Үкр сарин 30-д кикбоксингин нарт-делкән өдр темдглнә. Әрәсәд, нег үлү Хальмг Таңһчд кикбоксинг өргнәр делгрҗәнә гиҗ келх кергтә. Шин ул батлгдад, сән спортсменмүд, дамшачнр болн нүүрләчнр өсчәнә.

Намрин сүл сарин дундурар малчнрин төлә үвлзлһнә хамгин дааврта кем эклв. Тегәд таңһчин фермермүд малын өвс-тоосинь зөөҗ орулад, эртәснь белдв.
Хальмгин селәнә эдл-ахун министерствин зәңглсәр, таңһчин эдл-ахуст 320 миңһн һар толһа бод мал, 1,5 миңһн һар хөн, 1000 шаху темән үвлзлһнд орв. Цуг эдл-ахуст малын хот белн бәәнә. Эн җилин намр зөвәр дулан болад, мал өдртән теегт идшлв, эннь малын хот хадһллһнд туслв гиҗ келх кергтә. Ветеринарийин халхар бас ирлцңгү керг-үүлдврмүд цаглань күцәгдв.

Тогтсн авъясар селәнә эдл-ахун көдләчнрин сән өдрлә ирлцүләд, җил болһн намрар Элстд хот-хоолын яарм болна. Шидр балһсна Диилврин талвңд селәнә яармд олн-әмтн ирҗ, тааста хот-хоолан хулдҗ авв. Хальмгин селәнә эдл-ахун министерств энүг бүрдәсн болдг.

Давсн долан хонгин чилгчәр Элстд экин Өдрт нерәдсн байрин хург болв. Олн үртә, таңһчин олна бәәдл-җирһлд шунмһаһар орлцдг, көвүднь цергә шишлң керг-үүлдврт орлцҗадг экнр, таңһчин болн Әрәсән марһаст күцәмҗ бәрсн өрк-бүлмүд терүнд орлцв.

Маңһдур авъяст тохрсар цуг нарт-делкәд гемтә-шалтгта улсин Өдр темдглхмн. Эн өдриг ООН-а Генеральн Ассамблей 1992 җилд эрмдгтә улсин зөв харсхин, эднә төрмүдт оньг тусхахин күслтәһәр зарлсмн. Сүл җилмүдт гемтә-шалтгта улс олна бәәдл-җирһлд, спортын болн билг-эрдмин керг-үүлдврмүдт шунмһаһар орлцдг болв. Мана таңһчд «Бидн таднла әдл, зуг чидлтә» гидг дуудвртаһар параспартакиад давуллһн сән авъяст тохрв.

Эн зунар ниигмәнә сүлҗәнд нег өвәрц йовдлын тускар умшчкад, ю- күүһинь медсн деерән эврә умшачнртан чигн эн туст цәәлһвр өгх седкл үүдв. Таңһчд үүлддг хәәврин багмуд һазр малтад, энд-тендәһүр кезәңк юмс,тер тоод олыг соньмсулх хуучн цага кергсл олҗ авснь дару-дарунь соңсгдна биший. Эн туст нег үлү Төрскән харсгч Алдр дәәнә цагт зәңг-зә угаһар геедрсн советск салдсмудын цогцс олдгдҗахнь темдгтә йовдл болҗана. Зуг ирлцңгү керг-үүлдврин ашт кезәңк юмс илдкгдҗәхнь тууҗин халхар бас ик чинр зүүҗәхнь лавта.

Одахн Аһш балһснас байрта зәңг ирв. Энд болсн «Аһшин сувсн» гидг VI нарт-делкән наадмд Лагань балһсна 1-ч тойгта дунд сурһулин «Бичкн дүрмүд» гидг нертә театрт орлцачнр диилвр бәрв. «Театрин наадн» гидг әңгд эдн негдгч орм эзләд, негдгч девсңгин дипломар ачлгдв. «Онегин болн 9 «а» классин күүкд-көвүд» гидг наадыг уйн наста артистнр үзүлв. Эднә багш болн театрин һардач Сюкенә Татьянан һардврт сурһульчнр диивлр бәрв.

«28-ч әәрм Хальмгиг сулдхлһна дәәлдәнд» гидг нертә һәәхүл шидр Н. Пальмовин нертә Келн-улсин музейд секгдв. Сталинградск фронтын ханьд йовсн эн әәрмии залу-зөрмг үүлдврин тускар һәәхүлд келгдв.

Эн җилин үкр сар тууҗд учрсн нег чинртә йовдлыг тодлулв. 80 җил хооран Нюрнбергд дә татсн нацистнриг засглсн нарт-делкән дәәнә зарһ болсмн. Делкән тууҗд түрүн болҗ бүкл нутгин толһачнр цааҗла тиигхд харһулгдв. Делкәд дәәнә һал асаҗ, кесг орн-нутгудыг дорацулсн, цуг әмтнәс деерлксн уха-санаг эврә әмтндән зүүлһсн, саяд улсин әмнд күрсн, аврлт уга йосна һардачнр - нацистск Германя толһачнр нарт-делкән засгла харһулгдсмн.