Мана таңһчд Социалистическ Күч-көлснә Баатрин цол зүүсн улсин ик зунь селәнә эдл-ахун халхд көдлҗ йовсн улс болна. Теднә негнь Хар Һазра района Ачнр селәнд һарсн, «Черноземельский» эдл-ахун ачта хөөч Лукшана Егор мөн. Шаңһа даалһвриг давулҗ күцәһәд, үнн-чик седклтәһәр көдләд, олнд үлгүр-үзмҗ болҗ йовсн хөөч Ленинә болн «Күндллһнә темдг» орденмүдәр ачлгдсмн, Социалистическ Күч-көлснә Баатрин, «Хөд өсклһнә эрдмч», «Хальмг Таңһчин селәнә эдл-ахун ачта көдләч» болн «Хальмг Таңһчин күндтә иргн» нер зүүсмн. Тер мет нертә хөөч СССР-ин Деед Советин депутатд суңһгдҗ, олна бәәдл-җирһлд шунмһаһар орлцҗ йовсмн.

Төрскән харсгч Алдр дәәнд бәрсн Диилврин 80 җилин өөнд таңһчин әмтн ик бичкн уга белдҗәнә. Яшалтан района Эсто-Алтайск дунд сурһулин сурһульчнр зургудын коллаж белдв. Көглтин Даван нер зүүҗәдг эн сурһульд «Орлята» гидг нертә баг үүлднә. Терүнд ордг күүкд-көвүд генерал-лейтенант Алексей Иванович Антоновд нерәдсн зургудын стенд белдв. Хальмгин һазриг сулдхлһнд орлцсн цергә үүлдәчнрин санлд нерәдәд, сурһульчнр тиим керг күцәв. Генерал Антонов дәәнә җилмүдт кесг дәәнә керг-үүлдвриг һардҗ йовсмн.

Цергә шишлң керг-үүлдвр болҗах һазрт Хальмгин кесг үрд дәәлдҗ йовна. Теднә тоод хойр икр көвүн йовна. Ефрейторин цол зүүҗәдг цергчнр Тесло болн Молния гидг дуудвртаһар дәәлдәнд орлцҗ йовна.

Әрәсән цергчнр Донбасст дәврлһән түргдүлҗ Курск мүҗиг чигн сулдхлһна кергән цааранднь давулҗана. Тиим кевәр мана цергин зөргтә дәәчнр Курск мүҗиг бүклднь өшәтнрәс цеврлһнә ик чинртә кергиг түргәр бүтәхәр зүткчәнә.

Төрскән харсгч Алдр дәәнд Хальмгин үрд залу-зөрмгән үзүләд, төрскн һазр-усан хортнас сулдххин төлә йоста баатр кевәр дәәлдҗ йовсмн. Кесг миңһн һар хальмг салдс шаңһа ачлврар ачлгдсн билә, 24 күн Советск Союзин Баатрин нер зүүсмн. Тедн дунд зөрмг кевәр хортыг күүчәд, орн-нутгин өөдән ачлвр зүүсн Баатр Манджиевич Басанов ончта орман эзлнә.

Эн җил юуһарн ончта болҗана гихлә, хөн сарин 9-д Төрскән харсгч Алдр дәәнд мана орн-нутг диилвр бәрснә 80 җил өргнәр темдглгдхмн. Цуг делкәд Алдр Диилвр делдсн дәәнә ветеранмуд мадна төлә ик бахмҗ үүдәҗ, нег үлү дорас өсч йовдг үйнрин төлә үлгүр- үзмҗ болҗахнь лавта юмн.

Манурсн көк теегиг
Мандлсн нарн халулна.
Мөңгн иштә үлд
Мана һарт гилвкнә.

Бадмин Җаңһр төрскнч седклтә, чик авг-бәрцтә, өгсн үгдән итклтә йоста хальмг залу мөн. Дунд сурһулян төгсәснә хөөн эн әәрмд мордад, хойр җилдән орн-нутгиннь меҗә харҗ ик даавртаһар цергә кергән күцәсмн. Әәрмд хоршасн дамшлт энүнд дәкәд керглгдх гиҗ эн санҗасн уга, болв цергә шишлң керг-үүлдвр эклхлә эн түрүн зергләнд эврә сән дурар цергә бооца батлв. Тәвн нас һарсн күн баһчудла зерглҗ церглхд зөвәр күнд болх гиҗ кесг улс энүнд келҗ, сәәнәр ухалхиг сурв, болв залу күн шиидврән сольсн уга. Авальнь болн һурвн үрнь дотран зовсн бийнь энүнә шиидвриг дөңнснь ик урмд өгв.

Урҗ өдр таңһчин Росгвардин Заллтд өргн сүүр болв. Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату, зөв-йос харлһна бүрдәцсин һардачнр, Росгвардин офицермүд болн көдләчнр терүнд орлцв.

СВО-н үүлдврин йовудт Әрәсән әәрмин дәврлһн улм чаңһрад йовна. Ик Буурла района Орһахна дунд сурһулин багшнр болн сурһульчнр терүг сәәнәр меднә, тегәд цергә керг-үүлдврт орлцҗадг эврә селәнә болн района дәәчнрт тасрхан угаһар дөңгән күргнә. Шин җилин өмн өргнд эдн дарани демән йовулв.