Урн һарин эрдмчнрин кегдлмүд үзхләрн бидн олн ке-сәәхн тоотыг һәәхҗ байрлнавидн. Келн-улсин наадһас үзхләрн нег үлү соньмсч, чееҗ байрар дүүрнә. Юнгад гихлә, наадһаст урн һарин эрдм орсн деерән улсин тууҗ, заң-авц, ке-сәәхнә туск медрл орсинь бидн медҗ авнавидн. Давсн җилин чилгчәр Москвад Экспо-төвд өөнин соньн нег һәәхүл көдлсн билә. Терүнд олн келн-улсин наадһас үзүлгдлә.

Эн җилин эклцәс авн Хальмг Таңһчд зуульчллһна алвн орулгдҗана. Кен терүгинь өгхин тускар кегдсн цәәлһврт зуульчллһна туст туслмҗ күргҗәдг бүрдәцс болн онц арһлачнр тер алвиг орулҗ өгх зөвтә. Шин алвн нурһлҗ Элст балһснд олзлгдҗана. Гиичлүрмүд ик зуудан хотл балһснд бәәнә.

Бадмин Җаңһр төрскнч седклтә, чик авг-бәрцтә, өгсн үгдән итклтә йоста хальмг залу мөн. Дунд сурһулян төгсәснә хөөн эн әәрмд мордад, хойр җилдән орн-нутгиннь меҗә харҗ ик даавртаһар цергә кергән күцәсмн. Әәрмд хоршасн дамшлт энүнд дәкәд керглгдх гиҗ эн санҗасн уга, болв цергә шишлң керг-үүлдвр эклхлә эн түрүн зергләнд эврә сән дурар цергә бооца батлв. Тәвн нас һарсн күн баһчудла зерглҗ церглхд зөвәр күнд болх гиҗ кесг улс энүнд келҗ, сәәнәр ухалхиг сурв, болв залу күн шиидврән сольсн уга. Авальнь болн һурвн үрнь дотран зовсн бийнь энүнә шиидвриг дөңнснь ик урмд өгв.

Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын (Парламентин) Ахлач Артем Михайловин һардврт таңһчин зака үүдәгч бүрдәцин Хүүвин сүүр болв. Терүнд таңһчин Улсин Хуралын Ахлачин дарукс Нуура Николай болн Бадмин Вячеслав, комитетмүдин һардачнр Кокан Михаил, Гаджи Фероян, Хаалһин Очр болн Эрнҗәнә Петр орлцв.

Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын (Парламентин) Ахлач Артем Михайлов Хальмг Таңһчин залврин Ахлачин дарукин үүл дааҗадг Александр Мишаковла болн таңһчин эрүл-менд харлһна министрин үүл дааҗадг Саран Булатла хамдан Приютное селәнд поликлиникин тосхлтыг бүрткв. Тосхлтын көдлмш одахн энд эклв. Шин поликлиник «Эрүл-менд харлһна түрүн дөң күрглһнә халх шинрүллһн» гидг орн-нутгин көтлврин медлд тосхгдҗана.

Цергә шишлң керг-үүлдврт орлцачнрт мана таңһчин һардвр, арһлачнр, эгл улс чигн дөң-тусан даңгин күргнә. Дулан хувцн, махна зүүтә хот-хол, цергә шишлң кергсл болн талдан тоот тиигәрән йовулгдна.

Нүр үгин ормд: Хол 1965 җилин туула сард мана таңһчд Ик Буурла шин район бүрдсн бәәҗ. Тиигхд таңһчиг һардҗасн хальмг улсин хәәртә үрн Басан Бадьминович Городовиковин сән седвәрәр эн керг бүтсн болдг. Тер цагас нааран дигтә җирн җил давв. Эн өдрмүдт болхла ик буурлахн эврә района ончта өөнән өргмҗтәһәр темдглхәр белдҗәнә. Келхәс, района җирн җилд нерәдгдсн керг-үүлдврмүд эн җилин туршт бүрдәгдх болҗ шиидгдсмн. Нөкәдүр болхла Ик Буурла сойлын болн билг-эрдмин төвд олна орлцлһтаһар байрин хург давхмн. Эн района делгрлтд баһ биш тәвцән орулсн улст, нег үлү бәәрн медәтнр-ветеранмудт, ханмҗта бүлән үгмүд келгдҗ, өөнин темдгүдәр ачлгдхнь орта болхмн.

Хальмг Таңһчд нарт-делкән ик чинртә керг-үүлдвр эн җилин һаха сард болхмн. Хальмгин хотл Элст балһснд делкән кесг орн-нутгас Бурхн Багшин номд шүтдг улсин элчнр, шаҗна үүлдәчнр, номтнр, йосна халхин һардачнр ирҗ цуглрхмн. Цугәрәсән болн Хальмгин оюни җирһлд ик чинр зүүҗәдг керг-үүлдврт белдвр келһн эклсн бәәнә. Хургин көдлмшт орлцх һазадын орн-нутгудын тускар умшачнртан келҗ өгхәр бәәнәвидн.

Давсн җилин чилгчәр тогтсн авъясар Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату «Шуд залһлдана» йовудт нег һазра улсиг соньмсулҗадг сурврмудт хәрү өгв. Таңһчин иргнмүд эн керг-үүлдврт шунмһаһар орлцад, олн зүсн нәрн төрмүдәр сурврмудан тәвв.

2024 җилин чилгчәр Хальмгин Толһачин давулгдсн «Шуд залһлдана» йовудт олн төрмүд босхгдв. Орсн сурврмудын дунд таңһчин хаалһсин ясврт, нег үлү тенд шам оруллһнд оньг өггдв.