Эн намрар мана таңһчд нарт-делкән шар шаҗна Чуулһн болхмн. Кесг һазрас ирх гиичнр мана таңһчд босхгдсн хурлмуд, Бодь суврһс хәләҗ, бурхн-шаҗн ямр кевәр делгрҗәхәр соньмсхнь лавта. «Геден Шеддуб Чойкорлинг» эс гиҗ талданар нерәдгддг Аршана хурл эднә оньгиг эрк биш авлхнь мөн. Эн хурл тосхлһна ормиг XIV Дала Ламин гегән 1992 җилд зааһад әрүслсмн. Дөрвн җил давад энд хурл босхгдв. Хөөннь 2004 җилд XIV Дала Ламин гегән дәкәд мана таңһчур залрҗ ирсн цагтан энд ик ном сурһаль өгсн билә. Арвн дөрвн җил хооран энд Нгаванг Лодой ламин седвәрәр зер-земшин сад суулһгдв.

Давсн амрлһна өдрмүдт таңһчин сурһуль-эрдмин бүрдәцст «Сүл хоңхин» байр болв. Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату Элстин техническ лицейд ирәд, сурһулян төгсәҗәдг баһчудыг ончта өдрлә йөрәв. Хальмг Таңһчин сурһуль-эрдмин болн номин министрин үүл дааҗадг Натра Антон, Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын (Парламентин) депутат Цекира Зулта, сурһульчнрин эк-эцкнр байрин керг-үүлдврт бас орлцв.

Эн җил мана таңһчд «Сурһуль-эрдмин халхин шинрлт» гидг орн-нутгин көтлврин йовудт болн «Негдсн Әрәсә» партин халхар сурһуль-эрдмин 12 бүрдәцд бат ясвр кегдҗәнә. Шидр Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын (Парламентин) Ахлач Артем Михайлов таңһчин Улсин Хуралын депутат Аздора Александрла хамдан Городовиковск балһсна 3-ч тойгта дунд сурһульд кегдҗәдг ясврин көдлмшин йовудыг бүрткв.

Элстин политехникин колледжин ханьд ордг Яндекс лицейд экләд сурхин төлә арвтнр ноха сард марһана даалһвран күцәх.

Эн җилин һаха сард мана таңһчд шар шаҗна нарт- делкән ик хург болхинь цугтан күләҗәнә. Әрәсән олн һазрас болн һазадын орн- нутгудас ирсн олн гиичнр Элстд цуглрхмн, чинртә кесг керг- үүлдвр бүрдәгдх гиҗ зуралгдҗана. Тегәд эн өдрмүдт мана хотл балһснд белдврин көдлмш күцәгдҗәнә, таңһчд босхгдсн хурлмудын гермүд ясгдҗ, һаза- дотакнь цеврлгдәд, сән таал тогтагдҗана.

Тавн җил хооран мана орн-нутгт баһ тетквртә болн җирһлин күнд таалд туссн улсиг дөңнҗ олз-оруһинь икдүлхин төлә социальн бооцан батлгддг болв. «Өрк-бүл» гидг келн-улсин төсвин медлд социальн бооцана керг-үүлдврмүд күцәгдҗәнә. Мана таңһчд эн көтлврт орлцсн улсин то җил ирвәс өсәд йовхнь темдгтә. Эн җилмүдин эргцд кесг миңһн күн социальн бооца батлад, шаңһа мөңгәр эврә керг бүтәҗ эс гиҗ дөңцл эдл-аху бүрдәҗ өрк-бүлән теҗәдг, олзта-тустаһар үүлддг болв.

Келн-улс болһн эврә амн үгин зөөртә. Мана өөрд-хальмг амн үгин зөөр йир байн. Нег үлү туульмуд болн домгуд. Нертә келмрч Амбека Бовушин келҗ өгсн хальмг домгуд болн “Сән кевчигн бийдчнь, му кев чигн бийдчнь”, “Тирҗә богшурһан тууҗ” гидг шинҗәнә өөрдин туульс тана оньгт тусхаҗанавидн. Аң-адусна туск туульс әмтә-киитә юмсар дамҗулад күүнә му авъяс, дуту-дунд медүллнә, сән тоотинь магтна. Аңгуд күн кевтә күүнднә, нег-негндән сүв-селвг өгнә, ухан-санаһарн хувалцна. Шинҗәнд бәәх өөрд дунд аң-адусна туск туульс олн болн йир соньн болдмн.

Эндр, хөн сарин 24-д, таңһчин цуг райодын болн Элстин сурһульмудын көвүд-күүкдин төлә сүл хонх җиңнв. 11-ч болн 9-ч классмудан ирлцңгүһәр 1509 болн 3375 күн төгсәв, арвтнр сурһулин герлтә герән үлдәҗ тааста эрдмән шүүҗ авч вузд эс гиҗ колледжд орх.

Сән авъяст тохрсар, хаврин сүл сард сурһулян төгсәҗәдг баһчудын төлә «Сүл хоңхин» байр болна. Эн цагт күн болһн эврәннь сурһулин цаган тодлҗ, хамдан олн җилдән сурч йовсн үүрмүдтәһән харһад, тер өлзәтә кемиг сергәнә. Көтчнрә (урднь Приозерн) района Чкаловский селәнә дунд сурһулиг 50 җил хооран төгсәсн улст эн җил ончта болҗана, тегәд эдн үүрмүдиннь харһлт давулхар шиидв.

«Цаһанас мунь – цасн,
Цагин мунь – дән»
гиҗ үлгүрт келгддмн.