Хальмг ном кезәңк ул-сүүртә, гүн учр-утхта болдг. Номин шинҗллтиг кесг зун жил хооран хальмг гелңгүд болн ламнр эклсмн, эдн арвад җилин туршарт Бурхн багшин ном дасч гүн медрл авч, зурхачнр, эмчнр болҗ үүлдҗ йовсмн. Мана өвкнр өөрд улсин орн-нутгин күчиг холвҗулҗ, әмтн дунд ховр медрл тархаҗ, теднә сурһуль-эрдмин кемҗәг өөдлүлҗ йовснь чигн мел үнн.

Эндрк номин делгрлт миңһәд дууна ууҗмд бәәдг Әрәсән келн-улсин вузмуд хоорнд бачм төрән күцәх, шуд залһлда бәрх арһ өгнә. Тиим кевәр одахн Хальмг ик сурһулин һардач Салан Бадм Бурятин болн Туван ик сурһульмудын һардачнр Алдар Дамдиновла болн Ольга Хомушкула һурвн вузин нөкцлтин тускар күүндвр кев. Тер тоод келн-улсин һурвн вуз Бурхн Багшин номар сурһуль-эрдм делгрүллһнә, шинҗллт келһнә халхар хамцу үүлдврин йовудын тускар вузмудын һардачнр болн мергҗлтнр бас тоолврарн хувалцв.

Җил болһн сурһульчнрин Цугәрәсән олимпиадын таңһчин девсң болна. Хамгин билгтә күүкдиг йилһҗ авлһнд, теднә белдвриг ясруллһнд, нүүрлгч багшнрин дамшлтыг тархалһнд эн керг-үүлдвр ик нилчән күргнә. Эн җил таңһчин девсң 12 января 2026 җилин туула сарин 12-т эклв. Олимпиадт орлцх зөвиг 4-11 классин 1003 сурһульч авв. Марһан 20 кичәләр болхмн, эн җил немш келәр күүкд медрлән сөрх, тер тоод Яшалтан района сурһульчнр сән медрл хоршасн бәәнә.

Хальмг ик сурһульд оютнрин төлә «Баһ наста залачин сурһуль» гидг төсв күцәгдҗәнә. Җирһлин йовудт ямаран чигн йовдл учрна, олн зүсн бачм шиидвр авх кергтә болна, тер кемд әмтнә дамшлт, залачин медрл болн авг-бәрц кергтә болна. «Ухал – залҗ арһл» гидг авцта күүндвр оютнр кенә. Теднә сурврт олз зүсн эрдмтә әмтн хәрү өгнә. Эн саамд Хальмг ик сурһулин профессор, педагогин номин доктор Көкән Зинаида ямаран хәрү өгсинь таднд медүлҗәнәвидн.

Одахн Б.Б.Городовиковин нертә Хальмг ик сурһулин номин-үүлдврин Төвд шин тохмта туһл һарв. Йосн биш эк олзлдг станцд хальмг болн холмогорск тохма бод малыг ниилүлсн ашт эн йовдл учрв.

Шидр Элст балһсна һардврин ахлач Лиҗикә Алдр таңһчин залврин ахлачин дарук Этән Алексейла болн сурһуль-эрдмин министрин үүлиг дааҗадг Ким Александрла хамдан Элстин Н.Шапшукован нертә уульнцд тосхгдҗадг дунд сурһулин йовудыг бүрткв.

Орсн Мөрн җилин эклцәр Хальмг ик сурһульд ниигмин сүлҗәнә эв-арһар болсн күүндврин йовудт Хейлунцзян провинцин селәнә эдл-ахун эрдмин-техникин колледжлә бооцан батлгдв. Түүнә ашт малын эмчнриг белдлһнә хамцу сурһулин көтлвр иргчдән күцәгдх.
Хальмг ик сурһуль нарт-делкән кесг вузмудла болн сурһулин бүрдәцслә бооца батлҗ өргнәр нөкцлтҗәнә, Китдин колледжлә бас нарт-делкән кемҗәнд нөкцлтин үүлдвр күцәгдх.

Давсн җилд сурһуль-эрдмин салврт баһ биш сән сольвр учрв. Багшнрин болн сурһульчнрин көдлмшин болн сурһуль сурлһна өдгә цагин таал тогтагдҗана. Таңһчин 47 сурһулин герт болн һурвн садт бат ясвр кегдсн бәәнә. Орсн мөрн җилд тер көдлмш цааранднь өргнәр күцәгдх, бас 20 сурһуль шинрүлгдн гиҗәнә.

Одахн Аһш балһснас байрта зәңг ирв. Энд болсн «Аһшин сувсн» гидг VI нарт-делкән наадмд Лагань балһсна 1-ч тойгта дунд сурһулин «Бичкн дүрмүд» гидг нертә театрт орлцачнр диилвр бәрв. «Театрин наадн» гидг әңгд эдн негдгч орм эзләд, негдгч девсңгин дипломар ачлгдв. «Онегин болн 9 «а» классин күүкд-көвүд» гидг наадыг уйн наста артистнр үзүлв. Эднә багш болн театрин һардач Сюкенә Татьянан һардврт сурһульчнр диивлр бәрв.

Үкр сарин 12-т Хальмг ик сурһулин 55 җилин өөниг таңһчин һоллгч вузин багшнр болн оютнр бүкл таңһчла хамдан цааранднь өргәр темдглҗ нәр-наадан кев. Эн өдр вузин негдгч тойгта оютнрин бәәр байрин бәәдлд секгдв. Олна нәәрт Хальмг ик сурһулин һардачин дарук Баатрин Эльза, урднь эн үүлд көдлҗәсн Манҗин Валерий, таңһчин залврин Ахлачин дарук, социальн делгрлтин, күч-көлснә болн көдлмшәр тетклһнә министрин үүл дааһач Өлзәтин Марина, общежитьд оютна цагтан бәәсн Цаһалан Владимир энд бат ясврин көдлмш яһҗ давҗасна тускар келҗ, тодлврарн хувалцҗ, оютнриг шин бүүртән орсна ончта йовдлла йөрәв.