Шидр Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын (Парламентин) дарани биш сессь болв. Таңһчин Улсин Хуралын Ахлач Артем Михайлов сүүриг һардҗ давулв. Таңһчд ах федеральн инспектор Александр Беляев, Хальмг Таңһчин залврин Ахлач Босхмҗин Гилән, таңһчин Улсин Хуралд Хальмг Таңһчин Толһачин элч Манҗин Араш, зөв-йос харлһна, зарһин болн бүртклһнә бүрдәцсин, олна ниицәсин элчнр сессин көдлмшт орлцв. Эн сессьт ут тоодан долан төр хәләгдв, тедн дунд ик чинртә закадын төсвсин туст өргн күүндвр болв.

Эн өдрмүдт Ханты-Мансийск Автономн Округд Келн-улсин негдлтин Цугәрәсән VI хург болв. Энүнә йовудт Әрәсән келн-улсин Герин болн орн-нутгин келн-улсин Ассамблейин хамцу үүлдвр бүрдәгдв.

1986 җилин мөрн сарин 26-д Чернобыльск АЭС-т аюл учрад, олн-әмтнд ик әәмшг учрасмн. Һучн йисн җил дарандан бидн тер аюлын аш уга келһнд орлцсн улсин санл тевчҗ, зөрмгинь тодлнавидн. Ирлцңгү көдлмшт Советск Союзин булң болһнас ут тоодан 600 миңһн күн, тер тоод Хальмг Таңһчас 1670 күн орлцсмн. Харм төрхд, җил ирвәс чернобыльцнрин то баһрад йовна.

Малчнрин төлә үвлзлһнә кем төгсәд, төл авлһна дааврта көдлмш гүргүдән орчкв. Эн кемиг сән аштаһар давулхин төлә таңһчин фермермүд хаша-хаацан ясад, цуг тоотынь эртәснь белднә. Хавртан сән чинәтә төл авхин төлә үвлин цагт малын хотынь ясад төл авлһна кемд сән кевәр белднә.

Күүкд улсин нарт-делкән сән Өдр угтҗ Хальмг Таңһчин залврин Герт «Хальмгин хәәртә күүкд улс» гидг һәәхүл олна оньгт тусхагдсн билә. Хальмг Таңһчин залврин Ахлач Босхмҗин Гилән эн һәәхүл бүрдәлһнә седвәр татв. Һәәхүләр дамҗад таңһчин тууҗд онц орм эзлҗәдг, төрскн һазр-уснаннь делгрлтд ик ач-тусан күргсн, Төрскән харсгч Алдр дәәнд залу-зөрмгән үзүлсн 15 күүкд күүнә тускар олнд медүлсмн.

Шидр Хальмг Таңһчин күндтә иргн, Аһш балһсна «Хальмг Таңһч-Аһш» олна бүрдәцин ахлач Геннадий Кошелев 80 җилин өөнән темдглв. Хөрн тавн һар җилдән Геннадий Михайлович Аһшин мүҗд мана таңһчиг элчлҗәнә.

Җил болһн мөрн сарин 20-д мана орн-нутгт эврә сән дурар цусан өгдг улсин төлә Келн-улсин өдр болна. Цусан өгч әм аврдг улст, цус авдг бүрдәцсин көдләчнрт нерәдҗ эн өдр зарлсмн. Әрәсәд җил болһн ут тоодан күсдундур сай күн цус керглнә. Зеткртә йовдлд шав авсн, күнд гемәр гемтсн, цаһан төр болсн, бачм бәәдлд көдлсн улст цусн кергтә болна.

Элст балһснд бәәдг Цернә Михаил җил болһн хөн сарин 9-д Төрскән харсгч Алдр дәәнд орлцад, залу-зөрмг кевәр немшнрлә дәәлдҗ йовсн авһнриннь санл тевчнә. Хойр авһнь Бадмин Алексей Санҗ хойр дән эклсн цагт төрскн һазран хортнас сулдххар эврә сән дурар түрүн зергләнд фронтд йовсмн.

Калининградск мүҗин эрк биш медицинск даатхлһна саң Алдр Диилврин 80 җилин өөнд нерәдәд шишлң лит барт белдв. Терүнд сар болһна халх дәәнә цагт төрскн һазран сулдхлһнд залу-зөрмгән үзүлсн цергчнрт нерәдгдҗәнә. Дәәчнрин нерд зааһад, зургинь барлад, цергә хаалһинь бичәд, санлынь тевчҗ. Эн литин моһа сарин халх нег һазра мана күн, цергә эмч Үкрчин Пантелейд (зургт) нерәдгдснь ончта.

Алдр Диилврин 80 җилин өөнд нерәдәд, нарт-делкән кемҗәтә нег төсв эклсмн. Тернь машиһәр кесг һазр эргҗ йовад, олн харһлтс бүрдәх төсв болҗана. Агинск Бурятск һазрин зурачнр болн нань чигн эрдмтә улс ик эртәснь белдвр кесмн.