Һучн хойр җил хооран 1994 җилин мөрн сарин 5-д Хальмг Таңһчин «Теегин Йосна Бичг» (Конституц) батлгдсмн. Эн мана таңһчин Һол Закан болҗана, тегәд энүнлә ирлцҗ Хальмг Таңһчин экономик, сурһуль-эрдм болн нань чигн халх өргнәр делгрҗәнә.

Хаврин кем хальмг теегт хамгин сәәхн цаг болдг. Мел эн цагт өргн тег улан, цаһан, шар бамб цецгүдәр бүркгднә. Үвлин хөөн күн болһн серсн болад, тег әмләд, чидл урһсн болҗ медгднә. Ах үйин улс болхла үвләс әмд-менд һарч, дарани хавран тосад байрлна. Нег һазра мана бичәчнр, шүлгчнр болн зурачнр хаврин ке-сәәхн теегән магтҗ, кедү үүдәврмүдән нерәдсн болх гиҗ сангдна.

Хаврин кем хальмг теегт хамгин сәәхн цаг болдг. Мел эн цагт өргн тег улан, цаһан, шар бамб цецгүдәр бүркгднә. Үвлин хөөн күн болһн серсн болад, тег әмләд, чидл урһсн болҗ медгднә. Ах үйин улс болхла үвләс әмд-менд һарч, дарани хавран тосад байрлна. Нег һазра мана бичәчнр, шүлгчнр болн зурачнр хаврин ке-сәәхн теегән магтҗ, кедү үүдәврмүдән нерәдсн болх гиҗ сангдна.

Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Батун седвәрәр бүрдәгдсн «Эрүл-менд бәәтн!» гидг керг-үүлдврин дөрвдгч девсң төгсв. Эмчнр моһа сарин туршарт таңһчин хол селәдт одад, әмтнә эрүл-мендин бәәдл шинҗлв. Шидр Хальмг Таңһчин эрүл-менд харлһна министр Саран Булат эн керг-үүлдврин аш дигләд, селәнәхнә эрүл-менд харлһна кергт орлцсн эмчнрт ханлтан өргв.

Әрәсән шаңһа бичкдүдин дегтрин саңгин болн «Движение первых» җисәнә дөң-нөкдәр «Медрл» ниицән «Өрк- бүлдән хамдан умшчанавидн» нертә видеозурцин цугәрәсән марһанд эрлһс орулҗ авчана. Бичкдүд болн бөдүн улс хамдан сул цаган давуллһна керг- үүлдвриг олн дунд тархалһн эн ик кемҗәтә үүдәгч төсвин һол күслнь болҗана. Әрәсән Президент Владимир Путин ирлцңгү марһа давуллһна седвәр бас дөңнсн болдг.

Целинн района Троицкое селәнд өсәд-боссн Борлга Борис бичкнәсн авн эмч болхар зуралҗасмн. Эмч әмтнә әм аврдг, түрүн дөң күргдг, олн зүсн гемәс эдгәдг күн болна, тегәд эн эрдм хамгин ик дааврта гиҗ көвүн тоолдг бәәсмн. Б.Б.Городовиковин нертә гимназьд сурчасн цагтан көвүн ик сурһульд орхин төлә гүн медрл авч, шүүвр өглһнд сәәнәр белдв. Дарунь эн Санкт-Петербург балһснд бичкдүдин эмчнрин ик сурһульд орв.

Театрин нарт-делкән өдриг Хальмгт соньнар эклв. Таңһчин һурвн театрин артистнр Б.Б.Городовиковин нертә уульнцин өөрк паркд урһа модд суулһв. Әрәсән театрин үүлдәчнрин ниицәнә (СТД) 150 җилд нерәдсн керг-үүлдврмүд дунд эннь цугтаг хамцулсн ик үүлдвр болв.

Малчнрин төлә үвлзлһнә кем төгсәд, төл авлһна дааврта көдлмш гүргүдән орчксн бәәнә. Эн кемиг сән аштаһар давулхин төлә таңһчин фермермүд хаша-хаацан ясад, цуг тоотынь эртәснь белднә. Намрар Хальмг Таңһчин селәнә эдл-ахун министерствин зәңглсәр, АПК-н халхиг делгрүллһнә шаңһа көтлврин йовудт баһ биш шаңһа дем йилһгдв. Эн дөң урһмл урһалһна болн тохма мал өсклһнә кергүдт йовулгдсн билә. Хальмгин тәвн һар бүрдәц тохма мал асрҗана. Давсн җилин урһц хуралһна ашар мана таңһчин селәнә эдл-ахун көдләчнр дәкнәс ончрв. Тегәд малчнр шүрүн хот күцц кевәр белдәд үвлзлһнә кемиг сән аштаһар давулв, гиҗ темдглх кергтә.

Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату Ростехнадзорин Нижне-Волжск заллтын һардач Юрий Кулиничевла харһв.

Урҗ өдр Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын (Парламентин) дарани сессь болв. Әрәсән Президентин ЮФО-д күцц зөвтә элчлтин Хальмг Таңһчд федеральн ах инспектор Александр Беляев, таңһчин залврин Ахлач Босхмҗин Гилән, таңһчин Улсин Хуралд Хальмг Таңһчин Толһачин элч Манҗин Араш, зөв-йос харлһна, зарһин болн бүртклһнә бүрдәцсин элчнр терүнд орлцв. Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын Ахлач Артем Михайлов сүүриг һардҗ давулв. Эн сүүрт ут тоодан 12 төр хәләгдв.