Медәтә, гемтә-шалтгта, һанцарн бәәдг улсиг сәәнәр хәләҗ, дөң-тусан күргдг социальн көдләчнр тесвртә, өр-өвч седклтә, әмтнлә тевчңгү болх зөвтә. Эднә көдлмш ик дааврта болна. Һучн тавн җилин эргцд Үстин района әмтнә социальн теткврин төвд көдлҗәдг Чумуда Наталия тиим улсин негнь мөн. Тааста эрдмәрн олн җилдән үнн-чик седклтәһәр көдләд, нег һазра улс дунд күндллһ олсн Наталия Тагировна социальн теткврин халхар насни турштан көдлҗәнә гиҗ келҗ болхмн.
Эрднихн селәнд өсәд-боссн Чумуда Наталия йисн җилдән дунд сурһульд эклц классин багшар көдлсмн. 1991 җилд районд социальн теткврин төв бүрдәгдхлә, эн төрскн селәндән социальн көдләч болхар шиидв. Түрүн арвн җилд энүнә хәләврт нәәмн һар күн билә. Ода Наталия Тагировна тавн медәтиг хәләҗ, эднд нүдн-амн болҗ дөңгән күргҗәнә. Долан хонгт хойр-һурвн дәкҗ медәтнрт геринь ахулҗ, ааһ-савинь уһаҗ, эминь, хот-хоолынь хулдҗ авч, нань чигн даалһвр күцәнә. Селән һазрт кех-күцәх көдлмш баһ биш болна.

Хальмг Таңһч болн Луганск Улсин Республикин Антрацитовск район хоорнд батлгдсн нөкцлтин йовудт таңһчин эрүл-менд харлһна бүрдәцс бат залһлда бәрҗ үүлдҗәнә. Шидр Манҗин Валентинан нертә таңһчин бичкдүдин эмнлһнә 2-ч педиатрическ әңгин һардач Анастасия Горбунова Антрацитовск района эмчнрлә өнчн болн эк-эцкнин хәләвр уга үлдсн бичкдүдин эрүл-менд харлһна төрәр селвлцә давулв.

Шидр Әәдрхнә медицинск ик сурһулин һардач Сергей Поройский Хальмг Таңһчд көдлмшин кергәр ирәд, эрүл-менд харлһна көдләчнрин мергҗлт өөдлүллһнә төрәр болсн селвлцәнд орлцв. Харһлтыг Хальмг Таңһчин залврин Ахлачин дарук – таңһчин социальн делгрлтин, күч-көлснә болн көдлмшәр тетклһнә министр Өлзәтин Марина һардҗ давулв.

Таңһчин эрүл-менд харлһна бүрдәцст эмчнр болн дунд медицинск көдләчнр эс күртҗәхнь чинртә төр болҗана. Эн төр хаһллһнд «Земск эмч/фельдшер» гидг шаңһа көтлвр сәәнәр туслҗана. Терүнә йовудт мана таңһчин селәдин эмнлһнә бүрдәцст эмчнр болн дунд зергин эмнлһнә көдләчнр көдлҗ, бәәрн улст чинртә дөң күргҗәнә. Нидн эн көтлврин йовудт 39 күн селәдин эмнлһст көдлдг болв.

Шидр Сталинградыг немшнрәс сулдхсн 82 җилин өөнд нерәдәд, таңһчин Росгвардин цергчнр дунд шатрин марһан болв. Заллтын дамшлтта болн баахн шатрчнр терүнд орлцв. Росгвардин Заллтын спортын белдврин әңгин һардач, майор Лиҗин Мергн эн керг-үүлдвриг секв.

Төрскән харсгч Алдр дәәнә тууҗд Ленинград бүслврт тусад, 872 хонгтан хортыг сөргҗ бәәсн йовдл онц орман эзлнә. Эн җил Ленинград балһсн бүслврәс сулдхгдад дигтә 82 җил болв. Ямаран чигн әәмшгтә йовдлд даргддго, күчтә ямаран чигн хортна өмнәс хамцҗ босдг әмтнә күчинь үзүлсн балһсна улсин залу-зөргт болн эрк биш диилвр бәрх иткмҗинь темдглҗ эн йовдлыг цуг орн-нутгт темдглнә. Хальмгт чигн тер әәмшгтә болн урмдта цагиг даңгин тодлна.

Орн-нутгин Президент Владимир Путин 2026 җилиг Әрәсән улсин ниицлтин җил гиҗ зарлсмн. Хальмгин Элст хотл балһсн эн җилиг байрин бәәдлд эклхәр белдҗәнә. Олн келн- улсин хот-хол келһнә марһаһар тернь эклхмн.

Хальмг ном кезәңк ул-сүүртә, гүн учр-утхта болдг. Номин шинҗллтиг кесг зун жил хооран хальмг гелңгүд болн ламнр эклсмн, эдн арвад җилин туршарт Бурхн багшин ном дасч гүн медрл авч, зурхачнр, эмчнр болҗ үүлдҗ йовсмн. Мана өвкнр өөрд улсин орн-нутгин күчиг холвҗулҗ, әмтн дунд ховр медрл тархаҗ, теднә сурһуль-эрдмин кемҗәг өөдлүлҗ йовснь чигн мел үнн.

Эндрк номин делгрлт миңһәд дууна ууҗмд бәәдг Әрәсән келн-улсин вузмуд хоорнд бачм төрән күцәх, шуд залһлда бәрх арһ өгнә. Тиим кевәр одахн Хальмг ик сурһулин һардач Салан Бадм Бурятин болн Туван ик сурһульмудын һардачнр Алдар Дамдиновла болн Ольга Хомушкула һурвн вузин нөкцлтин тускар күүндвр кев. Тер тоод келн-улсин һурвн вуз Бурхн Багшин номар сурһуль-эрдм делгрүллһнә, шинҗллт келһнә халхар хамцу үүлдврин йовудын тускар вузмудын һардачнр болн мергҗлтнр бас тоолврарн хувалцв.

Шар шаҗна делгрлтсн керг ик дааврта болна. Заллтын сойл болн шар шаҗна туск гүн медрл энүнд туслна. Олн-әмтнд үлгүр болҗадг улс эн зөөриг хадһлад, цааранднь тархах зөвтә. Мел тиим улсин дунд Хальмгин Шаҗн Лам гевш Тензин Чойдакин нер заах кергтә.