Өдр болһн һазаран һарад, эргндк бәәдлиг үзәд, дотран иигҗ саннав: « Яһтлан цевр-цер төгәлң, ямаран сәәхн цецгүд болн модд урһҗана». Мана гермүдин хашад эн ке-сәәхн бәәдлиг Үлмҗин Варвара тогтана.
Варвара Вячеславовна Краснодарск крайд һарсмн. Хальмг Таңһчд 1972-ч җиләс авн бәәнә. Тиигхд түүнә эгчнь Аһшин тосхлтын техникум төгсәһәд Элстүр көдлмшт йовулгдв. Тиигхлә баһ наста эрдмч баран болтха гиһәд Варвара дү дүүкән Кубаняс бий талан дуудсмн. Тер җилд Варя шиңкән 8-ч класс төгсәсн болдг. Элстүр ирәд Варвара автохаалһин техникумд орад сурһулян эклсмн, эгчнь болхла дасҗ авсн эрдмәрн көдлдг болв. Дарунь Варвара нег цөн җилмүдин туршарт Элстин поштд телефонист болҗ көдлҗәлә. Түүнәс күүкн Хахлына Тамаран нертә эмнлһнә училищд орад, сурһулян күцәмҗтәһәр чиләһәд, таңһчин наркологическ диспансерт медицинск эгч болад көдлсмн. Харм төрхд, хөөннь орн-нутг тарад, бүрдәцс хаагдад, әмтн көдлмш уга үлдәд, күчр-күнд цаг ирсмн. Тиигхлә 3 үртә Үлмҗин Варвара күүкдән асрхар олн җилмүдин туршарт йосндан муулян эдлсмн. 2014-ч җилд «Квартал» залврин компань секгдхлә, тиигәрән одад ода күртл тендән гермүдин хашас ахулад көдлҗәнә. Ода түүнә медлд олн давхр 4 гер орна. Варвара Вячеславовна өдр болһн эн гермүдин хаша ахулна, гермүд дотр бәәсн бәәриг сәврдәд уһана, һаза урһҗасн моддыг, цецгүдиг услна. Келхд, моддын ик зууһинь Варвара Вячеславовна бийнь суулһсмн.
5-6 җил хооран түүнә тәрсн модд темсәрн: альмн, кедмн, хар өрг, шар өрг, мадниг байрлулв.
Үлмҗин Варваран өөрән бәәсн әмтнд байр үүдәнә, төгәлңдән цевр-цер болн ке-сәәхн бәәдл тогтана. Мана гермүдин әмтн Варвара Вячеславовнад үнн седкләсн ханлтан өргнә.
Хаша ахуллһна көдлмш гиигн биш, юңгад гихлә ямаранчн теңгрин бәәдлд көдлх кергтә болна. Үвлин кемлә дала цасн орхла сән өдрмүдт чигн көдлмштән һарх кергтә. Зуг Үлмҗин Варвара икәр гейүрхш. «Би җилин эргцд өдр болһн серүн аһар киилнәв, эрүл-дорул бәәнәв, яһад гихлә көл-һарм көндрнә, өдр болһн әмтнлә харһҗ күүнднәв», – гиҗ эн инәнә.
ШААКУН Василий

Хальмгт Лаганя района Джалыково селінд бадм цецгўд урєна. Така сарин дундурар энтн эклљ цецгірні. Ґдгі цагт терўг імтн єііхљ байрлљана. Эн илвті урємлла залєлдата олн-зўсн домгуд бііні. Ўлгўрлхд, бадм цецгиг ўнрчлљіх саамд ірўн кўслін тодлљ санхла, тертн эрк биш кўцх гині. Эн цецгин ґґр зогссн кўўні седкл тґвкнні, эн му юмнас гетлљ цеврлні. Болв ірўн цецгиг таслхла, кўўнд зовлњ учрх гиљ імтн келцхіні.

Өмнк статьяд бидн мана хальмг ик тохмин нердин тускар бичләвидн. Ода шидр шин нерән авсн хальмгудын тускар келҗ өгхмн. Тер шин нертә тохм гисн мана хамгин зүүнд нүүдлд суусн бузавнр гисн. Теңгин хальмгуд эсвл бузавнр 13 зууна эс гиҗ әәмгәр хувагдна: тавн дөрвд әәмг, дөрвн торһд әәмг, хойр зүнһар әәмг, талдан хойр әәмг болхла Чугуевас (Украин) суусн хазг-хальмгуд бәәҗ.

Эндр балєсн болєнд болн селін єазрт хог-бог уга келєні тґрт єол оньган ґгні. Тернь медгдљіні. Альд болв чигн кевтсн хог-бог уульнцин, талвњгин біідлд харшлна, селіг эс гиљ балєсиг бузрдална. Элстд болн селідт хог-боган хайдг йовдл олн, эн туст імтн эврін єазран бузрдадг му йовдлан медх зґвті, дікід болхла селіні эс гиљ балєсна йосн хог-бог хуралєна єазриг йилєљ авх зґвті.

Элст балһсна хаалһст «Әәмшг уга балһсн» көтлврин йовудт видеобичлһнә шин кергсл углҗ тәвгдв. Элстин МВД-н заллтын көдләч Эрик Картеевин келсәр, эн кергсл эднд олзта-туста болх. Балһсна хаалһст өдрин эргцд зеткртә йовдл учрасн җолачнриг үзҗ, эднә тускар тер дарунь ГИБДД-д зәңглҗ болхмн. Немхәс, эн җилин хулһн сарас авн антирадарн комплекс экләд көдлхмн. Видеобичлһнә кергсл нурһлҗдан сөөһәр углҗ тәвгднә, юңгад гихлә эн цагт хаалһсар цөөкн машин йовна.

Таңһчин Толһач Хаска Бату Әрәсән экономическ делгрлтин министр Максим Решетниковла харһв. Харһлтын йовудт Хальмг Таңһчин делгрүллһнә көтлврт чиклвр оруллһна төрәр күүндв. Хаһлгдх төрмүдт оньган өгснд таңһчин Толһач Максим Геннадьевичд ханлтан өргв. Орулгдсн чиклвр цааранднь чигн сәәнәр көдлхд урмд өгнә, Хальмгт экономикин делгрлтин халхар көдлмшин шин ормс бүрдәгдхнь сән күцәмҗ болхмн, гиҗ Бату Сергеевич темдглв.

Селәнә ахлачин керг чилдмн биш. Эн олн үртә эцк кевтә эврәннь дааврт бәәдг улсин тускар ухалад, теднә төриг хаһлад, өдр-бүрин кергүдинь бүрдәһәд йовдмн.
Лаганя района Красинское селәнә ахлачар Татьяна Автушенко 2015-ч җиләс авн көдлҗәнә. Эн бәәрн күн, энд төрҗ босла.

Хальмгт йир халун болдгас көлтә мана таңһчд модд урһалһнд ик оньг өггднә. Балһсн-селән болһнд күүнә күчәр суулһгдсн паркс нүд байрлулҗ, эргндк бәәдлиг кеерүлнә. Үлгүрнь, урднь Элстд нег чигн модн уга бәәсмн. Ода хәләһит. Хая хур-чиг ордг регионд бәәсн бийнь хальмг хотл балһсн Өмн үзгин федеральн округд урһа моддарн ончрҗадг балһсдын тоод орна. Тернь учрта. Давсн зун җилин 50-ч җилмүдин хойрдгч өрәлд хальмг улс Сиврәс төрскнүрн нүүҗ ирхд таңһчд әмтн бәәдг гермүд тосхлһн болн модд урһалһн хамгин эркн көдлмшт тоолгдснь лавта. Тер цагт Элст балһснд болн райодт сар болһн миңһәд модн тәргдәд билә. Тиигхд Элст балһсна эргнд көк-модд экләд урһасмн. Хөөннь таңһчиг һардсн Б. Б. Городовиков эн көдлмшиг давулад сән йовудтаһар күцәлә.

Таңһчин социальн даатхлһна саңгин зәңглсәр, 2022-ч җиләс авн гемин учрар көдлҗ эс чадсиг ит күлҗәдг цаасн электронн эв-арһар экләд өггдхмн. Эмнлһнә бүрдәцд эн цаасиг авдган уурхмн, гиҗ таңһчин правительствин барин цергллт зәңглҗәнә.
Тиим цаас авхин төлә электронн тойгинь медҗ авх кергтә, энүг телефоһар эс гиҗ электронн поштар медҗ болхмн, шаңһа порталд бичүлгдсн әмтн болхла онц кевәр зәңг авхмн. Мөңгнә демнь кезә ирхнь бас шаңһа порталд медгдх.
Мана зәңгч

Элст балһсна җилищн-коммунальн эдл-ахун болн тосхлтын заллтын һардачин үүлиг цаг зуур дааҗадг Сергей Хактаевин һардврт селвлцән болв. Энүнд намрин болн үвлин цагт әмтн бәәдг олн давхр гермүдиг дулаһар тетклһнә төр хаһлгдв. Белдлһнә көдлмшин ик зунь күцәгдв, гиҗ Элст балһсна һардвр зәңглҗәнә. Балһснд бәәдг 27 котельнәс 17-нь белн бәәнә. Селвлцәнә йовудт заллтын компаньст дулаһар тетклһнә диг-дараг оньгтан авх кергтәһинь Сергей Хактаев дәкн нег тодлулв.