Әрәсән Президент Владимир Путинә седвәрәр 2018 җилд бүрдәгдсн «Әрәсә – эв-арһин орн-нутг» гидг бүрдәц күн болһнд билг-эрдмән үзүлҗ, бийиннь тускар олнд медүлх арһ өгнә. Терүнд ик-бичкн уга дамшлтарн хувалцҗ, седвәрән татҗ, олн зүсн керг күцәҗ чадна. Давсн җиләс авн бүрдәцин медлд «Энтн мана өрк-бүлин авъяс» гидг Әрәсән марһан давулгдҗана. Нидн болсн марһанд ут тоодан 102735 баг орлцсн билә, теднәснь 300 өрк-бүл ашлгч девсңд һарв, 32 өрк дииләч болв. Келхд, марһанд диилвр бәрсн өрк-бүлмүдт гер-бүүрин таал ясруллһнд 5 сай арслңга мөрә бәрүлҗ өггднә, эднд орн-нутгар зуульчлх арһ өггднә. Хальмг Таңһчас нидн Корниенкон өрк-бүл Владивостокд күрәд ирсн билә.

Шидр Москва балһснд «Әрәсә» гидг Келн-улсин төвд «Җилин сән гисн өрк-бүл» марһанд диилвр бәрсн өрк-бүлмүдт ачлвр бәрүлҗ өглһнә байрин керг-үүлдвр болв. Әрәсән залврин Ахлачин дарук Татьяна Голикова, Әрәсән күч-көлснә болн социальн харслтын министр Антон Котяков диилвр бәрсн өрк-бүлмүдиг йөрәһәд, ачлвр бәрүлҗ өгв. Хальмг Таңһчас эн җил Көтчнрә района Көтчнр селәнд бәәдг өнр-өсклң Талтаевихнә өрк-бүл орн-нутгин марһанд диилвр бәрәд, байрин керг-үүлдврт орлцв. Эдн «Өвкнриннь авъяс хадһлдг өрк-бүл» гидг марһанд ончрад, Күндллһнә һашгар ачлгдв.

Эн зунар һаң халун нег өдр төгсч йовла. Лагань балһсна Садовая уульнцд бәәдг Йиснә Алдр үүртән золһхар шиидв. Терүнә гер тал өөрдҗ йовад, эн хам-хоша бәәдг герин һаза түүмр учрсиг үзәд, медәтә күн дөң сурҗ хәәкрҗәхиг соңсв. Алдр дарунь түүмр унтралһна цергллтд җиңнүлв. Бийнь герин һаза усна турва бәәхиг үзәд, шачах тосхлтд ус асхв. Модар кесн хаац дарунь шатад, һал герт орх әәмшг билә, дәкәд салькн көдлв.

Эн өдрмүдт Шинҗәнәс хөр һару күмн Хальмг Таңһчд зуульчлҗ ирсн бәәнә. Хальмг улс тедниг байрта кевәр угтҗ, Элст балһсна ке сәәхниг үзүлҗ, халуч седкләрн хувалцҗ йовна. Хальмг телеүзл, радио, «Хальмг үннәхн» гиичнрт мендин үгән суңһҗ, зүркнәннь оньган тусхаҗ тосв.

Күн болһнд баһ цагтан чик шиидвр авч, тааста эрдм шүүҗ авх кергтә болна. Овадыка Инна бичкнәсн авн юрист болхар санҗала, болв эн көгшн элнцг ээҗән хәләһәд, дөң күргдг бәәсн төләдән эрүл-менд харлһна көдләчин эрдм шүүҗ авсмн.

А. Амр-Санана нертә Келн-улсин дегтрин саңгд өдр болһн олн керг-үүлдврмүд давна. Тиим нег керг-үүлдвр шидр энд давв. Москван патриархатын дегтрин һарһачин дегтрмүдин презентац болв. Дегтр Һарһачин ах редактор, Балашихинск болн Орехово-Зуевск епископ Николай тер дегтрмүдиг умшачнрин оньгт тусхав.

Хальмг Таңһч долан хонгин туршарт оюни герл асч, цуг әмтиг болн әмд тоотыг евәлин өргмҗд орулсн амулң бәәдлд бәәв. Бурхн Багшин Гегәнә әрүн тоотыг Хальмгт хулһн сарин 11-д авч ирсмн. Тууҗд учрад уга йовдл Хальмгт учрснь цуг улсин седклин өргмҗ болҗ эң-зах уга теегин көк теңгртән хальмгуд дәкнәс халунар мөргх, Деедс олн бурхдтан зальврх таал учрав.

Хулһн сарин 17-д, Элстд, Николай Пальмовин нертә Келн-улсин музейд СВО-д орлцҗадг баатрмудын эцкнрт «Салдсин эцк» гидг медаль бәрүлҗ өглһнә күндллһнә керг-үүлдвр болв. Энүг нүр үгәр таңһчин Олна палатын ахлач Мучан Баатр секв. «Олна тоомсрин «Салдсин эцк» гидг медаль «Әрәсән эцкнр» гидг Цугәрәсән олна җисәнә ачлвр болҗана. Тиим ачлвриг бәрүлҗ өглһн Әрәсән залврин керг-үүлдврин 2024-2026 җилин көтлврт орулгдла», – гиҗ Баатр Иванович темдглв.

Өдгә цагт демографин политик өргҗүллһнд Әрәсән Президент Владимир Путин болн орн-нутгин залвр ик оньган өгчәнә. Тегәд чигн ода нилхд төрлһиг, олн үртә өрк-бүлмүдин тоог икдүллһнә кесг шин төсв күцәгдҗәнә.

Домг-үлгүр – хамгин эрт үйд үүдәгдсн амн үгин үүдәврин нег төрл. Күмн-әмтн делкә-йиртмҗлә ноолдсн керг-үүләс иш авч, терүгән ухан билгәрн, келәрн илрүлсн урн үүдәвр болна. Тегәд домг-үлгүр болхла аңхн эрт үйин күүнә урн ухани седкмҗәр йиртмҗин үзгдлин, ниит олна үзгдлин учриг тәәлн үзүлх, давҗ диилх гисн хамгин түрүн нәәлвр бәрсн соньн җигтә үүдәврин цогц гиҗ нерлгднә. Домг-үлгүр үүдәгдснь тер цагин күн, йиртмҗин юмиг болн ниит олна юмиг, үнн юмиг болн киисвр юмиг йилһн салһҗ, медх болсна эклц бәәсмн.