Хаврин сармудт олн керг-үүлдвр орн-нутгт, тер дотр мана таңһчд болна. Хальмг бичәчнр терүнд орлцхар зүткнә. Таңһчд болҗадг урн үгин үүлдврлә залһлдата олн йовдлмудт бичәчнр даңгин орлцна. «Тагчг бәәшго нег агчм, бидн – моһлцг һазрин үрд» гиҗ тернь нерәдгдлә. Эн ик чинртә йовдлын тускар Әрәсән бичәчнрин ниицәнә Хальмгин әңгин гешүн, бичәч Ользан Елена мана седкүлчд келҗ өгв.

Нижний Новгород балһснд Цаһан Дәркин ик көшә босхгдсна тускар «Нижний Новгород» гидг зәңгсин агентств зәңгллә. Эн бумб Максим Горькийин нертә уульнцд дүңгәҗ босв. Өндртән һурвн метр Цаһан Дәркин бумбиг мөрн сарин эклцәр байрин бәәдлд секв. Өр-өвч седклтә, цуг әмтә тоотыг харсчах бурхна дүр эн ик балһсна оюни җирһлд чинртә йовдл болв. Бурхна бумб секлһнд ирсн әмтн мандл нерәдҗ тосхлһна йосрхлд орлцад, амулң җирһлин төлә зальврв. Бурхн-шаҗна төвд цуг әрүн тоотыг эдн эргҗ хәләв. Үстә цәәһәр тоогдад, әмтн седкл таварн хәрв.

[b]Шидр Элст балһсна Хургин Ахлач Максим Сорокин болн ЭГС-ин депутат Чумуда Николай Алдр Диилврин парадт орлцх нег һазра улсла Москва балһснд харһв.
- Алдр Диилврин 80 җилин ончта өөнд нерәдгдсн Улан талвңд болх парадт мана таңһчас 5 күн орлцхин тускар бахмҗтаһар зәңглҗәнәв. Эннь Элст балһсна Хургин депутат Энән Андриян болн Б.Б.Городовиковин нертә Хальмг ик сурһулин 4 оютн мөн. Чумуда Николайта эднд золһад, парадт белдвр кеҗәх цергә әңгд одвидн. [b][/b]

Шидр Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын (Парламентин) Ахлач Артем Михайлов Хальмгин Толһачин даалһврар Алдр Диилврин 80 җилин өөнд нерәдгдсн керг-үүлдврмүд бүрдәлһнә болн белдвр келһнә төрәр селвлцә давулв. Терүнд таңһчин күцәгч йосна, зөв-йос харлһна бүрдәцсин, Элст балһсна һардврин элчнр орлцв. Видеозалһлдана эв-арһар райодын муниципальн бүрдәцсин элчнр күүндврт бас орлцҗ, хәләгдсн төрәр тооцаһан өгв.

Шидр Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын (Парламентин) дарани биш сессь болв. Таңһчин Улсин Хуралын Ахлач Артем Михайлов сүүриг һардҗ давулв. Таңһчд ах федеральн инспектор Александр Беляев, Хальмг Таңһчин залврин Ахлач Босхмҗин Гилән, таңһчин Улсин Хуралд Хальмг Таңһчин Толһачин элч Манҗин Араш, зөв-йос харлһна, зарһин болн бүртклһнә бүрдәцсин, олна ниицәсин элчнр сессин көдлмшт орлцв. Эн сессьт ут тоодан долан төр хәләгдв, тедн дунд ик чинртә закадын төсвсин туст өргн күүндвр болв.

Эн өдрмүдт Ханты-Мансийск Автономн Округд Келн-улсин негдлтин Цугәрәсән VI хург болв. Энүнә йовудт Әрәсән келн-улсин Герин болн орн-нутгин келн-улсин Ассамблейин хамцу үүлдвр бүрдәгдв.

1986 җилин мөрн сарин 26-д Чернобыльск АЭС-т аюл учрад, олн-әмтнд ик әәмшг учрасмн. Һучн йисн җил дарандан бидн тер аюлын аш уга келһнд орлцсн улсин санл тевчҗ, зөрмгинь тодлнавидн. Ирлцңгү көдлмшт Советск Союзин булң болһнас ут тоодан 600 миңһн күн, тер тоод Хальмг Таңһчас 1670 күн орлцсмн. Харм төрхд, җил ирвәс чернобыльцнрин то баһрад йовна.

Малчнрин төлә үвлзлһнә кем төгсәд, төл авлһна дааврта көдлмш гүргүдән орчкв. Эн кемиг сән аштаһар давулхин төлә таңһчин фермермүд хаша-хаацан ясад, цуг тоотынь эртәснь белднә. Хавртан сән чинәтә төл авхин төлә үвлин цагт малын хотынь ясад төл авлһна кемд сән кевәр белднә.

Күүкд улсин нарт-делкән сән Өдр угтҗ Хальмг Таңһчин залврин Герт «Хальмгин хәәртә күүкд улс» гидг һәәхүл олна оньгт тусхагдсн билә. Хальмг Таңһчин залврин Ахлач Босхмҗин Гилән эн һәәхүл бүрдәлһнә седвәр татв. Һәәхүләр дамҗад таңһчин тууҗд онц орм эзлҗәдг, төрскн һазр-уснаннь делгрлтд ик ач-тусан күргсн, Төрскән харсгч Алдр дәәнд залу-зөрмгән үзүлсн 15 күүкд күүнә тускар олнд медүлсмн.

Шидр Хальмг Таңһчин күндтә иргн, Аһш балһсна «Хальмг Таңһч-Аһш» олна бүрдәцин ахлач Геннадий Кошелев 80 җилин өөнән темдглв. Хөрн тавн һар җилдән Геннадий Михайлович Аһшин мүҗд мана таңһчиг элчлҗәнә.