Күн болһн эврәннь җирһлдән юн болҗахинь хәләҗ шинҗлнә. Мудункан Дорҗин Иван бичкндк цагасн авн энүнә тускар меднә, эн тоотыг бийдән шиңгәҗ авад, әрүн кевәр келән, сойлан, авг-бәрцән хадһлҗ йовх күн мөн.

Моһа сарин чилгчәр Мьянмад һазр чичрәд, бәәрн әмтнд ик зовлң учрав. Йиртмҗин аюлын ашт кесг күн әмнәсн хаһцв, кесгнь күнд шав авв, зәңг-зә уга геедрв. Келхд, эндр күртл тенд һазр чичрәд, әмтнә җирһлд ик әәмшг учраҗана. Әрәсән, тер тоод Хальмг Таңһчин, һардвр Мьянман улсин зовлңгинь хувалцҗ цуг халхар дөңнв.

Мана таңһчд Социалистическ Күч-көлснә Баатрин нер зүүсн улс дунд нурһлҗ селәнә эдл-ахун халхд көдлҗ йовсн улс эн өөдән ачлврар темдглгдсмн. Теднә негнь Хар Һазра района «Черноземельский» эдл-ахун ачта хөөч Бурила Илья мөн. Төрскән харсгч Алдр дәәнд орлцач, таңһчиннь делгрлтд ик тәвцән орулҗ, отг-әәмгтән күндтә болн нертә күн болад, нег һазра улс дунд ик тоомср олсмн.

Хальмг улсин заңшал болсн эдл-ахун бәәдлиг, өрк-бүлин болн олна бәәциг шаҗна ухан-серләс, тогтсн үндсни заң-бәәр, авъясмудас онц, салу ухалҗ болшго.

Мьянмад һазр чичрәд, кесг күн әмнәсн хаһцсна эс гиҗ күнд шарх-шав авсна туск зәңг һарсна хөөн Әрәсән, тер тоод Хальмг Таңһчин, эмчнр болн әм аврачнр тиигәрән һарч йовад, бәәрн улст дөңгән күргҗәнә. Мана таңһчас дөрвн эмч Әрәсән эмчнрин багин ханьд бас, хойр долан хонгтан тенд көдлҗәнә.

«Медрл» олна ниицән Әрәсән гегәрлтин министерствин дөңгәр эк-эцкнрин седвәрин марһа хойрдад давулҗана. Түрүн марһанд орн-нутгин 5003 дунд сурһулин бүрдәцин эк-эцкнрин комитетмүд орлцсн билә. Терүнд 78 региона 200 эк-эцкин комитет диилвр бәрв. Дииләчнрин тоод Элст балһсна Көглтин Даван нер зүүдг 17-ч тойгта дунд сурһуль орад, мөрә шүүҗ авсмн. 2025 җилд марһана бүрдәһәчнр дииләчнрин тоог дөрвн холванд икдүләд, 700 сай арслңга мөрә өгхәр зуралҗана. Марһана дииләчнрин нерд хөн сарин 30 күртл медгдхмн.

Шидр Лагань балһсна 3-ч тойгта дунд сурһулин 6 «б» классин күүкд-көвүд П.Жемчуевин нертә таңһчин эмнлһнд эрүл-мендән батрулҗадг цергчнрт золһҗ ирв (зургт). Бичкдүд цергчнрт шүлг айслулҗ умшад, дәәнә цага дуд дуулад, би бииләд, билг-эрдмәрн байрлулв.

Эндр шин технологий кесг салврар делгрлт авчана. Тер тоод зәңгллһнә технологий болн программировань кесг салг-үүлдврт болн экономикин салврмудт экләд олзлгдҗана, өөрхн иргчд тооһин технологий, тер тоод тооһин экономик ик делгрлт авх, терүг эндрк өдрин дамшлт дигтәһәр иткүлҗәнә.

Хальмг ик сурһульд номт, доцент, филолог номин кандидат – Сарңга Владимир һучн җилдән көдлҗ, нерән мөңкрүлв.. Номһн, җөөлң заң-бәрцтә, үнн-чик, һольшг цаһан седклтә, әмтнлә ээлтә, билгтә, чадмг, багш-номтиг эс меддг улс ховр болх. Эврәннь цецн ухан-билгәрн, медрләрн Хальмг Таңһчд, Әрәсәд, Һазадын орн-нутгт олн эрдмтнр дунд тоомср эзлсн номт бәәснь мөн.

Тууҗин удан цагин туршт олн келн-улс хәрлцә бәрҗ йовснас иштә, ямаран чигн келнд талын келнәс орсн олн үг бәәнә. Өдгә цагин хальмг келнә үгллд орҗах лексическ неҗәлтсин икнкнь цуг моңһл үндстә баг келн-улс өөрхн хәрлцә бәрҗ бәәсн цагин үгмүд мөн. Эн үгмүд өдгә цагин моңһл, түрг болн тунгс-маньчжурин келнд алтай баг келнәс орсн үгмүд болҗана. Нертә финск номт Густав Рамстедт алтай баг келн дотр япон болн солңһс келн орулна. Болвчн хальмг келнд тууҗин утд талын өөрхн үндстә келнәс чигн, өөрхн биш чигн келнәс орсн үгмүд бәәнә. Талын келнәс орлһн ямаран чигн келиг байҗулҗахмн болҗана.