Нүр үгин ормд: Яшкулин района «Кировский» нертә совхоз 1951 җилд бүрдәгдсн болдг. Экнәрәс авн бәәрн күч-көлсчнр дөрвн зүсн малан асрад, җил ирвәс олз-оруһан икдүлҗ, нүүрләчнрин тоод йовсмн. Өдгә цагт болхла селәнә эдл-ахун эн бүрдәц тохма мал өскдг эдл-аху болҗ, таңһчдан бәәтхә нам Әрәсәд чигн нер һарч йовхнь дару-дарунь соңсгдна.

Одахн Городовиковск балһсна 3-ч тойгта сурһульд баһ наста болн дамшлтта багшнрин таңһчин селвлцән болв. Эднә нөкцлтиг өргҗүләд баһчудын мергҗлтинь өөдлүллһнә төрәр күүндв болв. Тиим җисән таңһчд өргҗәд йовхла, терүнә ашт ик сурһулян төгсәсн мергҗлтнрин эв-довнь болн дамшлтнь өсх зөвтә. Эн керг-үүлдврт «Хальмг Таңһчин җилин багш» гидг таңһчин болн райодын марһана дииләчнр, Городовиковск, Приютна болн Яшалтан райодын бичкдүдин садмудын сурһмҗлачнр, дунд сурһульмудын болн СПО-н бүрдәцсин багшнр, «Пеликан» болн «Постижение» муниципальн клубмудын гешүд орлцв.

Шидр «Калмыкия» таңһчин зәңгллһнә бүрдәцд «Нүүрләчнрин җисән» олна бүрдәцин үүлдврин тускар күүндвр болв. Әрәсән җисәнә Хальмг Таңһчд үүлддг әңгин һардач Анхана Саглр болн Орн-нутгин Хүүвд мана таңһчин элч Көкән Анастасия давсн җилд кеҗ-күцәсән ашлад, болн эн җил күцәгдх төсвсин тускар келҗ өгв.
Сүл то-дигәр, таңһчд үүлддг олна җисәнә ханьд 24 миңһн сурһульч орна. Таңһчин район болһна болн хотл балһсна сурһуль болһнд олна бүрдәцин әңгүд үүлднә. Олна җисәнә гешүд дунд нурһлҗ сурһулян йилһән сәәнәр сурдг, олна бәәдл-җирһлд шунмһаһар орлцдг, седвәртә, билгтә болн арһта күүкд-көвүд орна. Болв Анхана Саглрин келсәр, зөв-йос эвдәд дотр-дундын кергүдин цергллтин оньгт бәәдг насни дигт күрәд уга бичкдүд эдн дунд бас бәәнә, тегәд эдниг олна үүлдврт орлцулҗ, чик сурһмҗ өгх кергтә болна. Бичкдүд бийснь олн зүсн керг-үүлдврмүдин седвәр татад, билг-эрдмин наадм, марһас, хәләврмүд болн дамшлтын харһлтс давулна.

[b][b] 2025 җилд Хальмгт олн күн зуульчлҗ ирв. Зуульчлачнрин оньгиг авлҗадг регион болҗахан Хальмг Таңһч дәкнәс медүлв.
2025 җилин ашар Әрәсән Федерацд зуульчлачнрин то икдүллһәр кегдҗәдг көдлмшәрн Хальмг Таңһч нүүрт һарв. Эн туст күсл тәвҗ, дигтә-дарата, өдр болһни көдлмш кегдәд, иим керг бүтв. Әрәсән Ниицәнә XXI чуулһна йовудт зуульчллһна төрәр бәәдг хүүвин сүүрт зуульчллһна халхар үүлддг һоллгч шинҗләч болн Russia Discovery компаня һардач Вадим Мамонтовин келсәр, Хальмгт ирҗәдг зуульчлачнрин то 36 процентд өсв. 2025 җилин арвн сарин туршарт Хальмгт ирсн әмтнә то 47 процентд икдҗ. [/b]

Менд сурлһн, мендллһн «Та» гисн дуудврла батар залһлдата. Бийәсн ах күүнлә мендлхләрн, керг-үүлдврин хәрлцәнд чигн тиим мендллһн олзлгдх зөвтә. Мендвт, менд бәнт, менд-амулң бәнт, менд йовнт, сән бәнт, сән йовнт, амулң-менд бәнт, гидг үгмүд келгднә.

Хальмг келн-улсин сән өдрмүд дунд Цаһан Сарин байр ончта орман эзлнә. Сән өдр угтҗ гер болһнд белдвр кегднә. Цуһар гер-бүүрән ахулад, хуучн хувцан саҗад сергәнә, Цаһана өдрлә шин хувц өмсәд кеернә.

Хальмгин Шаҗн Ламин үрврәр мана таңһчур гевш лхарамб Җагба Гьяцо ирв. Гүн номта болн өөдән цолта багш Хальмгт һурвдад ирҗәнә. Шаҗна төрәр тохнята цәәлһвр өгдг гевш лхарамбан цәәлһвриг урднь чигн соңсч йовсн әмтнд багшин лекцст орх таал дәкн учрҗана.

Әрәсән номин Өдрт нерәдсн байрин хург лу сарин 10-д Хальмг ик сурһульд болв. Энд цуглрсн номтнриг болн багшнриг сән Өдрләнь таңһчин залврин Ахлач Босхмҗин Гилән йөрәҗ, Хальмг ик сурһулин тәвцнь җил ирвәс өсәд йовна, терүнә ашт таңһчин экономик өргнәр делгрҗәнә гиҗ темдглв.

Бурхн-шаҗна үүлдәчнрин нарт-делкән дөрвдгч ик хург Тыва Республикд болхмн. Тер ик керг-үүлдврт Элст балһсн бас экләд белдҗәнә. Хотл балһсна һардврин толһач Лиҗикә Алдр Кызыл балһсна һардач Айдын Сарыгларла көдлмшч селвлцә давулв.

Таңһчин Улсин Хуралын депутатнр «Күслин һацур» гидг керг-үүлдврт орлцҗ, баһ тетквртә, олн үртә болн җирһлин күнд таалд туссн өрк-бүлмүдин бичкдүдиг оньгасн алдхш. Шидр эдн Луганск Улсин Республикин Антрацитовск района бичкдүдт олн зүсн наадһас болн шикр-балта йовулв.