Найн хойр җил хооран туула сарин 27-д Төрскән харсгч Алдр дәәнә цагин хамгин әәмшгтә, күчр йовдлмудын негнь Ленинград балһсна бүслвриг сулдхсн өдр болв. Тер өдр 1944 җилд 872 өдртән бүслврт бәәсн әмтн сулдхгдв. Йисн зун шаху өдртән тиим догшн йовдлыг дааҗ һарсн Ленинград делкән тууҗд тиим ор һанцхн балһсн болна.

Лу сарин 4-д цуг нарт-делкәд гүлгн гемәс хөрлһнә Өдр темдглнә. Эн өдр Элстд Манҗин Аркадин нертә шаңһа филармоньд «Мини дала» нертә концерт болхмн. Буйнч седклин керг-үүлдвр давуллһна седвәриг Цевгә Төлән нертә шаңһа хорин артист Александр Ванькаев татад, терүнә йовудт цуглулсн мөңгиг гүлгн гемтә улст дөң күрглһнд олзлхар шиидв.

Б.Б.Городовиковин нертә Хальмг ик сурһульд оютнрин Өдрт нерәдҗ олн зүсн керг-үүлдвр бүрдәгдв. Хальмг кел шинҗллһнә болн дорд үзгин ик сурһулин шинрүлгдсн бәәрнд оютнрин төлә ончта нәр болв. Ке-сәәхн хувцан өмссн оютнр билг-эрдмән үзүләд, сергмҗтәһәр амрв.

Наталья Верговская бәәрн залврин бүрдәцст 2008 җиләс авн көдлҗәнә. Түрүләд эн Целинн района Овата селәнә муниципальн бүрдәцин һардврт нүүрлгч мергҗлт болҗ көдлҗәсн билә, сүл долан җилин эргцд Наталья Руслановна СМО-н толһачин үүл дааҗана. Нег һазра улс энүг дөңнҗ, селәнә делгрлтин төлә күцәҗәдг көдлмшинь өөдәнәр үнлнә.

Өвкнрин кезәнк авъясмудас кесгнь өдгә цагла ирлцнә. «Авгин сурсн авъяс әмн һартл мартгддго», – гиҗ мана көгшд келдг билә. Бичкндән дассн заң-авъяс бат болн удан бәәдгин тускар энүнд келгдҗәнә. «Авгин сурсн авъяс» гисн баһ настаһасн авн эклҗ дассн сурһмҗ гиҗ келх кергтә. Түрүн экнәснь авн авсн заң күүнә цееҗд тер батар тодлгддг төләднь үлгүрт орҗ «авгин сурсн сурһуль әмн һартл мартгддго» гиҗ келгдҗәнә. Үлгүрлхд, өрүн босад өркән хәрүлхләрн зөв эргҗ хәрүлдг. Гертәсн һарад йовхларн һулмтан зөв эргҗ һарад, одсн гертән зөв эргҗ буудг. Ирсн гиичд идәни дееҗ, цә өгхләрн ааһднь зөв эргүлҗ кедг. Ямр чигн хувцна зөрүлвр зөв эргцтә. Зөв эргүллһн мөңк шар нарна эргц дахҗ йовх авъяс болҗана. Модна халхин урч, төмрин халх урч, үүл бәрлһнә (юм уйдг, хатхмр, һос уйдг) урч гиҗ келгднә. Энүнә туск медрлиг (сурһулиг) баһасн авн сурҗ, медҗ авхла, эн хамг эн товчта үглә: «авгин сурсн авъяс әмн һартл мартгддго» залһлдата болдмн гиҗ келх кергтә.

Кезәнә цагас авн мана өвкнр сурһуль-эрдмин чинриг медҗ, нутгин әмтн сурһульта болтха, бичкдүд бичкнәсн авн дегтр умшҗ өстхә гиҗ килмҗ һарһҗ йовсмн. Сүл кегдсн то-дигәр Хальмг Таңһчин әмтн икәр умшдг арвн регионмудын тоод орв.

2026 җилд Әрәсәд шин хойр байрин өдр темдглдг болхмн. Баһ тоота келн-улсин Өдр болн Әрәсән Федерацин келн- улсин келнә Өдр – иим байрин өдрмүд шин җилин литд орулгдсн бәәнә.

Хальмгт ирсн олн зуульчнр хамгин түрүнд Бурхн Багшин Алтн сүмиг хәләхәр адһна. Давсн җил хурлын өөр хойр цаһан ишкә гер тәвгдсинь әмтн соньмсч хәләнә.

Ик кезәнәс авн хальмгуд нүүдл улс болсн төләдән Иҗлин көвәд дөрвн зүсн малан өскәд, өрк-бүлән теҗәдг бәәсмн. Мал асрхла, амн тоста гиҗ келдг. Мана өвкнр ишкә герән теегт босхад, малан у-өргн һазрт идшлүләд йовсмн.

Дорас өсч йовдг үйнрт сән сурһмҗ өглһн олна керг болна. Ах үйин улсиг күндләд, теднә үлгүрәр үрдән өскх кергтә. Бичкн болһниг соңсад, керг-төртнь орлцад, оньган тусхах зөвтәвидн.