Дегтр күүнә җирһлд чинртә орм эзлнә. Бичкнәсн авн дегтр умшдг күн дегтрин саңд дару-дарунь ирҗ, тенд көдлдг улсла бат залһлда бәрнә. Мана Шарнут селәнд дегтрин саңд ик-баһ уга ирәд, тааста үүдәврмүд умшна, шин утх-зокълмудла таньлдҗ, олн зүсн барин һарцст шин медрл авна. Эн бүрдәцин көдләчнр күн болһнд, сүв-селвгән өгч, шин дегтр олҗ авхд дөңгән күргнә.

Үстин района Харба селәнд өсәд-боссн Аңһра Нарн (зургт) бичкнәсн авн цогц-махмудан батрулҗ, спортар соньмсч кесг марһанд орлцдг билә. Эн селәнд хөрн һар җилин туршарт эн һазра көвүн Четра Окан санлд нерәдгдсн марһан болна. Эн 1996 җилд Чечняд болсн дәәнд зөрмгән үзүләд, баһ настадан әмнәсн хаһцв. Бәәрн көвүд-күүкд цуһар гилтә нег һазра баатрин санлд нерәдгдсн марһанд орлцна, тедн дунд Нарн сән белдврән иткүлҗ кесг дәкҗ дииләчнрин тоод орсмн.

Мөчн сарин 28-д Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату 45 насна өөнән темдглв. Москван болн Цуг Әрәсән Әрүн гелң Кирилл Бату Сергеевичиг һарсн өдрләнь бүләнәр йөрәв.

Эн намрар мана таңһчд нарт-делкән шар шаҗна Чуулһн болхмн. Кесг һазрас ирх гиичнр мана таңһчд босхгдсн хурлмуд, Бодь суврһс хәләҗ, бурхн-шаҗн ямр кевәр делгрҗәхәр соньмсхнь лавта. «Геден Шеддуб Чойкорлинг» эс гиҗ талданар нерәдгддг Аршана хурл эднә оньгиг эрк биш авлхнь мөн. Эн хурл тосхлһна ормиг XIV Дала Ламин гегән 1992 җилд зааһад әрүслсмн. Дөрвн җил давад энд хурл босхгдв. Хөөннь 2004 җилд XIV Дала Ламин гегән дәкәд мана таңһчур залрҗ ирсн цагтан энд ик ном сурһаль өгсн билә. Арвн дөрвн җил хооран энд Нгаванг Лодой ламин седвәрәр зер-земшин сад суулһгдв.

Әрәсән Президент Владимир Путинә седвәрәр бүрдәгдсн «Әрәсә – арһсин орн-нутг» гидг бүрдәцин медлд ордг «Талдан керг» төсв «Оньдин белн!» марһана шин девсң эклснә тускар зарлв. Хальмгин сурһульчнрт терүнд орлцх үрвр кегдҗәнә. Терүнд орлцхин төлә 14-17 наста баһчуд эрлһән орулҗ, билг-эрдмән үзүлҗ чадҗана. Эн җил терүнд 10 миңһн баһ наста күн орлцхмн, тедн дунд диилвр бәрсн баһчуд «Сенежд» сурһуль сурх зөв авхмн. Эрлһән мөчн сарин 20 күртл орулх кергтә.

Хөн сарин 23-ас авн 25 күртл Благовещенск балһснд «АмурЭкспо-2025» Әрәсән-Китдын экономическ хург давулгдв. Хол Дорд үзгин округд эн җилин чинртә керг-үүлдврмүдин негнь болна. Улсин Хуралд (Парламентд) Хальмг Таңһчин Толһачин элч Манҗин Араш, Хальмгин экономикин болн хулд-гүүлгәнә министрин дарук Ганжиган Наталья, сойлын министрин үүл дааҗадг Түрвән Саглр, Хальмг Таңһчин делгрлтин саңгин әңгин һардач Озан Делгр болн баахн артист Поштара Мазн таңһчин делегацин ханьд орв.

Шидр Әәдрхн балһснд Өмн үзгин округин мөшклһнә комитетин заллтын көдләчнрин дунд Алдр Диилврин 80 җилин өөнд нерәдсн спартакиад болв. Хальмг Таңһчар үүлддг мөшклһнә комитетин заллтын әңгин элчнр тенд бас орлцв.

Эн намрар мана таңһчд нарт-делкән шар шаҗна Чуулһн болхмн. Кесг һазрас ирх гиичнр мана таңһчд босхгдсн хурлмуд, Бодь суврһс хәләҗ, бурхн-шаҗн ямр кевәр делгрҗәхәр соньмсхнь лавта. «Геден Шеддуб Чойкорлинг» эс гиҗ талданар нерәдгддг Аршана хурл эднә оньгиг эрк биш авлхнь мөн. Эн хурл тосхлһна ормиг XIV Дала Ламин гегән 1992 җилд зааһад әрүслсмн. Дөрвн җил давад энд хурл босхгдв. Хөөннь 2004 җилд XIV Дала Ламин гегән дәкәд мана таңһчур залрҗ ирсн цагтан энд ик ном сурһаль өгсн билә. Арвн дөрвн җил хооран энд Нгаванг Лодой ламин седвәрәр зер-земшин сад суулһгдв.

Давсн амрлһна өдрмүдт таңһчин сурһуль-эрдмин бүрдәцст «Сүл хоңхин» байр болв. Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату Элстин техническ лицейд ирәд, сурһулян төгсәҗәдг баһчудыг ончта өдрлә йөрәв. Хальмг Таңһчин сурһуль-эрдмин болн номин министрин үүл дааҗадг Натра Антон, Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын (Парламентин) депутат Цекира Зулта, сурһульчнрин эк-эцкнр байрин керг-үүлдврт бас орлцв.

Эн җил мана таңһчд «Сурһуль-эрдмин халхин шинрлт» гидг орн-нутгин көтлврин йовудт болн «Негдсн Әрәсә» партин халхар сурһуль-эрдмин 12 бүрдәцд бат ясвр кегдҗәнә. Шидр Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын (Парламентин) Ахлач Артем Михайлов таңһчин Улсин Хуралын депутат Аздора Александрла хамдан Городовиковск балһсна 3-ч тойгта дунд сурһульд кегдҗәдг ясврин көдлмшин йовудыг бүрткв.