Моһа сарин 13-д Хальмг шүлгләнә өдр темдглгднә. Урн үгин ке-сәәхн делкәд орулдг, шүлгчнрин шин үүдәврмүдлә таньлдулдг эн байр 2012-ч җилд мана таңһчд шишлң зәрлгәр батлгдсмн.

Бичіч Елена Ган ўўдісн «Утбалла» гидг тўўкин єол дўрнь – хальмг кўўкн. Елена Андреевна олн дунд тоомсрта кўн бііљ. «Ірісід урднь тиим ик билгті, гўўнір ухалдг кўўкд кўн уга билі… Орс утх-зокъялд энўні ўўдіврмўднь омгта, бахмљта болна», – гиљ тер цагин шалєач Г.Белинский бичлі.

«Долан бурхн» гидг дегтрт (тогтаєачнь – номт Д. Басаев) Мазн баатрин тускар кесг домг бііні. Эндр бидн негинь хальмг келнд орчулад, мана умшачнрин оньгт тусхаљанавидн.

Дала ламин гегән вакцинәр тәргдв. Моһа сарин 6-д мана Ик Багш коронавирус гемәс саглулгч вакцинәр тәргдснә тускар зәңглгдв. Дхарамсала балһсна Зонал госпитальд Дала ламин гегән вакцинә түрүн тәрлһ авв. Тендән Дала ламин гегән өрәл частан эмчнрин хәләврт бәәснә дару хәрү резиденцдән ирв.

Күүкд улсин нарт-делкән Өдр угтҗ Көтчнрә района олн үртә экнр дунд «Дурта экм – 2021» гидг марһан болв. Эн марһан Ергенинск селәнә сойлын төвин көдләчнрин седвәрәр болн Көтчнрә района муниципальн бүрдәцин һардврин дөңгәр бүрдәгдв. Марһанд Көтчнр, Ергенинск, Һооҗур болн Алцңһуд селәдин олн үртә экнр орлцад, марһана тавн даалһвр күцәв. Тиигәд эдн бийиннь болн өрк-бүлиннь тускар келҗ өгәд, хальмг улсин хот белдх, билг-эрдмән үзүлх болн тааста кергин тускар келҗ өгх зөвтә бәәсмн. Күүкднь чигн марһанд орлцҗ эңкр экнрән дөңнв. Күүкд улс үзмҗтә видео цокҗ авад, района әмтнә оньгт терүг тусхав. Темдглхәс, эдн зуг хальмг келәр келв.

Ченкалин Бадмиг (Борисиг) эс меддг күн мана таңһчд уга болх. Өрүн болһн өрк-бүл болһнд радиоһар булгин усн мет цевр хальмг келн, әвртә сәәхн терүнә дун соңсгдла. «Сән-менд хонцхаввт, күндтә үүрмүд? Хальмг радио эврәннь соңсхвран эклҗәнә! Эндр барас һарсн «Хальмг үнн» газетин ахр шинҗллт соңстн», – гиһәд Борис Манджиевич соңсхвран эклдмн.

Шидр Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату таңһчин медәтнрин Хүүвин ахлач Валерий Богдановла харһад, ончта өөнләнь йөрәв. Олн җилдән таңһчин делгрлтин төлә үнн-чик седклтәһәр көдлҗ йовхиг Бату Сергеевич темдгләд, Валерий Петровичд ик ханлтан өргв.

Бурхн Багшин номд шүтдг улс хамгин икәр күндлдг бурхд дунд Ноһан Дәрк онц орм эзлнә. Зөвүр-зовлңгас харсҗ авдг, даңгин дөң болхар адһдг бурхн болҗ, әмтн дунд тааслт олҗ күндлгднә. Авалокитешвара бурхна нүднәс һарсн нульмснас эн үүдсмн гиҗ домгт келгднә. Тегәд чигн төрхәрә өр-өвч седкләрн, дөң күргх зүткмҗәрн Ноһан Дәрк цуг әмтә тоотд евәлтә болхнь медгдсмн.

Сүл җилмүдт хальмгар бичдг биш, хальмгар келдг әмтнә тонь баһрад йовна. Эннь маш һундлта йовдл болҗана. Тедү мет хальмг келәр күүнддг, хальмгар ухалдг, хальмгар келвр, шүлг бичдг улсиг альхн деерән бәрәд, эрк биш урмд өгх кергтә гиҗ санҗанавидн. Тиим улсин негнь – Карун Майя. Хальмг Таңһчд Майя Бадмаевнаг эс меддг күн ховр болх. Яһад гихлә һартан өөтә, бәрсән кедг эн күүкд күн мана хальмг өвкнрин сойлан, заң-заңшалан медсн деерән оньдин баһчудт медүләд, үлгүр-үзмҗ болад, даң эврә медрләрн хувалцна. Авъяста күн олн билгтә болдг. Майя Бадмаевнан тускар бас тиигҗ келҗ болна. Бас негн билгнь – шүлг үүдәлһн.Эврәннь шүлгүдән бичхләрн амн үгин үүдәврмүдәс иш авч, терүнә кесг эв-арһ олзлҗана. Үүдәврмүдтән мана зөөр болҗах кезәңк хуучн цецн үг, келц үгмүд, мартдгсн үгмүд орулад, өөрд-моңһлын янз дахад ке даршлһта, эркн чинртә шүлгүд үүдәнә. Тегәд Майя Бадмаевнан бичсн “Мини җирһл” “Тег” хойр шүлгиг тана оньгт тусхаҗанавидн. Халуч, төрскнч күүнә зүркнәс цувлдад төрсн шүлгнь эврәннь умшачнран олад, эднә седкл-зүркиг йосндан авлх гиҗ нәәлҗәнәвидн. Тегәд Майя Бадмаевнаг күүкд улсин сән өдрлә йөрәҗ, цааранднь шүлгүдән нәәрүлтн гиҗ әрүн цаhан седкләсн күсч, амулң-менд сән-сәәхниг дурдҗанавидн.

Һучн җил хооран мана орн-нутгт күүкд улсин ниицән бүрдәгдсн болдг. Мана таңһчд эн олна бүрдәцин региональн әңг арвн хойр җил хооран экләд үүлдҗ, эн җилмүдин эргцд олна бәәдл-җирһлд шунмһаһар орлцҗана. Региональн әңгин ханьд ордг күүкд улс олн зүсн керг-үүлдврин седвәр татҗ, дорас өсч йовх баһ үйд төрскнч сурһмҗ өглһнә, өвкнриннь сойл, авъяс болн кел хадһллһна халхд аһу ик көдлмш күцәҗәнә. СЖР-ин региональн әңгин ахлач Кензән Киштән келсәр, мана таңһчин күүкд улс шунмһа, седвәртә, олн төрәр соньмсдг, билгтә болн үнн хәләцтә, тер төләд эднә дөң-тусар кесг чинртә төр хаһлгдҗана.