Сарпан района толһач Манҗин Басң Сарпан болн Баһ Дөрвдә райодын цергә комиссар Владимир Алексеевла, «Төрскән харсачнр» саңгин таңһчд үүлддг әңгин социальн зүүцүләч Светлана Дрыжаковала хамдан цергә шишлң керг-үүлдврт әмнәсн хаһцсн дәәчнрин өрк-бүлмүдт шаңһа ачлвринь бәрүлҗ өгв.

Селәнә эдл-аху делгрүллһнә, шин эв-арһс олзллһна халхар Хальмг ик сурһульд шинҗллтин ик көдлмш күцәгдҗәнә. Терүнә ашт таңһчин ик сурһуль Әрәсән регионмудла болн һазадын нутгудла нөкцлтән өргҗүләд йовна. Хальмг Таңһчин селәнә эдл-ахун болн мал өсклһнә төлә ик чинр зүүҗәдг малын хот белдлһнә туск төсв күцәлһнә көдлмш инженерин-технологин дацңд делгрҗәнә.

Тәвн җил хооран Сарпуль балһснд ик сурһуль төгсәһәд, баахн эмч Мануна Татьяна Городовиковск района Виноградное селәнд күч-көлснә хаалһан эклсн болдг. Селәнә эмнлһнд бәәрн улст килмҗән тусхаһад, ик-бичкн угад дөңгән күргҗ үнн-чик седклтәһәр көдләд, энд дамшлт хоршасмн. Тер цагт селәнә эмнлһнә бүрдәцд әмтн эмнлһ авад, шинҗллт кеһәд, дор ормдан цуг халхин дөң авдг бәәсмн. Хойр җил давад, баахн эмч Элст балһсна түргн дөң күрглһнә цергллтд көдлхәр шиидв. Тиигәд 1978 җиләс авн эндр өдр күртл Татьяна Ильинична энд көдлҗ йовна.

Цергә шишлң керг-үүлдвр давҗадг һазрас бахмҗта зәңг ирв. «Хазар» дуудврта хальмг командирин һардврин нилчәр Белый Колодезь селән хортнас сулдхгдв. Тер мет Әрәсән дәәчнр цаарандан үүлдврән күцәх хаалһ секгдв.

Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату Элстд Иисус бууҗ ирснә 80 җилин өөнд белдлһнә йовудт, давулгдҗадг тосхлтын болн ясврин көдлмшин төрәр селвлцә давулв.
Терүнд Сергий Радонежскийин нертә келн-улсин Орс гимназин бат ясврин төр босхгдв. Көдлмш цаг-болзгтан күцәгдәд, сурһуль-эрдмин бүрдәц һаха сарин 1-д секгдх зөвтә.

Одахн Хальмг Таңһчин залврин Ахлачин дарукин үүл дааҗадг Коҗан Санл таңһчин йиртмҗин көрңгин болн эргндк бәәдл харлһна министр Һооҗура Санл хойр Хальмг ик сурһулин «Шин тег» гидг номин-үүлдврин төвд одв. Эн төв Лаганя районд бәәнә, эврән тәрдг урһмл ик кемҗәтәһәр һарһҗ чадх гиҗ ик сурһулин һардач Салан Бадм цәәлһв. Җилдән энд хойр -һурвн болн терүнәс үлү сай урһмл урһаҗ болҗана.
«Шин тег» төвд техник болн урһмл услдг кергсл бәәнә. Тер мет төвин көдләчнрин төлә сән таалта, дамҗҗ йовдг бичкн гермүд тосхгдв, тегәд эдн эн җилин намрар теегт һарч, тәрәнә көдлмшән эклҗ чадҗана.

Хальмг Таңһч болн Луганск Улсин Республикин Антрацитовск район хоорнд 2023 җилд батлгдсн нөкцлтин бооцана йовудт мана эмчнр дару-дарунь тиигәрән одад, бәәрн улсин эрүл-мендин бәәдл шинҗлнә. Таңһчин эмнлһнә бүрдәцсин мергҗлтнр долан дәкҗ тиигәрән одсмн. Эмчнр тенд бәәһәд, Антрацитовск района хол селәдт күрәд, дөң-тусан күргнә. Шидр хальмг эмчнрин баг дәкәд тиигәрән одад ирв.

«Сойлын земск көдләч» гидг көтлвр Хальмгт күцәгдҗәнә. Эн халхар кегдҗәдг көдлмшин тускар шидр күүндвр болв. Таңһчд сойлын 27 мергҗлт райодар көдлхәр йовҗана.

Хальмг Таңһчин залврин Ахлач Босхмҗин Гилән Целинн районд одад, социальн дөрвн бүрдәцин тосхлтын болн бат ясврин йовудыг бүрткв.
Троицкое селәнд «Баһчуд болн бичкдүд» келн-улсин төсвин йовудт Партизанск дунд сурһульд бат ясвр күцәгдҗәнә. Тосхлтын бүрдәц көдлмшән цаг-болзгтан күцәҗәнә, өдр болһн тенд 40 күн көдлнә. Сурһулин шин җил эклтл бат ясвр төгсхмн, гиҗ зуралгдҗана.

Хальмг Таңһчар үүлддг зарһин приставмудын цергллтин көдләчнрин зәңглсәр, өр кеһәд, мек- тах һарһад, эврә оруһан нууһад, уданд бултад йовдг ичр уга улсин туст дару- дарунь цааҗин керг бүтәгддг болна. Кесн гем эзән темцдг гишң, зөв- йосна бүрдәцин көдләчнрәс кедү дәкҗ орһад гүүсн бийнь аштнь засгла харһх йовдл эрк биш учрдгнь бас лавта болдмн. Шидрхн гилтә зарһин приставмуд хаалһд учрсн зеткрлә харһад, шав авад һарутсн күүкд күүнә өринь некч авхд нөкд болв.
Тиигәд урднь ирлцңгү төрәр болсн зарһин сүүрт гем һарһсн залу күн ут тоодан 739 миңһн арслңга өрән даңцах зөвтә болҗ шиидвр авгдсн билә. Эн саамд зеткртә йовдлын ашт күүкд күүнә эмнлһнд һарсн баһ биш мөңгн, шав авад көдлҗ чадлго кесг сарин җалван гееһәд, икәр зовснь чигн бас тоод авгдсн бәәҗ.