Шидр Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату җил болһн болдг ил күүндвриг бар сарин 17-д давулхин тускар зәңглв. «Хамдан һарчах җилин аш диглҗ, 2025 җилд кех-күцәх көдлмшин зурасин тускар күүндхвидн», - гиҗ таңһчин Толһач темдглв.

Экин сән өдрт нерәдгдсн байрин хургт күүкдтән чик сурһмҗ өгсн, олна бәәдл-җирһлд шунмһаһар орлцдг төләдән өөдән ачлвр авсн өрк-бүлмүд дунд Баһ Дөрвдә района Ик Бухс селәнд бәәдг Максим болн Эльза Шошаевихн бас заагдсмн. Әрәсән Президентин зәрлгәс иштә эдн «Эк-эцкин туурмҗ» орденә медаляр ачлгдв. Тавн үртә эк-эцк өсәд-боссн төрскн селәндән бәәһәд, отг-әәмгтән күндтә улст тоолгдна.

Эн долан хонгт Хальмг Таңһчин залврин Ахлач Босхмҗин Гилән келн-улсин төсвсин, орн-нутгин ведомствсин болн таңһчин социальн-экономическ делгрлтин онц көтлврмүдин медлд ясгдҗадг болн босхгдҗадг объектсин тосхлтсиг төгсәлһнә төрәр селвлцә давулв. Энүнд таңһчин министерствсин элчнр болн райодын муниципальн бүрдәцсин толһачнр орлцв.

«Негдсн Әрәсә» партин седвәрәр арвн хойр җил дарандан эмнлһнд бәәдг бичкдүдиг дөңнҗ байрлулхин төлә «Зөрмгин яршг» гидг керг-үүлдвр давулгдҗана. Эн җилин үкр сарин эклцәс авн орн-нутгин регион болһнд эн буйнч седклин керг эклв. Партин һоллгч хүүвин сегләтрин үүл дааҗадг Владимир Якушевин келсәр, эн җил 170 миңһн күн эн кергт орлцад, удан цагтан эмнлһ авчадг бичкдүдин төлә олн зүсн наадһа, дегтр, нань чигн тоот авч ирв. Эн җил орн-нутгт бичкдүдт наадһас цуглулдг 2,8 миңһн талвң бүрдәгдв. Җил ирвәс терүнд орлцдг улсин то икдәд йовхнь байрта. Эдн цаһан седкләсн эмнлһнд бәәдг бичкдүдт дөңгән күргҗ, социальн чинртә кергт тәвцән орулв.

«КТК – билгтә бичкдүдт» гидг марһана дииләчнрин концертд хальмг билгтә бичкдүд орлцв.

Бичкдүд болн арвтнр сурһульдан кесг цаган давулна, тенд юн учрдгинь эк-эцкнр медх, багшнрла сәәнәр нөкцлтх зөвтә. Күүкдин өслтин болн сурһуль сурлһна кемд кесг төр һарна-теднд гүн медрл яһҗ өгхмб, билг-дасмгинь яһҗ йилһҗ авхмб, класст тана күүкиг эс гиҗ көвүг даҗрҗахла ю кехмб гисн кесг сурвр бәәнә. Тер төриг яһҗ хаһлхин туск цәәлһвриг психологуд болн нань чигн мергҗлтнр өгнә, теднә селвг ик туста болҗ амр биш бәәдләс һарх арһ өгнә.

Нүүдлч хальмг улс эргндк йиртмҗиг, моһлцг һазр деер бәәх әмтә тоотыг йир сән меддг бәәсмн. Кесг миңһн җилин туршт аһу ик һазр эзлҗ, йиртмҗин зүсн-зүүл хамгиг үзҗ, хамг эн тоотыг нерәдҗ, чееҗдән хадһлҗ, цәәлһҗ йовсн учрар хальмг келн – уурхан саң. Үгин чимг, күчн, гүн ухан амн үгин зөөрт, нег үлү үлгүрт болн цецн үгд бәәдг. Кесг миңһәд җилмүдт улсин уханд хоршагдҗ, өдгә цаг күртл келнд хадһлгдҗ йовх эн үглл гүн уңг-йозурта болҗана. Күн гих юмн экн-экнәс эргндк йиртмҗлә бат залһлдата болснд, цуг эргндк әмтә тоот күүнә уханд эврә нер зүүҗ, келнд орсмн. Өөрднрин үлгүрмүдт зерлг аң-аһурсна нерд йир олар һарна, тер тоод – чон, барс, туула, үнгн, арат, арслң, зан бол нань чигн. Эн кедү олн аң-аһурснас зәрмнь өдгә цагин Хальмгт бәәршдг аң биш. Болвчн урд цагт мана өвкнр бәәҗ йовсн Алта уулын дергд харһдг болн туульс-домгудт һардг аңгудын нерд болҗана.

Семен Рафаилович Залкиндын нериг Хальмгт әмтн сән меднә. Хальмг теегт ирҗ көдләд медрлтә эн эмч кесг миңһн күүнд цаглань медицинск дөң күргҗ, әмнь аврсн күн болҗана. Эрүл-менд харлһна халхин делгрүллһнд ик тәвцән орулҗ, улсин җирһлд тусан күргсн эн күүнә нериг тодллго бәәҗ болшго. Буурл теегин һазрт тиигхд һанцхн эмч Залкинд бәәсмн. XIX-ч зун җилин чилгчәр цецг гем, маальг гем, халун өвчн гем, оңһадг гем түгҗәсн әәмшгтә цагла теегт баахн эмч ирҗ, әмтнд дөң болна гисн ямаран буйнта үүлдвр. Тиим догшн гем гүүҗәх цагт әмтнд тусан күргҗ үүлдхд ямаран ик зөрг кергтә бәәсн болх. Семен Рафаилович болхла эврә кергән сәәнәр кехәр, әмтнд цаглань эмнлһ өгхәр шунҗ йовла. Архивмудт хадһлгдҗах цааснд иигҗ бичәтә бәәнә: «Эмчнрин дөң уга һазрт әмтн бүкл хотарн хордг билә». Тиим кецү әәмшгтә цагт Семен Залкинд Хальмгт ирҗ көдлснь бас әвр зөргтә йовдл бәәсмн.

Эн өдрмүдт Хальмг Таңһчин делегац Мьянма Республикд йосна гиичлһнд одв. Делегациг Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату толһалв.
Мьянма Әрәсәлә нөкцлт батруллһна, нег үлү Азийлә залһлда батруллһна төлә керг ик чинр зүүдг болна. Зуульчллһ болн һазрин зөөр олзллһна халхс мана нөкцлтин медлд делгрүлҗәхнь күцәмҗтә болхмн. Эн зөрүллтс хамцу үүлдврин халхар туслхмн.

Эн долан хонгин эклцәр «КТК-Р» акционерн ниицән буйнч седклин кергин медлд таңһчин бүрдәцсиг шишлң көлгн-күчәр теткв. Ут тоодан 40 сай арслң эн кергт олзлгдв. Әрәсән залврла залһлда бәрдг «КТК-Р» акционерн ниицәнә ик һардачин дарук Михаил Гришанков болн Хальмг Таңһчин залврин Ахлач Босхмҗин Гилән байрин керг-үүлдврт орлцад, таңһчин райодын болн сойлын бүрдәцст шин көлгнә түлкүр бәрүлҗ өгв.