Урҗ өдр Городовиковск района Веселое болн Лазаревское селәдт «Эрүл-менд бәәтн!» гидг керг-үүлдврин йовудт эмчнрин баг көдлв. Селәнә эмнлһнә фельдшер Галина Мельник урдаснь бәәрн улст эмчнр ирхин тускар медүләд, хуучта, гемтә-шалтгта улст болн цергә керг-үүлдврт орлцачнрин өрк-бүлмүдт ямаран мергҗлтнрин селвг кергтәһинь диглв. Галина Николаевна Сарпуль балһснд медицинск училищ төгсәһәд, 1983 җиләс авн энд көдлҗәнә. Бәәрн улс эрүл-менд харлһна көдләчиг күндлнә, цаһан седклднь ханна. Кенд ямаран шинҗллт кехинь, ямаран эмнлһ авхинь эн бүрткҗ, күн болһнд килмҗән тусхаҗ, кениг чигн оньгасн алдхш гиҗ селәнәхн буульмҗтаһар келнә.

Хальмг Таңһчин сурһуль-эрдмин бүрдәцсин сурһульчнриг «Медрл.Баатрмуд» гидг хураңһула таньлдулҗана. «Медрл» ниицәнә лектормуд болн «Дәәч» гидг цергә-спортын белдврин болн төрскнч сурһмҗин Төвин курсантнр сурһульчнрт цергә шишлң керг-үүлдврт орлцачнрин залу-зөрмгин тускар келҗ өгчәнә.

Моһа сарин 17-18-д Элстд «Хамдан» нертә билгтә баһчудын таңһчин марһан арвн тавдгч кемдән давулгдхмн. Әрәсән улсин ниицлтин җиллә ирлцҗ эн марһана көтлвр бүрдәгдхмн.
Энүнә тускар шидр баһчудын олна бүрдәцсин элчнр таңһчин седкүлчнрт тодрхаһар келҗ өгв. Мана таңһчд баһчудын билгинь делгрүлхин төлә «Хамдан» марһан-наадм давулгдна.

Шидр Үстин района Харба селәнд урднь Степная нерәдгдҗәсн уульнцд селәнә эдл-ахуг һардҗ йовсн Анҗан Владимирин нер зүүлһв. Владимир Олеевич «КПСС-ин XXI съезд» гидг селәнә эдл-ахун һардач болҗ 1979 җиләс авн 1992 җил күртл көдлҗ йовсмн. Энүнә һардврт эдл-аху олзта-орутаһар үүлдҗ, нүүрлгч совхоз бәәсмн. Тер цагт эдл-ахуд 50 миңһн һар хөн, 3 миңһн толһа бод мал, саалин үкрмүд асрдг билә. Чадмг һардач үнн-чик хәләцтә, кеслн үгдән бат, чаңһ неквртә, хамдан көдлдг улсин төлә сән таал тогтахар шундг, эднә мергҗлт өөдлүллһнд ик оньг өгдг күн бәәсмн. Тер төләд селәнә әмтн Владимир Олеевичиг күндлҗ тевчдг билә. Һундл төрхд, җил хооран эн сәәһән хәәв.

Шидр Хальмг Таңһчин күндтә иргн, Әрәсән физическ сойлын ачта көдләч, таңһчин спортын делгрлтд тәвцән орулсн Очра Александр йирн насан зүүв.

Әрәсән улсин ниицлтин җилд нерәдгдсн керг-үүлдврмүд орн-нутгин балһсдар, селәдәр бүрдәгдҗ, олн келн-улс хоорндк залһлдаг батрулҗана. Шидр Ростов-на-Дону балһсна Октябрьск района 32-ч тойгта дунд сурһульд болсн байрин керг-үүлдврт орс, хальмг, бурят, корей, азербайджан, маңһд болн нань чигн талдан келн-улсин элчнр харһад, билг-эрдмән үзүлв.

Моһа сарин 13-д мана таңһчд хальмг шүлгләнә өдр темдглв. Хальмгин хәәртә үрн, Социалистическ Күч-көлснә Баатр, хальмг улсин алдр шүлгч Көглтин Даван 90 җилин өөнлә ирлцҗ, 2012 җилд эн өдр батлгдсн болдг.

Хальмг номин төвин көдләчнрин ач-тусар 1957 җиләс авн Хальмг Таңһчиг шинәс босхсна хөөн һарчасн келн-улсин «Хальмг үнн» газетин хуучн тойгуд өдгә цагин эв-арһ олзлсна ашт шинрүлгдв.

- Орн-нутгин йосна күчәр һәәлгдсн хальмг улс Сиврин аврлт уга тууврин күчр-күнд зовлңгиг арвн һурвн җилин туршарт дааҗ һарад далн җил хооран төрскн таңһчдан ирв. «Хальмг улс машидәс буулдад, ууляд-унҗад төрскн һазртан мөргәд үүмсн билә», - гиҗ тер һашута чигн, байрта чигн кем сананднь мөңкинд үлдснә тускар медәтнр келнә.

Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату Целинн района муниципальн бүрдәцин толһачин үүлиг цаг зуур дааҗадг Увшан Басңла харһв.

Целинн района Хар булг селәнә өөр олн җилин эргцд урһҗасн һанц уласн олн-әмтн дунд әрүн чинртә болҗ тоолгддг юмн. Нааран әмтн ирҗ мөргәд, ик чинртә йорсхл күцәдг бәәсмн. Харм төрхд, теңгрин аюл моднд харшлв. Олн үйин номар әрүн һазр болсн орм цааранднь чигн цугтаһинь хамцулхин төлә шидр энд хар модн суулһгдв. Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату болн таңһчин йиртмҗ харлһна министерствин мергҗлтнр мод суулһҗ, әрүн чинртә керг күцәв.