Эндр бидн келн-улсин бичлтин Өдр темдглҗәнәвидн. Өөрднрин лам болн гегәрлт Зая-Пандита хальмг улсин ик зөөр болгч тод бичг үүдәсн болдг. Мана таңһчд хальмг кел сурһулин бүрдәц болһнд, келн-улсин бичкдүдин садмудт дасна, Төв хурлд җил болһн хальмг кел даслһна кичәлмүд давулгдна. Баһчудын төлә хуучн бичлт соньн болҗ, эдн тод бичг олзлҗ бичхәр шунна. Эн сән Өдрлә ирлцҗ «Заясн бичг» гидг һәәхүл давуллһн сән авъят тохрад, нарт-делкән чинртә болв.
Эн җиләс авн болхла Әрәсән Президент Владимир Путинә зәрлгәс иштә һаха сарин 8-д орн-нутгин улсин келнә Өдр темдглхвидн. Эн йовдлмудт нерәдәд Элстд һаха сарин 5-д өөрд-моңһлын бичлтин «Заясн бичг» гидг нарт-делкән һәәхүл секгдхмн. Хальмг Таңһчин сойлын болн зуульчллһна министр, Әрәсән улсин Ассамблейин таңһчд үүлддг әңгин ахлач Бембин Евгений, Н.Пальмовин нертә Келн-улсин музейин һардач Мучан Ирина болн таңһчд корей улсин ниицәнә ахлач Улана Наталья эн һәәхүлин тускар келҗ өгв.

Хальмг Таңһчин сурһуль-эрдмин болн номин министр Александр Ким болн хальмг кел делгрүллһнә төвин һардачин үүл дааҗадг Мутан Елена шидр седкүлчнрлә харһад, Әрәсән улсин келнә Өдрлә болх керг-үүлдврин тускар келв.

Шидр Элстд терроризмиг бурушалһна керг-үүлдврмүд болв. Хотл балһсна 8-ч, 10-ч, 2-ч, 18-ч,19-ч тойгта сурһульмудт санлын керг-үүлдврин йовудт хөрн шаху җил хооран Бесланд медрлин Өдрлә әмнәсн хаһцсн сурһульчнрин санл тевчв. Сурһульчнр, «Движение Первых» җисәнә элчнр, келн-улсин ниицәсин гешүд санлын керг-үүлдврт орлцад, Донбассин һазрт болҗадг цергә керг-үүлдврин орлцачнрт буйнч седклин дөңгән цуглулв.

Хальмг Таңһчин залврин Ахлачин дарук Өлзәтин Марина һаха сарин 1-д Яшкулин районд керг-төрин халхар одв. Эн өдр дааврта һардач Улан Эрг селәнә дунд сурһульд, әмтиг көдлмшәр тетклһнә төвд болн района эмнлһнд одад, паркд сән кец-таал тогталһна көдлмшин йовудыг хәләв.

Хальмг ик сурһулин һардач Салан Бадм, терүнә дарук Кована Екатерина, оютнрин шин селгә орулҗ авлһна комиссин дааврта сегләтр Баатрин Владимир, эмнлһнә дацңгин һардач Бадмин Саглр седкүлчнрлә харһв. Эдн абитуриентнриг орулҗ авлһна, эмнлһнә дацңгин үүлдврин болн Әрәсән Президентин мөрә авсн оютнрин тускар келҗ өгв.

Шидр «Калмыкия» РИА-н барин төвд болсн харһлтд орлцачнр хальмг кел ахр болзгт даслһна төрәр ухан-тоолврарн хувалцв. Хальмг кел дарунь даслһна төсвин седвәрч Мучкан Арслң харһлтыг нүр үгәр секв. Эн эврән зурһан нас күртлән хальмгар сәәнәр келдг бәәсмн. Болв дунд сурһульд орад тенд зуг орсар күүнддг болв.
Өдгә цага баһчуд хальмгар келхәсн эмәнә, талт-мулт келхлә талдан әмтн наад бәрх гиҗ саглна. Энткг орн-нутгт әмтн англь кел мууһар меднә, тиигсн бийнь зуульчнрт кесг тоотыг цәәлһҗ өгнә, гиҗ Арслң келв.

Сарпан района Садовое селәнә Д.А.Маковкинә нертә 2-ч тойгта дунд сурһульд медрлин Өдрт нерәдгдсн керг-үүлдвр байрта-бахмҗта таалд давв. Энд «Баһчуд болн бичкдүд» гидг келн-улсин төсвин болн «Хальмг Таңһчин сурһуль-эрдмин делгрлт» шаңһа көтлврин йовудт бат ясвр кегдв.

Лагань балһсна 3-ч тойгта дунд сурһулин хальмг келнә багш Павла Елена (зургт зүн таласнь тавдгчнь) эн җилин мөрн сард таңһчин йилһән сән багшин өөдән нер зүүснь олнд бахмҗ үүдәв. Ода эн төрскн келнә багшнрин Цугәрәсән марһанд орлцхар белдҗәнә.

Намрин сард Элст балһсна Өдр темдглгднә. Эн байрта йовдлд нерәдҗ хотл балһсна микрорайодар байрин асхд бүрдәгднә. Сәәхн эн авъяс балһсна җирһлд кесгәс нааран батрсн бәәнә. Эн җил хойр сара хонгин туршарт олн элстихнд сергмҗ үүдәсн байрин асхд ноха сарин чилгчәр төгсв. Хотл балһсна Өдриг угтсн байрин нәр бүрдәмҗин сән таалд давҗ, олыг хамцулв.

Элст балһсна 4-ч тойгта дунд сурһульд 1046 сурһульч сурна, тер тоод 100 күүкн-көвүн эн җил 1-ч класст орв. Дамшлтта багшнр Карун Светлана, Савкан Саглр болн Чурюма Светлана эдниг бүләнәр тосч авв. Медрлин Өдрлә йөрәхәр эн сурһульд Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату, таңһчин прокурор Виталий Семенченко, Элст балһсна Хургин депутат Сарңга Церн болн нань чигн улс ирснь темдгтә болв.