Шидр Хальмг Таңһчин залврин Ахлач Босхмҗин Гилән О.Шунгаеван нертә нилхд төрлһнә Төвд одад, эмнлһнә бүрдәцин үүлдврлә таньлдҗ, 65 җилин өөнлә йөрәв. Тер мет эн өдр герүрн хәрҗәдг Бальджиковихнә болн Джульджуевихнә өрк-бүлмүдиг һурвдгч үрнь һарснла йөрәһәд, Хальмг Таңһчин Толһачин белг бәрүлҗ өгв.
Целинн района Троицкое селәнд бәәдг Дольган болн Эвелина Бальджиковихнә өрк-бүлд лу сарин 25-д күүкн һарв. Ууһн Арина күүкнь болн Давид көвүнь Заяна дү күүкн һарснд ик байрта бәәнә. Эдн Елена Конуровна ээҗтәһән болн эцктәһән нилхд төрлһнә Төвд ирәд, экән болн дү күүкән тосч авв. Эднә өрк-бүлиг эн ончта болн байрта йовдлла йөрәхәр кесг гиичнр ирснд эдн йосндан алң болв. Хальмг Таңһчин залврин Ахлач Босхмҗин Гилән олн үртә баахн өрк-бүлиг йөрәһәд, эдн цуг баһчудт үлгүр-үзмҗ болҗахинь темдглв. «Баһчуд олн үртә болснь эднә өрк бат, ниитә болҗахиг герчлҗәнә. Тадн үрдән асрад, төрскн һазртан бәәх санан-седклтн бахмҗ үүдәнә. Эврә үрдтән чик сурһҗм өгч, хөвтә сәәхн җирһл эдлхит гиҗ ицҗәнәвидн. Олн үртә өрк-бүлмүдиг дөңнлһнә шаңһа көтлврмүд бәәнә, демин мөңг өгнә, тегәд дәкәд чигн үр һарһад, өнр-өсклң болтн. Баахн өрк-бүлмүдин то өсхлә, мана таңһчин иргчнь сән-сәәхн болх», - гиҗ Гилән Герасимовна баһчудыг йөрәв.

П.Жемчуевин нертә таңһчин эмнлһнә эмчнр райодын эмнлһнә бүрдәцст дөң күргхин төлә селәдәр йовҗ бәәрн әмтнә эрүл-мендин бәәдл шинҗлнә. Шидр эмчнр Городовиковск районд одад ирв. Нег өдрин эргцд эдн ут тоодан 150 кү хәләһәд, эмнлһнә туст севлг өгв. Тер мет зәрм улсиг таңһчин эмнлһнә әңгүдт орулад, гүн шинҗллт болн эмнлһ кех болв. Эн өдр эмчнр гемин уршгар гертәсн һарч чаддго улст бас одад, дор ормднь дөңгән күргв.
- Селән һазрт бәәдг әмтнд, нег үлү медәтә болн гемтә-шалтгта улст хотл балһснд одхд амр биш болна. Тегәд райодын эмнлһст мана эмчнр одад, тенд дөңгән күргдгнь эднд тааста болна. Тер мет иим керг-үүлдврмүд ямр нег гемиг эртәснь илдкҗ дарунь эмнлһ эклхд туслна. Бидн района эмнлһнд цааранднь дөңгән күргҗ, нөкцҗ үүлдхвидн, нег өдрин эргцд кесг кү хәләввидн. Зәрмнь мана эмнлһнә кардиологин, эндокринологин, урологин әңгүдт сән эмнлһ авхмн, - гиҗ таңһчин эмнлһнә ах эмч Чумпинә Саглр (зургт) келв.

Мендвт, «Хальмг үннәхн!»
Би Яшкулин района Чилгр селәнд бәәдг тана умшачв.Маңһдур орн-нутгт хаврин байр темдглҗ,таңһчин сәәхләсиг чигн хамгин түрүнд мана залу улс йөрәхнь маһд уга. Би болхла ачта амрлһнд бәәдг медәт болсн деерән эрмдгтә күн болҗанав. Тегәд гемин уршгар района эмнлһнд орад, цогц-махмудан батрулх кергтә болна. Мана селәнә эрүл-менд харлһна көдләчнр бас кергтә цагла дөң-тусан күргәд, эдгәхәр шундгнь чигн мел үнн юмн.

Күүкд улсин нарт-делкән Өдр угтҗ Элстд таңһчин райодт болн хотл балһснд үүлддг күүкд улсин хүүвмүдин хург болв. Эн керг-үүлдвр Хальмг Таңһчин күүкд улсин ниицәнә седвәрәр бүрдәгдв. Ик хургт Төрскән харсгч Алдр дәәнә ветернамуд, таңһчин делгрлтд ик тәвцән орулсн күүкд улс болн цергә шишлң керг-үүлдврт орлцачнрин экнр, олна бәәдл-җирһлд шунмһаһар орлцдг седвәртә, шунлтта күүкд улс орлцв. Әрәсән улсин ниицлтин җиллә мана таңһчд бәәдг олн келн-улсин элчнр бас эн хургт орлцснь темдгтә болв.

Күүкд улсин нарт-делкән сән Өдр угтҗ, залврин Герт Хальмг Таңһчин күүкд улсин ниицәнә гешүд цуглрв. Тедниг таңһчин һардврин, олна болн баһчудын бүрдәцсин элчнр йөрәв.

Мана таңһчд олн келн-улсин элчнр хоорндан ниитәһәр бәәнә. Хальмг, орс, маңһд, хасг, киргиз улс йилһл уга олн халхар көдләд, таңһчин делгрлтд тәвцән орулҗана. Тер мет күүкд улс көдлн бәәҗ үрдән өскәд, өрк-бүлиннь һулмтан хадһлад бәәнә.

Мана газетин итклтә умшач Довган Валентина шидр нертә советск нисәч, полковник, күүкд улсас цугтаһаснь түрүлҗ Советин Союзин Баатрин өөдән нер зүүсн болн Социалистическ Күч-көлснә Баатр Валентина Гризодубован нертә медаляр ачлгдсна тускар соңссн маднд чигн байрлх саам учрв гиҗ келх кергтә. Хальмг Таңһчин залврин Ахлач Босхмҗин Гилән ачлвринь бәрүлҗ өгсн йовдл байрин ик керг-үүлдврт хүврсн болдг (зургт). Йириндән болхла Валентина Батаевна олнла ээлтә, үгтә- күүртә, серглң- дерглң медәт болна. Хая нег редакцд орҗ ирсн кемдән газетин бәәдл-җирһлин тускар сурсн деерән умшачнрин то өсчәнү угай гиҗ даңгин соньмсдмн.

Мана газетин итклтә умшач Довган Валентина шидр нертә советск нисәч, полковник, күүкд улсас цугтаһаснь түрүлҗ Советин Союзин Баатрин өөдән нер зүүсн болн Социалистическ Күч-көлснә Баатр Валентина Гризодубован нертә медаляр ачлгдсна тускар соңссн маднд чигн байрлх саам учрв гиҗ келх кергтә. Хальмг Таңһчин залврин Ахлач Босхмҗин Гилән ачлвринь бәрүлҗ өгсн йовдл байрин ик керг-үүлдврт хүврсн болдг (зургт). Йириндән болхла Валентина Батаевна олнла ээлтә, үгтә- күүртә, серглң- дерглң медәт болна. Хая нег редакцд орҗ ирсн кемдән газетин бәәдл-җирһлин тускар сурсн деерән умшачнрин то өсчәнү угай гиҗ даңгин соньмсдмн.

П.Жемчуевин нертә таңһчин эмнлһнә өдрәр үүлддг әңгиг һарддг эмч Оҗан Делгр тавн үртә эк мөн. Өдр болһн кех-күцәх көдлмш болн гер-бүүрин керг чилхш, тер бийнь Делгр Анатольевна хамдан көдлҗәдг үүрмүдтән, өрк-бүлдән болн элгн-садндан килмҗән тусхаҗ, олнд туста болхар зүткнә.

Цергә шишлң керг-үүлдврин йовудт Донецк Улсин Республикин Северск балһсиг сулдхлһнд залу-зөрмгән үзүләд, даалһвриг өөдән кемҗәнд күцәһәд Әрәсән Президент Владимир Путинд бәрлдән болсн һазрас тооцаһан өгсн хаһачнрин батальона 6-ч тойгта ротын командир Очр-һәрән Нарн Әрәсән Баатрин өөдән нер зүүснь мана таңһчин цуг әмтнд ик байр үүдәв. Энүнә өөрхн элгн-саднднь, нег үлү экднь эннь хойр дам ик бахмҗта йовдл болснь мөн.