С момента своего прихода на Волгу калмыки проявляли невероятную храбрость и стойкость, служа верой и правдой в рядах сначала армии Российской империи, а позже – Советского Союза. Сегодня наши современники-воины продолжают эту традицию, сражаясь за мир и безопасность своей страны и братских республик.

Давсн долан хонгин чилгчәр мана таңһчур Луганск Улсин Республикин Антрацитовск районас бичкдүд ирв. Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын Ахлач Артем Михайлов бичкдүдлә харһад, зака үүдәгч бүрдәцин үүлдврин тускар келҗ өгв. Хаврар Элстд ЮРПА-н хургин йовудт Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын (Парламентын) болн ЛНР-ин Антрацитовск муниципальн округин Хүүвин хоорнд нөкцлтин бооцан батлгдсн билә. Тегәд депутатнр Антрацитовск района бичкдүдин төлә мана таңһчур зуульчллһиг бүрдәв.

Урҗ өдр Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату Целинн района Вознесеновка селәнд одад, цергә шишлң керг-үүлдврт әмнәсн хаһцсн Антон Гайворонскийин нертә скверт модд суулһв. Хөн сард эн селәнд көдлмшәр ирсн кемд Бату Сергеевич бәәрн улсла харһад, эдниг үүмүлҗәдг төрмүдин тускар күүндсн билә. Цергчин эк Вера Александровна тер харһлтд көвүнәннь санл мөңкрүлхин төлә селәнд сквер секгдснә тускар келсмн. Зуг тенд модд суулһх кергтә гив. Бату Сергеевич дәкн нег нааран ирәд, урһа модд суулһхар үгән өгсн болдг. Келсн үгдән күрәд, таңһчин Толһач хойрдад нааран ирснь тер.

Иим нертә хураңһун презентац хөн сарин чилгчәр Москвад Поклонная уул деер болсмн. «Цугтаһинь нерәрнь тодлхмн» гидг үүлдврин йовудт «Олн келн- улсин Диилвр» төсвин дииләчнриг тер өдр байрин бәәдлд ачлсн болдг.

Ик аюлта, Төрскән харсх цаг ирхлә, хальмг залус болн көвүд теднлә хамдан кесг зун күүкд цус-махан, әмән чигн әрвлл уга алач-махч немшрин фашистнрлә ноолдҗ йовсн арднь аврлт уга Сталина болн түүнә өөрхн нөкднриннь закврар 1943 җилин барс сарин 28-д дегц хальмг келн улсиг хар гөрәр шахад, ик-бичкн уга, киитн Сиврүр нүүлһсмн. Удл уга теднә хөөннь 1944 җилин лу-моһа сармудт цуг фронтмудт дәәлдҗ йовсн хальмг цергчнриг (салдсмуд болн сержантнр) цуглулад, хол Уралур Широковск ГЭС тосхлһнд йовулв. Тегәд 1943 җиләс 1957 җил күртл шинкән һарсн бичкдүдәс авн көгшн буурл медәтнр күртл – цугтан, мана көөрк хальмгуд, зовлңгин зовлңгас, түрүһин түрүһәс үзхинь үзҗ, эдлхинь эдлҗ йовцхав. Тер һашута цагас авн 80 җил давв.

Төрскән харсгч Алдр дәәнд Диилвр бәрснә 79 җилин өмн өргнд Хальмг ик сурһульд инженерин-технологин дацңгиг төгсәсн, гвардин баһ сержант Алтн Музаевин санлынь тевчҗ неринь мөңкрүллһнә самбр секгдв. Инженерин-технологин, талдан дацңгудын оютнр, багшнр, Хальмг ик сурһулин һардачнр эн керг-үүлдврт орлцв. Һучн нәәмтә дәәч орн-нутган харсч, цергә шишлң керг-үүлдврт орлцад, 2023 җилин һаха сарин 1-д күнд шавас көлтә Запорожск мүҗин һазрт әмнәсн хаһцла.

Лу сарин 15-д Әрәсәд дәәч-интернационалистнрин санлын Өдр болн советск цергүд Афганистанас һарһлһна 32-ч җил темдглхмн. 1989-ч җилин эн өдрлә СССР-ин правительствин шиидврәр кемҗәтә советск цергүд Афганистанас күцц һарһгдсмн.

Эн җил мана Әрәсән орн-нутгин тууҗд маш ончта җил гиҗ цуһар меднәвидн. Эн җил бидн Төрскән харсгч Алдр дәәнд Диилвр бәрснә 75 җилин өөн темдглҗәнәвидн. Далн тавн җилдән бидн төвкнүн бәәнәвидн. Болв Төрскән Харсгч Алдр дәәнә тускар бидн төрүц мартх зөв угавидн. Тегәд эн өөн зөрүләд Хальмг Таңһчин сурһуль-эрдмин болн номин министерств “Хальмг үнн” газетлә хамдан «Мөнгн бичүр» («Серебряное перо») гидг бичмр зокъялын марһа сурһульнр дунд зарлла.

Дән! Һурвхн үзгәс тогтсн үг. Зуг эн үгин чинрнь йир догшн, әәмшгтә, зовлң учрадг үг. «Д» үзг «дәәсн, деермч» гисн тәәлвртә. «Ә» үзг миңh hара цергчнрин болн эгл улсин «әмн». «Н» үзг көгшдүдин, экнрин, өнчрәд үлдсн бичкдүдин «нусн-нольмсн». Дән! Һурвхн үзг бийәсн ик зовлңта аца даасн үг. Кедү мана өвкнрин, ахнр-дүүнрин толhад сумн мет шигдәд, күн-болhна зүрк шарклулҗ, цогц-махмуд чичрүлҗ, зовлң учрасн үг эн.

Бидн тиигхд ода Іідрхні мўљин ханьд орљах єазрт, Шикрт гидг селінд біілівидн. Дііні муульта цаг эклсн кемлі би тавта бичкн кўўкн билів. Болв бичкндк тодлвр йир тґв болна гиљ келдгнь мел ўнн бііљ. Бичкн наста болчкад, дікід орс келн уга билів.