2017-ч җилин зуни кемлә телеүзләр «Әрәсән хамгин халун гисн селән» гидг соңсхвриг мана орн-нутгин телехәләһәчнр үзснь маһд уга. Түүнд Хальмг Таңһчин Утта селәнәс кесн репортажд хальмг халуна тускар күүндвр болла. Үлгүрнь, соңсхврт Хальмг Таңһч Әрәсән хамгин халун гисн регионд тоолгдҗана, болв таңһчд хамгин халун ямр селән гихлә Утта мөн, тенд ямаран чигн усна тогтал уга, аһарин кемҗән нарнд өдртнь 60 градуст, сүүдрт болхла 45 градуст күрнә гиҗ зәңглгдҗәлә. «Эн шачах нарнд әмтн яһҗ бәәнә, ямр тесмһә улсв эдн?», - гиҗ соңсхврин түүрвәч алң болҗала.

Шидр мана таңһчур Өмн үзгин федеральн ик сурһулин профессор, кафедрин һардач, номт, седкүлч болн шүлгч Евгений Ахмадулин ирв. Эн Б.Б.Городовиковин нертә Хальмг ик сурһульд магистратурт седкүлчин эрдм дассн баһчуд дипломн көдлмшән харслһна шаңһа комиссь һардв. Шүүврин хөөн Евгений Валерьевич «Калмыкия» таңһчин зәңгллһнә агентствд болсн брифингд орлцҗ, седкүлчнрин сурврмудт хәрү өгв.

Урдк цагин хальмгудын шаҗн-шүтлһин йосн-йовдл зәрмдән өдгә цагин тогтсн авъясла таарлго бәәнә. Үүнә учрнь юундв гихлә, улан йосн ирәд, сүм-хурлыг нураҗ, гелң-манҗнриг цааҗла харһулад тарахлань, хальмг күүнд уха заах санврта күн чигн уга, йос үзүлх әрүн хурлын һазр чигн уга болв. Ода эн хойр сергҗ ирсн бийнь хальмг күүнә седкл икәр сольгдсн болдг.

Кесгәс нааран общежитьд бәәсн мини җирһлин тускар бичхәр седләв, болв даңгин цол уга болад, хооран сааһад бәәләв. Зуг одахн Элст балһсна негдгч тойгта микрорайонд кергәрн одад, тенд бәәдг общежить үзәд, дәкнәс эврәннь күслин тускар санув.

Элстд А.Кичиковин нерті Хальмг келн-улсин гимназин ґґр «Љањєрин ачнр» гидг бумб бііні. Энтн Хальмгт биеннале-марєан болљасн цагт 1997-ч љилд босхгдла. Энўні тўўрвічнь нерті скульптор, Хальмг Тањєчин сойлын ачта кґдліч, ХТ-н кўндті иргн Пётр Тазаев мґн.

Эрүл-менд харлһна көдләчин Өдр угтҗ П.Жемчуевин нертә таңһчин эмнлһнд байрин хург болв.

Урҗ өдр Хальмг Таңһчин Толһачин медлд үүлддг гемтә-шалтгта улсин хүүвин дарани сүүр болв. Терүг таңһчин Толһачин һардврин ахлачин дарук- таңһчин Улсин Хуралд (Парламентд) Толһачин элч Манҗин Араш һардҗ давулв. Сүүрт эрмдгтә улст эрүл-мендин халхар болн санитарн түрүн дөң күргсн цагт эмәр тетклһн болн гемтә-шалтгта улс бәәдг гер-бүүрт сән таал тогталһна төрмүд хәләгдв. Тер мет эрмдгтә улсин Цугәрәсән ниицәнә (ВОИ) Хальмг Таңһчд үүлддг региональн әңгин болн «Теңгрин әдстә» олна бүрдәцин үүлдврин тускар келгдв.

Редакцас: Эн җил Төрскән харсгч Алдр дән эклснә 80 җилин өөн болхмн. Санлын Өдр угтҗ бидн хальмг олн-әмтнә шүлгч Көглтин Дава 1965-ч җилд «Хальмг үнн» газетд Советин Союзин Баатр Михаил Арыкович Сельгиковин тускар бичсн илдкл тана оньгт тусхаҗанавидн.
Сельгика Михаил Төрскән харсгч Алдр дәәнә өмн Әәдрхнд цергә училищ төгсәһәд, түрүн өдрәс авн дәәлдҗ йовсмн. 1941-ч җилин бар сарин 11-әс авн эн Орловск (ода Брянск) муҗд партизанск отрядын ханьд орад, залу-зөрмг кевәр немшнрлә дәәлдсмн. Темдглхәс, Михаил Арыкович эгл цергч болҗ отрядт цергә үүлдврән экләд, терүнә командир болн Степан Разина нертә партизанск отрядын штабин һардач болсмн. 1942-ч җилд Чапаевин нертә партизанск бригадын һардвр Сельгика Михаилыг Фурмановин нертә партизанск отрядын командирин дарукд батлв.
1965-ч җилд СССР-ин Деед Советин Президиумин зәрлгәр Михаил Арыкович Сельгиковд Советин Союзин Баатрин цол зүүлһгдв. Давсн җилд Сельгика Михаилын 100 җилин өөн күцв. Советин Союзин Баатрин нериг Көтчнрә района Көглт селәнә сурһуль, Элст балһсна уульнц зүүнә.

Мендвт, күндтә “Хальмг үннәхн”! Багшнр дундас билгтәнь сән, сурhмҗлачнр дундас седклтәнь сән, гиҗ хальмг шүлгч Шаран Петр келсн болдг. “Багшин эрдмәс даву байн уга”, гиҗ келхлә, зәрмснь алң болх. Зуг багш күн болhна җирhлд алтн герл өгч, сурhулин делкә секҗ, илвтә, итклтә, чидлтә җивр урhана. Алтн уургарн асрад босхсн эңкр ээҗ мет, килмҗтә багш сурhульчнран медрлин делкәhәр зуульчлад, соньн сәәхн хаалhар hараснь авад дахулна.

Шидр Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату таңһчин ветеринарийин заллтын һардач Санҗин Викторла харһв. Таңһчд тогтсн эпизоотическ бәәдлин, ветеринарийин цергллтин үүлдврин тускар харһлтд келгдв.