Эн җил Б.Б.Городовиковин нертә Хальмг ик сурһуль ончта өөнән темдглҗәнә. Тәвн тавн җилин туршарт энүг кесг миңһәд күн төгсәһәд, эндр таңһчин болн орн-нутгин олн бүрдәцд көдлнә. Ончта өөнлә ирлцҗ, дацң болһна ул деер соньн харһлтс бүрдәгдв. Одахн хальмг кел-бичгин болн дорд үзгин шинҗллтин дацңд байрин керг-үүлдвр болв.

Урҗ өдр Элстд олн улсин ниицлтин Өдр өргнәр темдглв. Әрәсән шин тууҗд эн сән өдр 2005 җилд батлгдад, эн җилд дигтә хөрдгч кемдән темдглгдсн болдг. Тер өдр өрүн «Әрәсән улсин Ассамблей» олна бүрдәцин седвәрәр мана таңһчд үүлддг сойлын болн келн-улсин әңгүдин элчнр ирлцңгү ке-сәәхн хувцан өмсәд, «Мөңк һал» бумблвд цецгүд тәвәд, өдгә цагт бидн цуһар эвин таалд ниитәһәр бәәлһнә төлә әмән өгсн улсин ач-тусинь хәрүлв.

Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын (Парламентин) сүл сессьт хәләгдсн төрмүд дунд эрүл-менд харлһна, чик авг-бәрц батруллһна тускар бас күүндвр болв. Таңһчин Улсин Хуралын Ахлач Артем Михайлов эрүл-мендин бәәдлән шинҗлҗ, эмчнрт дару-дарунь одх кергтә гиҗ депутатнрт дуудвр кев. «Күн болһн эрүл-мендин туст ик дааврта болх зөвтә. Нег үлү олна нүүрт бәәдг улс талдан әмтнд үлгүр болҗ, җил болһн давулгддг керг-үүлдврмүдт орлцҗ, эрүл-мендин бәәдлән шинҗх зөвтә. Ямр нег гемиг эртәр илдкҗ авхла цаглань эмнлһ кеҗ эдгәҗ болхмн. Тегәд чигн шаңһа үүл даадг улсин төлә эрүл-мендин тускар ухалад, шинҗллт кех таал тогтах кергтә. Эн көдлмшиг ахр цагин болзгт күцәхмн», – гиҗ Артем Васильевич темдглв.

Таңһчин Толһач Хаска Бату Әрәсән залврин Ахлачин дарук Марат Хуснуллинә һардврт болсн регионмуд делгрүллһнә төрәр селвлцәнд орлцв. Терүнә йовудт шаңһа көтлврмүд күцәлһнә тускар күүндвр болв.

Урҗ өдр Хальмгин МВД-н улд шинҗллһнә шишлң лабораторь секгдв. Эннь зөв-йос эвдсн туст бүтәгдсн кергүд күцәлһнд ик нилчән күргхнь лавта. Тенд өдгә цагин кергсл углҗ тәвгдв, кесг җил хооран бүтәгдсн керг-үүлдврмүд күцәлһнд эн бас туслхмн, гиҗ темдглх кергтә.

Үкр сарин 4-д мана орн-нутгт олн улсин ниицлтин Өдр темдглнә. Әрәсән тууҗд эн сән өдр 2005 җиләс авн экләд, эн җил дигтә хөрдгч кемдән темдглгдхмн. Эн байр XVII зун җиләс тууҗан эклнә, тер цагт Кузьма Мининә болн Дмитрий Пожарскийин һардврт Москва балһсн Польшин цергүдәс сулдхгдсн билә. 2004 җилд Әрәсән Хүүвин депутатнр эн тууҗиг сергәһәд, заканд сольвр орулад, орн-нутгин Президент Владимир Путин эн байриг батлсн болдг.

Хальмг Таңһчин залврин Ахлач Босхмҗин Гилән цус гүүлгдг төвин бат ясврин болн Приютное селәнд поликлиник тосхлһна төрәр селвлцә давулв. Хулһн сарин 25-д таңһчин залврин Ахлач бат ясврин йовудыг бүрткҗ, тенд давулсн селвлцәнд тосхлтын бүрдәцин үүлдвриг шинҗллһнә туст даалһвр өгсн билә.

«Баахн өрк-бүл» гидг шаңһа көтлвриг Хальмг Таңһчд күцәлһнә аш дигллһнд нерәдгдсн селвлцәнд баһчудыг гер-бүүрәр тетклһнә тускар күүндвр болв. Селвлцәг Хальмг Таңһчин залврин Ахлачин дарук Этән Алексей һардҗ давулв. Чинртә төрәр болсн харһлтд таңһчин баһчудын керг-төрин агентствин һардач Камиль Маркеев, райодын муниципальн бүрдәцсин болн хотл Элст балһсна һардврин элчнр орлцв.

Сән күүнә нерн үкдго, зүркни залмҗар цаһан седкләсн кесн кергнь энүг таньҗ-медҗ йовсн улсин тодлврт мөңкинд үлддгнь лавта юмн гиҗ сангдна.Оньдин олна төлә седкләрн зовад, арһта болхла кен-негнднь нөкд болхар зүткдг иим улсин негнь Догзмакна хәәртә үрн, эмч Владимир Шовунов бәәсн мөн. Энүнә тускар давсн цагин кемҗәнлә ирлцҗ келхд нам эвго. Эндр, өдгә цагт болсн йовдл гиҗ ода күртл саннач. Владимир Алексеевичлә хоорндан элгн-садн улс биләвидн, мини ээҗ (эцкин эк) энүнә аавин (эцкиннь эцк) һарлдсн эгчнь бәәсмн. Тегәд энүг бичкнәсн авн меддг, нег-негнәннь герт орад һардг улс биләвидн.

Цевгә Төлән нертә дууна коллектив эн җилә концертсән эклҗәнә. Хальмг госфилармоня медлд үүлддг эн коллектив таңһчдан болн Әрәсәд темдгтә. Хулһн сарин 29-д дарани кемән байрин бәәдлд эклв.