2004 җилин һаха сарин 1-д Ар Осетин Беслан балһсна 1-ч тойгта дунд сурһульд әәмшгтә йовдл учрад, дигтә хөрн җил болв. Тиигхд һурвн зун һар күн, тер тоод 186 бичкдүд, әмнәсн хаһцсн билә.

Таңһчин Толһач Хаска Бату Хальмгин Шаҗн Лам Тензин Чойдакла харһҗ, амрлһна өдрмүдт көдлх шар шаҗна шишлң сурһалин тускар күүндв.

Элстин политехникин колледжин медлд профессиональн белдвриг түргәр күцәлһнә таңһчин төв байрин бәәдлд секгдв.

Нутг дундан номтань сәәхн.
Багшиннь өөнд нерәдәд
Бурят Жамьянла болсн харһлт
Моңһлын һәәхмҗтә һазрт

Приютна района Үлдчн селәнд Григорий Инджиевич болн Валентина Васильевна Нимгировихн ачта улс болна. Эдн олн җилдән селәнә дунд сурһульд багшлҗ, дорас өсч йовх бичкдүдт гүн медрл болн чик сурһмҗ өгсн болдг. Дәкәд эдн өрк-бүлән өндәлһәд, дөчн һар җил болв, күүкн-көвүһән өскәд, зурһан ач-зееһиннь кишгт багтҗ бәәнә. Эднә үлгүрәр Сар-Герл күүкнь бас багшин эрдм шүүҗ авад, англь келнә багшар көдлҗәнә.

Әрәсән Президент Владимир Путин Федеральн хургт кесн Илгәврт ах үйин улсин эрүл-менд батруллһна, ачта амрлһнд һарсн медәтнрин бәәдл-җирһл соньн болҗ, эдн олна керг-үүлдврмүдт орлцхиг урмдуллһна төлә немр келн-улсин төсв батлхин тускар келсн билә. Терүнә медлд медәтнр чик авг-бәрцәр бәәҗ, спортар соньмсхин, билг-эрдмән делгрүлҗ, олн зүсн үүл бәрҗ цаган сергмҗтәһәр давулхин, баһчудла харһҗ дамшлтарн хувалцхин төлә керг-үүлдврмүд күцәгдхмн гиҗ зуралгдҗана.

Н. Пальмовин нертә Келн-улсин музейд дарани һәәхүл көдлмшән эклв. Әрәсән ачта зурач Николай Шиняевин 75 җилин өөнд болн терүнә үүдәгч үүлдврин 50 җилин өөнд тер һәәхүл нерәдгдҗәнә. «Теегин туск частр» гиҗ нерәдсн һәәхүлд дүрслүллһнә эрдмин олн-зүсн янзар зургдсн 70 һар үүдәвр үзүлгдҗәнә.
Хальмг Таңһчин залврин ахлачин негдгч дарук Цернә Эрднь зурачиг өөнләнь йөрәһәд, үүдәгч үүлдвртнь күцәмҗ дурдад, «Хальмг Таңһчин күндтә иргн» гидг өөдән нер зүүлһснә туск һашгинь бәрүлҗ өгв (зургт).

Дәәнд әмнәсн хаһцсн баатрмудын нердиг мөңкрүллһәр Хальмгин хәәврин багмуд ик көдлмш кеҗәнә. Төрскән харсгч Алдр дәәнә җилмүдт әмнәсн хаһцсн 17 күүнә нериг эдн илдкв. Эн җилә санлын кергт орлцад, Хальмгин хәәврин багмудын гешүд күцәсн нег керг-үүлдврин тускар эндр бичҗәнәвидн.

Сарул-сәәхн бәәшңгүдт сурчана.
Эмнлһнә дацң секгдснь темдгтә.
Ут наста, бат кишгтә болҗ.
Олн үртә өрк-бүлмүдиг дөңнәд.

Сурһулин җил эклхин өмн райодт болн Эст балһснд үүлддг таңһчин әмтнә социальн теткврин хамцу төвмүд «Бичкдүдиг сурһульднь белдхд дөң болтн» гидг буйнч седклин керг-үүлдвр бүрдәнә.