Өвкнрин кезәнк авъясмудас кесгнь өдгә цагла ирлцнә. «Авгин сурсн авъяс әмн һартл мартгддго», – гиҗ мана көгшд келдг билә. Бичкндән дассн заң-авъяс бат болн удан бәәдгин тускар энүнд келгдҗәнә. «Авгин сурсн авъяс» гисн баһ настаһасн авн эклҗ дассн сурһмҗ гиҗ келх кергтә. Түрүн экнәснь авн авсн заң күүнә цееҗд тер батар тодлгддг төләднь үлгүрт орҗ «авгин сурсн сурһуль әмн һартл мартгддго» гиҗ келгдҗәнә. Үлгүрлхд, өрүн босад өркән хәрүлхләрн зөв эргҗ хәрүлдг. Гертәсн һарад йовхларн һулмтан зөв эргҗ һарад, одсн гертән зөв эргҗ буудг. Ирсн гиичд идәни дееҗ, цә өгхләрн ааһднь зөв эргүлҗ кедг. Ямр чигн хувцна зөрүлвр зөв эргцтә. Зөв эргүллһн мөңк шар нарна эргц дахҗ йовх авъяс болҗана. Модна халхин урч, төмрин халх урч, үүл бәрлһнә (юм уйдг, хатхмр, һос уйдг) урч гиҗ келгднә. Энүнә туск медрлиг (сурһулиг) баһасн авн сурҗ, медҗ авхла, эн хамг эн товчта үглә: «авгин сурсн авъяс әмн һартл мартгддго» залһлдата болдмн гиҗ келх кергтә.

Кезәнә цагас авн мана өвкнр сурһуль-эрдмин чинриг медҗ, нутгин әмтн сурһульта болтха, бичкдүд бичкнәсн авн дегтр умшҗ өстхә гиҗ килмҗ һарһҗ йовсмн. Сүл кегдсн то-дигәр Хальмг Таңһчин әмтн икәр умшдг арвн регионмудын тоод орв.

2026 җилд Әрәсәд шин хойр байрин өдр темдглдг болхмн. Баһ тоота келн-улсин Өдр болн Әрәсән Федерацин келн- улсин келнә Өдр – иим байрин өдрмүд шин җилин литд орулгдсн бәәнә.

Хальмгт ирсн олн зуульчнр хамгин түрүнд Бурхн Багшин Алтн сүмиг хәләхәр адһна. Давсн җил хурлын өөр хойр цаһан ишкә гер тәвгдсинь әмтн соньмсч хәләнә.

Ик кезәнәс авн хальмгуд нүүдл улс болсн төләдән Иҗлин көвәд дөрвн зүсн малан өскәд, өрк-бүлән теҗәдг бәәсмн. Мал асрхла, амн тоста гиҗ келдг. Мана өвкнр ишкә герән теегт босхад, малан у-өргн һазрт идшлүләд йовсмн.

Дорас өсч йовдг үйнрт сән сурһмҗ өглһн олна керг болна. Ах үйин улсиг күндләд, теднә үлгүрәр үрдән өскх кергтә. Бичкн болһниг соңсад, керг-төртнь орлцад, оньган тусхах зөвтәвидн.

Шидр Элст балһснд олна дөңнлтин штабд олн җилин эргцд эврә сән дурар цусан өгдг улсиг «Әрәсән күндтә донор» гидг өөдән нер зүүснләнь йөрәв. Хальмг Таңһчин эрүл-менд харлһна министр Саран Булат байрин керг-үүлдвриг секәд, донормудт ачлвринь бәрүлҗ өгв.

Хальмг Таңһчин социальн теткврин, күч-көлснә болн көдлмшәр тетклһнә министерствин зәңглсәр, эн җил социальн бооца батлҗ шаңһас дөң авх улсин то өсхмн. Тиигәд, эн җил мана таңһчд 1937 күн эн көтлврт орлцҗ чадхмн. Социальн бооца батлх 719 күүнд дөң күргхин төлә шаңһас 170,7 сай арслң йилһгдхмн.

«Әрәсә – эв-арһсин орн-нутг» гидг талвң орн-нутгин толһач Владимир Путинә даалһврар 2017 җиләс авн «Әрәсән нүүрләчнр» гидг марһа давулҗана. Эн җилмүдин эргцд терүнд Әрәсән болн 150 орн-нутгас нег сай һар эрлһ орҗ ирсмн, терүнә ашар 650 күн шаңһа үүлд батлгдв. Эн җил болх зурһадгч марһанд Әрәсән 89 регионас болн 66 һазадын орн-нутгас ут тоодан 75395 күн эрлһән орулв, тедн дунд Хальмг Таңһчас 246 күн билә. Эн җил түрүн болҗ багмуд дунд марһан болхмн. Ода күн болһна эрлһиг шинҗләд, багин ханьд орҗ чадхин төлә шишлң некврт ирлцҗәх угаһинь хәләһәд, эднд залврин дамшлт бәәх угаһинь бүрткв.

Җил болһн сурһульчнрин Цугәрәсән олимпиадын таңһчин девсң болна. Хамгин билгтә күүкдиг йилһҗ авлһнд, теднә белдвриг ясруллһнд, нүүрлгч багшнрин дамшлтыг тархалһнд эн керг-үүлдвр ик нилчән күргнә. Эн җил таңһчин девсң 12 января 2026 җилин туула сарин 12-т эклв. Олимпиадт орлцх зөвиг 4-11 классин 1003 сурһульч авв. Марһан 20 кичәләр болхмн, эн җил немш келәр күүкд медрлән сөрх, тер тоод Яшалтан района сурһульчнр сән медрл хоршасн бәәнә.