Эн җил Әрәсән Президент Владимир Путинә шиидврәр мана орн-нутгт өрк-бүлин Җил зарлгдсмн. Энүнд нерәдҗ Әрәсәд, тер тоод Хальмг Таңһчд өрк-бүлин чинр өөдлүллһнә, өнр-өсклң, ниитә болн билгтә улсин тускар олнд медүлхин төлә олн зүсн марһан, наадм байрин керг-үүлдврмүд болҗана. Шидр бичкдүдиг харслһна нарт-делкән Өдрт нерәдҗ «Өрк-бүлин өргмҗтә амрлһна өдрмүд» гидг төсвин медлд орн-нутгин регион болһнд олн зүсн керг-үүлдвр болв. Мана таңһчд эн өдр кесг концерт, марһан, наадм болв, терүнд өрк-бүлмүд орлцҗ, цаган сергмҗтәһәр давулв. Терүнә медлд Н.Пальмовин нертә Келн-улсин музейд «Җилин сән гисн өрк-бүл» гидг Әрәсән марһана региональн девсңгин ашлгч керг-үүлдвр болв.

Мөчн сарин 2-т Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату түрүләд Городовиковск районд одв. Энд Әрәсән эрүл-менд харлһна төсвин йовудт района шин поликлиникин гер тосхгдв.

Басң өдрлә Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату Сарпан района Обильное селәнд йовад бәәрн улсла харһв (зургт).

Хөн сарин 30-д Элстд Хальмг ик сурһулин һардач, биолог номин доктор Салан Бадм Кыргызстан орн-нутгур йовлһна, тенд нөкцлтин туск бооца батллһна тускар «Хальмг Таңһч» РИА-н барин төвд седкүлчнрлә харһҗ күүндв. Энүнә дарук Натра Байрта, профессор Муушан Владимир, эсвин, физикин болн зәңгллһнә эв-арһсин дацңгин һардач Сумьяна Елена эн харһлтд орлцв.

Одахн 2023 җилд Хальмг Таңһчин хазна күцәлһнә ашлврт нерәдгдсн ил соңсхврт бичкдүдин зуни амрлһна кем бүрдәлһнә, райодт үүлддг лагерьмүдт ясвр келһнә төр босхгдсн билә. Урднь район болһнд эврә лагерь көдлдг бәәсн болхла, ода теднә то кесг холванд баһрснь нәрн төр болҗана. Хальмг Таңһчин залврин Ахлачин негдгч дарук – таңһчин хазна министр Шурһчин Очр эн чинртә төрәр тодрха хәрү өгч, тогтсн бәәдлиг ясруллһна төлә күцәгдҗәдг керг-үүлдврмүдин тускар келв.

Шидр орн-нутгин Президент Владимир Путин Әрәсән Федерацин Хүүвин Ахлач Валентина Матвиенкод Әрәсән күч-көлснә Баатрин нер зүүлһв. Эн байрта йовдлла Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату Валентина Ивановнаг йөрәв.

Эн долан хонгт Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату ар үзгт бәәдг райодт одҗ, бәәрн улсла харһҗана. Шидр Бату Сергеевич Баһ Дөрвдә района Тундутово селәнд одад, энд тосхгдсн парк, эмнлһ, ясгдсн дунд сурһуль хәләһәд, әмтиг үүмүлҗәдг төрмүдәр соньмсв.

Эндр, зуни түрүн өдрлә, өкәр мана бичкдүдт нерәдсн байр темдглгдҗәнә. Күн болх баһасн, күлг болх унһнасн, гиҗ келгддгәр, бичкнәснь авн өвкнрин авъясар дамҗад, үрдтән бидн чик сурһмҗ, сән сурһуль өгч өскхәр зүткнәвидн.

Шидр Яшалтан района Эсто-Алтай селәнд К.Марксин нертә СПК-н ул деер тәрәнә һазрин Өдрт нерәдсн хург болв. Городовиковск, Ик Буурла, Приютна райодын, тер мет Аһшин, Әәдрхнә, Ростовск, Шартун мүҗсин болн Сарпулин крайин селәнә эдл-ахун арһлачнр болн мергҗлтнр ирҗ орлцв.

- Мана элгн-садыг, цуг хальмг улсиг ямаран чигн учр угаһар урвачнр гиһәд хол Сиврүр туусна туск зәңгиг 1944 җилин эклцәр теднәс бичг ирхлә медҗ авлав. Чееҗм бүтәд, уурм күрәд, яһад мөшклһн-зарһ угаһар неринь һутаһад, төрүц гем уга улсиг җиңнсн киитнлә туусмб гиһәд үүмҗәләв, дәкәд тесч болшго болад, кеер һарад, нам ууляд, тедү дүңгә икәр теднә тускар седклм зовад бәәв, - гиҗ Төрскән харсгч Алдр дәәнә түрүн өдрәс авн церглҗәсн хальмг нисәч, зөргтә дәәч һашута тодлвран келәд, санаһан медүлсн билә.