Өдгә цагин балһсна бәәдл-җирһлд көлгн нег онц орман эзлнә. Өдр болһн әмтн көдлмштән адһҗ зогсалмудт кергтә тойгта көлгән күләнә. Орн-нутгин регионмудт балһсдын олн-әмтиг зөөдг көлгнә делгрүллһн социальн-экономикин халхин нег нәрн төр болна. Балһсдар йовдг көлгиг 80 процент улс олзлна. Элстин бәәрн улс балһсар йовдг олна көлгнә то цөн гиҗ даңгин келнә. Өрүн көдлмштән, асхнднь гертән күрхин төлә зогсалмудт уданар күләх кергтә болна. Шидр мана хотл балһснд көлгнә йовлһн яһҗ бүрдәгдгиг медхәр Элст балһсна һардврин толһач Лиҗикә Алдрла хамдан «Элст ГорТранс» МАУ-д йовад соньмсвидн.

Октябрьск районд Сарпан услврин сурвлҗна ясвр эклҗәнә. Хальмгин селәнә эдл-ахун министр Гаван Тимур Хальмг Таңһчд селәнә эдл-ахун халхиг усар тетклһнә болн мелиорацин заллтын һардач Гусейн Исаевла хамдан көдлмшин йовудыг бүрткв. Эн сурвлҗн 1960 җилд эдлврт орулгдад, тер цагас авн ясгдад уга. Давсн кесг арвад җилмүдин туршарт усар тетклһн хойр холванд баһрад, селәнә эдл-ахун тәрә тәрлһнд харшлтан күргҗәнә.

Җил болһн хулһн сарин 15-д нүднә харань муурсн улсин төрмүдт оньг тусхахин төлә нарт-делкәд «Цаһан тайгин өдр» болна. Үкр сарин 13-д болхла нүднә харань муурсн улсин Өдр темдглнә. Эн җил нүднә харань муурсн улсин Әрәсән олна ниицәнә (ВОС) Хальмг Таңһчд үүлддг әңгин шиидврәр эн хойр өдриг хамцулад, сара хонга керг-үүлдврмүд зарлгдв.

Одахн Элстд таңһчин сурһуль-эрдмин министерствин коллегийин сүүр болв. Энд шалтгта сурһульчнриг болн оютнриг дасхлһна төрмүдт һол оньг өггдв. Энүгәр һол илкдлиг министерствин әңгин һардач Увшин Зоя кев. Дундын эрдмин сурһульта мөч тату оютнриг дасхлһна таал ясрулхин төлә Элстин багшин колледжин медлд ул-сүүрин бүрдәц 2020 җил тогтагдла. Тер кергт шаңһа болн таңһчин төсв саңгас 9 миңһн һар арслң һарһгдла. Дундын сурһулин эрдм өгдг колледжмүдлә ниигмин нөкцлт кехин төлә таал тогтагдла. Инклюзивин сурһуль-эрдмин халхар Элстин багшин колледжин мергҗлтнр Москвад болн талдан балһснд медрлән гүүдүлнә гиҗ Зоя Петровна темдглв.

Әрәсәд Энткгин элч Винай Кумар Хальмгт Бурхн Багшин әрүн тоот үзүлгдснә евәлтә ашин тускар барин һарцд бичсинь умшхд соньн болв. Хальмг Таңһчд ик евәлтә болсн эн йовдл Әрәсән болн Энткгин иньгллтин залһлдаг батллһнд ик чинр зүүҗәхинь Энткгин элч темдглҗ бичҗәнә. Бурхн Багшин әрүн тоот яһҗ олдсна тускар Винай Кумар бичснь мана умшачнрт соньн болх.

Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату Әрәсән тосхлтын болн ЖКХ-н министр Ирек Файзуллинлә харһҗ күүндв. Терүнә йовудт өдгә цагин эв-арһс олзлад, Иҗл һолас усна сурвлҗ тосхлтын төсв босхгдв. Тер мет жилищн-коммунальн эдл-ахун халхар һурвн бәәрин болн хаалһсин тосхлт, көлгнә шинрүллһн болн дулаһар тетклһнә кемин төрмүд бас хәләгдв.

Одахн Сарпуль балһснд «Мал өсклһнд шин эв-арһс олзллһн. Орн-нутгт хот-хоолын әәмшг уга бәәдл тогталһн» нертә нарт-делкән хург болв. Әрәсән регионмудын болн Узбекистана селәнә эдл-ахун бүрдәцсин һардачнр, номтнр, йосна элчнр, мана таңһчин элчнр хургт бас орлцсн болдг. Онц темдглхд, Хар Һазра района толһач, Хальмг Таңһчин Баатр Болдра Валерий «Хө өсклһнә халхар ачта көдләч» нертә медаляр ачлгдв. Валерий Астаевич «Первомайский» СПК-н үлгүрәр хө өсклһнә болн торһн ноос кеҗ һарһлһна төрмүдәр илдкл кев. Тер мет хургин йовудт селәнә эдл-ахун халх цааранднь делгрүллһнә туск чинртә төрмүд босхгдв, хөд өсклһнд болхла онц оньг тусхагдв. Ачлвр зүүсн Болдра Валерий ханлтан өргәд, эн хамдан көдлҗәдг олн улсин нилч болҗана, гиҗ медүлв.

Одахн Москвад Хальмг Таңһчин элчллтд соньн харһлт болв. Орн-нутгин хотл балһснд бәәдг төрскнч болн буйнч седклтә нег һазра зурһан күн «II девсңгин фронтд дөң-тусан күргсн төлә» медальмүдәр ачлгдсн болдг. Тедн дунд Эвин Нүүдлә, Даван Сяахә, Манҗин Максим, Мудан Надежда, Бадминә Елена болн Зоя Зубкова заагдв.

«Медрл» Әрәсән ниицән Лектор марһана ашлгч девсңд һарсн улсин нерд заав. Орн-нутгин 82 региона 516 элч үкр сард Москва балһснд болх ашлгч девсңгин даалһвр күцәхмн, шинҗләчнрин хүүв тедн дундас дииләчнриг йилһҗ авхмн.

Эн өдрмүдт мана таңһчур хол Китдин Шинҗәнә һазрт бәәдг «тасрсн махн, өсрсн цусн» ахнр-дүүнр зуульчлҗ ирв. Өвкнриннь һазрт түрүн болҗ ирсндән, Иҗл һолд күрәд, аав-ээҗнриннь әрүн санан-седкл күцәсн күндтә гиичнр билг-эрдмән үзүлҗ, иньгллтин концертд орлцв. Төрскн һазрасн кесг зун җил хооран салсн бийнь эдн хальмг келән, сойлан, авг-бәрцән хадһлад, дорас өсч йовх баһ үйд дасхч йовхнь темдгтә. Ик холас ирсн гиичнрин концерт хәләхәр олн улс ирв.