Хальмг Таңһчин эрүл-менд харлһна министерств болн терүнә медлд үүлддг эмнлһнә бүрдәцс цергә шишлң керг-үүлдврт орлцҗадг нег һазра улст дөңгән күрглһнә кергт шунмһаһар орлцна. Хальмг Таңһчин эрүл-менд харлһна министрин үүл дааҗадг Саран Булат эднд ханлтан өргҗ, мана дөң болн килмҗ цергчнрт диилвр бәрхд, әмд-менд хәрҗ ирхд урмд өгх гив.

Нидн мана орн-нутгт өрк-бүлин җил болв. Бидн мана газетин халхст кесг өрк-бүлин тускар бичҗ, эднә бәәдл-җирһлин, күүкдиннь күцәмҗин, үйәс үйд күргҗ йовх авъясмудын тускар олнд медүлвидн. Сүл җилмүдт мана таңһчд өнр-өсклң өрк-бүлмүдин то өсәд йовхнь байрта. Мадн дунд олна бәәдл-җирһлд шунмһаһар орлцдг, седвәртә, билг-эрдмәрн нер һардг, күүкдтән чик сурһмҗ өгч бәәсн һазртан күндтә улс болсн өрк-бүлмүд олн бәәнә гиҗ келх кергтә.

Сүл җилмүдт көдлмшчнриг болн эрдмин сурһульта мергҗлтнриг СПО-н бүрдәцст белдлһнд орн-нутгин болн таңһчин һардвр улм ик оньган өгчәнә. Яһад гихлә ода программистнр болн техникин гүн медрлтә шишлң дунд сурһульта мергҗлтнр улм икәр кергтә болҗана. Тедниг кесг салврин салг-үүлдврин төлә белдлһиг үзмҗтәһәр өргҗүлхәр седҗәнә. Тегәд чигн улм ик то сурһульчнр колледжмүдт ирҗ сурна.

Хальмгин, Бурятин болн Тыван шаҗна төвмүдиг эн хаалһ залһхмн.

Ик кезәнәс авн эң-зах уга хальмг теегәр нүүһәд йовдг мана өвкнр дөрвн зүсн малан өскч, хар көлсәрн теҗәл олҗ йовсмн. Өдгә цагин үйнр болхла, эднә авъяс-заңшалыг әрүнәр хадһлҗ, цааранднь күцәмҗтәһәр делгрүлҗ йовхнь бахмҗ үүдәнә биший. Үвл-зун уга муурхан, цуцрхан мартад, малын ард йовсн эгл күч-көлсчнрин төлә кеҗ-күцәсән ашлад диглдг цаг ода өөрдҗ йовна, таңһчин селәнә эдл-ахун цуг халхин төлә эннь чинртә гисн нег төр болҗахнь лавта. Тегәд шидр селәнә эдл-ахун болн эд-бод келһнә бүрдәцсин көдләчнрт нерәдгдсн байрин хургт минь ирлцңгү төрмүдәр өргн күүндвр болсинь онц темдглхмн.Өдгә цагт селәнә эдл-ахун халх орн-нутгин экономикин делгрлтд ик чинр зүүҗ, хот-хоолын әәмшг уга бәәдл тогталһна кергт баһ биш тәвцән орулҗ йовна. Тегәд һазр деер көдлдг эгл улс олн дунд күндлгдҗ, тоомср олдгнь орта гинә. Эн учрар чигн селәнә күч-көлсчнрт нерәдгдсн байр нег үлү мана таңһчд хамгин чинртәд тоолгдҗ, оньдин өргмҗтәһәр темдглгдҗ, бахмҗта болдгнь тер.

Мана бичкдүдин садт олн келн-улсин күүкд-көвүд орна. Бичкдүд олн келн-улсин элчнр хоорндан ниитә бәәдгиг медхин төлә бидн олн зүсн марһа, наадм давулнавидн. Бичкдүд ду-бииһәр болн наадар дамҗулҗ, олн келн-улсин сойлла таньлдна. Тиигәд, одахн мана бичкдүдин садт «Наадн – мана байр» гидг соньн керг-үүлдвр болв. Терүнд ах болн белдврин багмудын күүкд-көвүд орлцв.

Эн җил Элстд шар шаҗна нарт–делкән хург болхмн. Делкән ик чинртә йовдлд эртәснь белдвр кегдҗәнә. Әрәсән президент Владимир Путин эн хургин чинринь темдглҗәхин тускар Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Батула харһсн кемд ончлҗ заасмн. Делкән бурхн-шаҗна үүлдәчнр Элстд цуглрҗ ирх йовдлд цуг халхин белдвр кехин тускар Таңһчин Толһач Хаска Бату урднь келсмн.

Шидр Әрәсән Президент Владимир Путин хавртан темдглгдх Алдр Диилврин 80 җилин өөнд ирлцүләд, нег дәкҗ мөңгнә дем өгхин тускар шишлң зәрлг һарһв.
Төрскән харсгч Алдр дәәнә ветеранмудт, теднә белвсрсн гергдт, насни дигт күрәд уга бәрәнд бәәсн улст 80 миңһн арслң өггдхмн. Ленинградын блокадт бәәсн, насни дигт күрсн бәрәнд бәәсн, ПВО-н, теңгсин болн аһарин бүрдәцст, харслһна тосхлтд көдлсн улст болхла 55 миңһн арслң йилһҗ өгхмн.

Әрәсән ханьд орсн Донбассин һазрт болҗадг цергә керг-үүлдврт Әрәсән әәрмин дәәчнр, тер тоод Хальмг Таңһчин элчнр залу-зөргтәһәр дәәлдҗәнә.
Тер тоод Элстин нефтин болн газин колледжин оютнр болн төгсәһәчнр эврә дурар эрлһән бичәд СВО-н дәәчнрин тоод орҗ, бендеровцнрин цергә күчиг уга кеҗ кесг кергт орлцҗана, хооран цухрлго баатр кевәр Төрскән харсҗ йовна, болв эднәс зәрмнь аврлт уга дәәлдәнд баатр кевәр әмнәсн хаһцла. Ода олна санлд мөңкрсн баатрмуд Манҗин Константин, Мунян Евгений, Эрдненов Мингиян, Музран Нәәмн мөн.

Шидр Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Батун зааврас иштә Светлана Кусьминова шишлң дөң күрглһнә «Сулда» төвин болн Занда Адудова Яшалтан района эмнлһнә ах эмчнрин үүлд батлгдв. Баахн болв чигн эдн байн дамшлтта, эрүл-менд харлһна халхд арвн һар җилдән көдлҗ йовна.