Эн өдрмүдт мана таңһчд «Бичкдүдиг сурһульд белдхд нөкд болтн!» гидг буйнч седклин керг-үүлдвр давҗана. Олн үртә, баһ тетквртә өрк-бүлмүдин бичкдүдт сурһульднь кергтә эд-тавр, хувц-хунр болн нань чигн кегдлмүд хулдҗ авхин төлә арһлачнр, таңһчин бүрдәцс мөңг һарһҗ эн кергт орлцҗана. «Дари добро» гидг буйнч седклин олна саң җил болһн таңһчин райодын селәдт бәәдг өрк-бүлмүдт демән күргнә.

Ик Буурла района Приманыч селәнд бәәдг Санчра Екатерина буудя хадһлдг бүрдәцд 1983 җиләс авн көдлҗәнә. Ирх җилд медәт 80 насна өөнән темдглхмн, болв эн эндр күртл көдләд, тәрәчнрин хураҗ авсн буудяг дигтә-даратаһар тоод авч, кергән үнн кевәр күцәҗәнә.

Олн үртә, баһ тетквртә өрк-бүлмүд социальн бооца батлад, шаңһа дөңгәр тааста кергән делгрүлҗ чадна. Нег үлү эннь селән һазрт бәәдг улст туслна. Октябрьск района Цаһан Нур селәнд бәәдг олн үртә Очра Инҗр (зургт) нидн района әмтнә социальн харслтын цергллтд бооца батлад, һуйрин зүүтә әмтәхн эдл-ууш кеҗ-һардг болв.

Шар шаҗна үүлдәчнрин IV нарт-делкән ик хург төгсв. Өдгә цагт ик чинр зүүҗәдг эн хург тууҗд орв. Бурхн Багшин номин цаарандк делгрлтд сойлын залһлдана, өвкнрин авъясмуд хадһллһна, әмтн хоорндан ниитәһәр бәәлһнә тускар күүндвр болв.
Ноха сарин 17-ас авн 20 күртл болсн делкән ик чинртә хургин орлцачнрт Әрәсән Президент Владимир Путин йөрәлин бичгән илгәсмн. Әрәсән улсин ниицлтин җилд болсн шаҗна үүлдәчнрин нарт-делкән ик хургин чинр темдгләд, улсин хоорндк залһлданд, эвин болн нөкцлтин бәәдл тогталһнд эн керг-үүлдврин чинриг Владимир Владимирович өөдән үнлв.

Җил болһн сурһулин җил эклхин өмн иим мөргүлмүд кедг сән авъяс Бурхн Багшин Алтн сүмин үүлдврт батрсн бәәнә. Күүкд-көвүд мөргүлд орад, шаҗна хувргудын әдст күртәд, сурһулин җил күцәмҗтә болтха гиҗ зальврна. Эн җил иим мөргүлмүд ноха сарин 23-д болн 30-д болҗана.
Ноха сарин 23-д болсн мөргүлд ик зуудан талдан һазрт сурх баһчуд цуглрҗ ирв. Ода зуг амрлһна цагт Элстд ирҗ, мөргүлд орхан медәд, баһчуд гелңгүдин умшсн ном оньган өгч соңсад, оютнрин җирһлнь цаһан хаалһта болхин туст зальврцхав.

Одахн «Келни билг» мөрәһәр ачлгдсн улсин нерд медгдв. Эдн мана төрскн кел хадһллһнд болн делгрүллһнд нилчән күргҗ йовна.
Хальмг келнә болн утх-зокъялын йилһән сән багш болҗ Баһ Дөрвдә района Уңһн Төөрәч селәнә дунд сурһульд көдлҗәдг, Хальмг Таңһчин «Җилин багш» гидг марһана нүүрләч Цагдан Кару (зургт) заагдв. Терүнә сурһульчнр района болн таңһчин хальмг келнә марһаст орлцҗ дииләчнрин нер зүүнә.

Орн-нутгт селәнә эдл-ахун делгрлтд болн терүнә төлә кадрмуд белдлһнд һол оньг өггдҗәнә. «АПК-н кадрмуд» гидг шаңһа төсв тер чинртә керг күцәлһнд туслҗана. Әрәсән Залврин сүүрмүдт селәнә эдл-ахун делгрлтин төрмүд даңгин хәләгднә. Баһ наста мергҗлтнрин то өсх зөвтә гиҗ неквр тәвгдҗәнә. АПК-н халхд шин эв-арһс олзлх баһчудыг белдхин төлә сурһульмудын улд агроклассмуд секгдҗәнә, селәнә эдл-ахун халхар шинҗллт кеҗәдг, терүг делгрүлҗәдг багшнриг болн номтнриг дөңнх кергтә гиҗ темдглгднә.

Шидр таңһчин райодар болн Элстд сурһулин шин җил угтҗ багшнрин селвлцән болв. Сарпан района Уманцево селәнә дунд сурһульд цуглрсн Сарпан, Целинн, Көтчнрә, Октябрьск болн Баһ Дөрвдә райодын сән гисн багшнр ачлгдв. Тер тоод Баһ Дөрвдә района Тундутово селәнә дунд сурһулин һардачин дарук Инна Непенкина болн Плодовитое селәнә дунд сурһулин тууҗин багш Светлана Сафронова «Әрәсән сурһуль-эрдмин күндтә көдләч» гидг нер зүүв. «Келни билг» гидг таңһчин мөрәһәр ачлгдсн Баһ Дөрвдә района Уңһн Төөрәч селәнә дунд сурһулин хальмг келнә болн утх-зокъялын багш Цагда Каруд Әрәсән гегән-герлин Министерствин Күндллһнә һашг бәрүлҗ өггдв. Баһ Дөрвдә гимназин багш Бамбша Эльза Хальмг Таңһчин сурһуль-эрдмин болн номин министерствин Күндллһнә һашгар ачлгдв. Селвлцәнә йовудт багшнрин мергҗлт өөдлүллһнә таңһчин күрәлңгин көдләчнр кичәлмүдт өдгә цагин эв-арһс олзллһна төрәр тодрха цәәлһвр өгв.

Хальмг Таңһчин колледжмүдт 2026 җилин абитуриентнриг орулҗ авлһна дааврта керг-үүлдвр төгсчәнә. 9-ч болн 11-ч классан төгсәсн арвтнрт тааста эрдмән шүүҗ авхин төлә зуг цөөкн өдр үлдв.

Одахн Элстд таңһчин колледжмүдин багшнрин селвлцән болв. Сән авъяст тохрсар, ноха сард болдг селвлцәнд көдлмшән үнн-чик седклтәһәр күцәдг көдләчнриг онц темдглҗ болв.