Дөрвн җил дарандан мана орн-нутгт сурһуль-эрдмин бүрдәцст көдлдг хот кедг улсин дунд шишлң марһан давулгдҗана. Дунд сурһульмудт өдгә цагин некврлә ирлцҗәдг кергсл олзлад, хотнь улм шимтә, сенр болтха гиһәд эн марһан бүрдәгдсн болдг. Хамгин түрүнд регион болһнд эврә марһан давна, терүнд ончрсн көдләчнр цугәрәсән ашлгч девсңд орлцх зөв авна.

Эн җилин эклцәр кесн то-дигәр, мана таңһчд тәвн хойр миңһн һар олн үртә өрк-бүл бәәдгнь илдкгдв. Җил төгсчәнә, олн үртә өрк-бүлмүдин то улм өсәд йовна, гиҗ темдглх кергтә. Күн болһна җирһлд өрк-бүл онц орман эзлнә. Мел өрк-бүләс цугнь эклдг. Хамгин үнтәнь эк-эцк, аав-ээҗ, өөрхн элгн-садн болдг. «Садта күн – салата модн» гиҗ келдг юмн.

Эн җилин бар сарин 5-д мана таңһчд нертә бичәч, Төрскән харсгч Алдр дәәнд орлцач, хортнас Элстиг сулдхсн дәәч Җимбин Андрейин 100 җилин өөн темдглгдхмн. Ачта амрлһндан һархин өмн Андрей Манганыкович «Хальмг үнн» газетин ах редакторин дарук болҗ көдлҗәсмн. Дала үг-күр уга, төвшүн сәәхн заңта, деерлкх санан уга һольшг, сән седклтә ах үр, һардач бәәсмн.

Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату «Каспий» хаалһс тосхлһна Заллтын» ФКУ-н һардач Филипп Ходаевла харһҗ күүндв.

Шидр Хальмгин Толһач Хаска Бату таңһчин һардврин ахлачд Кирилл Поповиг шиидәд ирлцңгү зәрлг батлв.

Сүл җилмүдт мана таңһчд селәнә эдл-ахун халхин делгрлтд, нег үлү мал өсклһнд онц оньг өггдҗәнә. Эн төр даңгин Хальмгин һардврин бүртклһнд бәәнә. Урҗ өдр Яшкулин районд Хальмг Таңһчд мал өсклһнә болн малын хот кеҗ һарһлһна делгрлтин төрәр селвлцән болв. Таңһчин Толһач Хаска Бату, Улсин Хуралын (Парламентин) Ахлач Артем Михайлов, залврин Ахлачин дарукин үүл дааҗадг Җамбинә Очр, селәнә эдл-ахун министрин үүл дааҗадг Гаван Тимур, Улсин Хуралын (Парламентин) депутатнр, таңһчин райодын муниципальн бүрдәцсин толһачнр, селәнә эдл-ахун арһлачнр болн номтнр терүнд орлцв. Темдглхәс, Әрәсән селәнә эдл-ахун Министерствин тохма мал өсклһнә Департаментин һардач Мирослава Скрынникова болн «Ар Кавказин аграрн номин төв» ФГБУ-н әңгин хөд болн ямад өсклһнә номин-шинҗллһнә күрәлңгин һардач Александр Суров чинртә харһлтд бас орлцсинь заах кергтә.

Шидр «Негдсн Әрәсә» партин Хальмг Таңһчар үүлддг региональн әңгин хург болв. Терүнд партин КРО-н политическ хүүвин болн Президиумин гешүдиг суңһҗ авлһна, Москва балсһнд болх партин XXII чуулһнд мана таңһчас орлцх элчнриг шүүҗ авлһна төрмүд хәләгдв.

Экин сән өдрлә Амр-Санана нертә Келн-улсин дегтрин саңд Әрәсән күүкд улсин ниицәнә Хальмг Таңһчд үүлддг региональн әңгин седвәрәр байрин керг-үүлдвр болв. Терүнд «Өрк-бүлин авъясмуд: үйнрин залһлдан» гидг таңһчин марһанд дииләчнриг ачлв. Олна бүрдәцин гешүд ирсн гиичнрән хальмг авъясар тосад, цәәһәр, шикр-балтаһар тоов.

Эндр олимпиадмудт сурһульчнрин медрлинь гүүдүллһнд, нег үлү эсвәр, физикәр, химийәр, биологийәр сәәнәр белдлһнд һол оньг өггдҗәнә. Мана таңһчин сурһульчнр бас йиртмҗ шинҗллһнә болн гуманитарн кичәләр шунлттаһар Цугәрәсән олимпиадт орлцна. Одахн болхла муниципальн кемҗәнд олимпиадмуд болв. Ирх җилин эклцәр таңһчин болн Цугәрәсән олимпиадын ашлгч девсң бүрдәгдхмн.

Хальмг улсин тууҗд Сиврүр күчәр туугдснь һашута цаг болҗана. Бүкл арвн һурвн җилд хальмг әмтн йосн бишәр гемщәгдҗ, тууврин генәртә цагиг тесч һарсн болдг. Н. Пальмовин нертә Келн-улсин музей тер тууврин цагт нерәдсн керг-үүлдврмүдән эклв.