Крым Әрәсән ханьд орсн цагас авн 12 җил давв. Ода эн тоха арл болн Севастополь балһсн Әрәсән ни-негн бүлд делгрлтин хаалһд йовна. «Крымск хавр» нертә керг-үүлдвр Хальмг Таңһчд бас болв. Моһа сарин 18-д Диилврин паркд тууҗлгч чинртә эн йовдлд нерәдгдсн концертд олн улс цуглрҗ ирв. «Мана Крымск хавр» гидг байрин керг-үүлдвр эдниг Хамцулв.

Крым Республик болн Севастополь балһсн Әрәсән ханьд орсна Өдрт нерәдәд, мана орн-нутгт «Крымас болн Севастополяс дуран медүләд» гидг керг-үүлдвр болв. Әрәсән булң болһнд эн чинртә керг-үүлдврин йовудт олн зүсн харһлтс, концертс, хургуд болв. Элстд эн өдр бас олн керг-үүлдвр бүрдәгдв.

Шидр Элстд «Хамдан» нертә билгтә баһчудын таңһчин марһан арвн тавдгч кемдән болв. Әрәсән улсин ниицлтин җиллә ирлцҗ эн марһана көтлвр бүрдәгдснь темдгтә.

Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату сойлын болн зуульчллһна министрин үүлд батлгдсн Бембин Евгенийла харһҗ күүндв. Тер өдр урднь министрәр көдлсн Түрвән Саглрла бас харһад, ханлтан өргв.

Шидр мана таңһчд РАНХиГС-ин Президентск академин шаңһа залврин ик сурһулин көтлврт орлцачнр ирв. Эдн долан хонгин эргцд мана таңһчин социальн-экономическ бәәдлиг шинҗләд, шаңһа залврин халхар төсв белдәд, дамшлт хоршахмн. Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату көтлврт орлцачнрла харһад, таңһчд күцәгдҗәдг керг-үүлдврмүдин, экономик батруллһна туст кегдҗәдг көдлмшин, зуульчллһ болн сойл делгрүллһнә төсвсин тускар келҗ өгәд, гиичнрин сурврмудт хәрү өгв. «ИнтерМедиаКом» компаньсин багин һардачнрин хүүвин ахлач, эн көтлврин һардач Алексей Куртов, Хальмг Таңһчин залврин Ахлач Босхмҗин Гилән, таңһчин күцәгч йосна элчнр харһлтд орлцв.

Моһа сарин 18 – Әрәсән тууҗд учрсн шин йовдлар ончрв. Арвн хойр җил хооран эн өдрлә Крым Республикин болн Севастополь балһсна иргнмүд референдумин ашар Әрәсән ханьд орхар шиидв. Эн җилмүдин туршарт Крым болн Севастополь шишлң көтлврин йовудт делгрәд йовна, гиҗ темдглх кергтә.

Әрәсәд улсин ниицлтин җил гиҗ орн-нутгин Президент Владимир Путинә зәрлгәр зарлгдсмн. Әрәсән ик нутгин нег хүвнь болгч Хальмг Таңһчд улсин ниицлтин җилд нерәдсн байрин ик керг-үүлдвр моһа сарин 16-д болв.

Күн болһнд өсәд-боссн һазрнь җирһлиннь туршарт өөрхн болҗ, чидл-омг өгдг орм болна. Зәрм улс төрскн отг-әәмгтән тааста эрдмәрн көдләд, өрк-бүлән өндәлһәд бәәнә. Приютна района Первомайское селәнд өсәд-боссн Санҗин Владимир тиим улсин негнь гиҗ келҗ болҗана. Эн селәнә дунд сурһуль төгсәснә хөөн Хальмг ик сурһульд эрдм дасад, төрскн һазртан күч-көлснә хаалһан эклсмн. Владимир Давеевич селәндән комсомолын болн профсоюзин бүрдәцс һардҗасмн, эдл-ахуд ах инженерәр көдлҗ йовсмн. Арвн тавн җил хооран нег һазра улс энүнд иткәд, селәнә муниципальн бүрдәцин толһачин үүл даалһв.

Җил болһн таңһчин болн райодын багшнрин марһан болна. Тиигҗ багшнр эв-дован болн медрлән, билг- эрдмән үзүлҗ хамгин сән белдвртә мергҗлтнриг йилһҗ авна. Терүнлә дегц көдлмшч эрдмтә баһчудыг белддг мергҗлтнрин «Җилин урч» гидг марһан болна. Одахн Элстин болн райодын колледжмүдт уячин, тосхачин, гиигн маши ясачин, замчин эрдм дасхчадг мергҗлтнр таңһчин марһанд орлцхин төлә чидлән сөрв.

Одахн Элстд Зая-Пандитан нертә Хальмг этносойлын гимназьд «Буйслһн болн босхмҗ» гидг бумбин өөрк һазриг кеерүллһнә туск олна күүндвр болв. Энд Элст балһсна бәәрн әмтн, сурһульмудын багшнр болн шинҗләчнр цуглрв. Тиим харһлтс Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Батун даалһврар болҗана. Олнд темдгтә бумбиг болн түүнә шидрк һазрин бәәдлиг ясруллһна даалһвр Элст балһсна һардврт өггдлә.