Цаһан Амнд соньн соңсхвр белдв.
«Горизонт приключений» гидг соңсхвриг әмтн даңгин соньмсч хәләнә. Тиигәд энүг белддг баг шидр Хальмгт ирсмн. Эдн дарани соңсхврт орх тоотыг Цаһан Амн селәнд цокч авв.

1941 җилин мөчн сарин 22-т өрүн дөрвн часла фашистнр генткн Советин Союзин меҗә һатцад, дән эклсиг олн-әмтн медв. Найн тавн җил хооран эн өдр нертә диктор Юрий Левитан Цугсоюзин радиоһар Германя орн-нутг Советин Союз тал дәврәд орсна тускар олнд зәңглсн билә. Тиигхд мана орн-нутгин тууҗд хамгин әәмшгтә, догшн дән эклсн болдг. Тер цагас авн дигтә 85 җил давв.

Малчнрин төлә зуни кем дааврта болн чинртә болдг, тер юңгад гихлә хаврин цагт сән төл авад, малын то икдүләд, хөн сарин чилгчәр болхла хөөдән кирһлһнә дарани кем эклнә. Мана таңһч орн-нутгт торһн ноос кеҗ һарһдг зурһан региона тоод орна.

Шидр Элстд эрүл-менд харлһна көдләчин Өдрт нерәдсн байрин хург болв. Хальмг Таңһчин Толһачин һардврин ахлач Кирилл Попов, Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын (Парламентин) Ахлач Артем Михайлов, таңһчин залврин Ахлачин негдгч дарук Цернә Эрднь эрүл-менд харлһна көдләчнриг йөрәһәд, кеҗ-күцәҗәдг керг-үүлдвринь үнлҗ темдглв.

Зуни цаг ирәд, сурһулин кем төгсхлә күүкд гертән эс гиҗ элгн-садн талан одад, һолын эс гиҗ нам теңгсин көвәд амрна. Кесгнь таңһчин бичкдүдин болн арвтнрин лагерьмүдт амрад, эрүл-мендән батрулҗ сергмҗтәһәр цаган давулна.

Н. Пальмовин нертә Келн-улсин музейин һәәхүлмүд талдан һазрт болҗахнь йирин йовдл болв. Иим һәәхүлмүдин дөңгәр музейин көдләчнр Хальмгин, хальмгудын тууҗин болн сойлын тускар талдан келн-улст медүлнә. Казахстан Республикин Атырау балһснд мөчн сарин 18-әс авн 20 күртл «Нүүдл улсин делкә» гиҗ нерәдгдсн Хальмг музейин дарани һәәхүл давв.

Урҗ өдр Элстд Әрәсән Президентин һардврин, Өмн үзгин дуһргин ведомствсин, Хальмгин һардврин, зөв-йос харлһна бүрдәцсин элчнрин, шинҗләчнрин болн талдан мергҗлтнрин орлцлһтаһар 2036 җил күртл келн-улсин политикин халхар күцәгдх көтлврин тускар өргн сүүр болв.
Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату сүүриг секәд, 417 җил хооран хальмг улс Әрәсән ханьд орад, тер цагас авн орн-нутгт бәәдг олн келн-улсин элчнрлә хамдан ниитәһәр бәәхиг темдглв.

П.Жемчуевин нертә таңһчин эмнлһнд эрүл-менд харлһна көдләчин Өдр угтҗ байрин хург болв. Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын (Парламентин) депутат Цекрә Зулта, таңһчин эрүл-менд харлһна министрин селвгч, таңһчин эмчнрин олна ниицәнә ахлач Батыра Зинаида, таңһчин эрүл-менд харлһна министерствин олна хүүвин ахлач Балтыра Александр, таңһчин эрүл-менд харлһна көдләчнрин профсоюзин ахлач Манжикә Евгения эмнлһнә көдләчнриг сән Өдрлә йөрәһәд, олн җилдән үнн-чик седклтәһәр көдлҗәдг мергҗлтнрт ачлврмуд бәрүлҗ өгв.

Мөчн сарин 16-д Әрәсән Президент Владимир Путин шишлң зәрлгәр эн җил Орн-нутгин Хүүвд болх суңһврин өдр батлсн билә. Мана таңһчд ирлцңгү керг-үүлдвр эклҗәхинь темдглхмн. Эн туст дааврта улс ухан-тоолврарн хувалцв.

Сурһуль-эрдмин төрмүдт нерәдсн Энткгин-Әрәсән хургт Хальмг ик сурһулин делегац орлцҗ эн салврин хәрлцәһән батрулв. Әрәсән нертә вузмуд эн харһлтд орлцв, тер тоод РУДН, ВШЭ, Санкт-Петербургин, Хазна болн нань чигн балһсдын, тер мет эмнлһнә ик сурһульмуд олн зүсн көтлврин тускар тодрхаһар келҗ өгв. Хургин йовудт Нью Дели болн Калькутта балһсдын талвңгудт сурһуль-эрдмин һәәхүл секгдв. Терүнд ут турштан Энткгин күсдундур миңһн һар сурһульч орлцҗ Әрәсән вузмудын номин-шинҗллтин болн сурһулин көдлмшлә таньлдв.