Сарул-сәәхн бәәшңгүдт сурчана.
Эмнлһнә дацң секгдснь темдгтә.
Ут наста, бат кишгтә болҗ.
Олн үртә өрк-бүлмүдиг дөңнәд.

Сурһулин җил эклхин өмн райодт болн Эст балһснд үүлддг таңһчин әмтнә социальн теткврин хамцу төвмүд «Бичкдүдиг сурһульднь белдхд дөң болтн» гидг буйнч седклин керг-үүлдвр бүрдәнә.

Мана орн-нутгт селәнә һазрт көдлҗәдг баахн мергҗлтнриг туст олн зүсн көтлврмүд сән йовудтаһар күцәгдҗәнә. Селәдин дунд сурһульмудт ода чигн багшнр керглгдҗәхнь нуувч биш, тегәд баахн мергҗлтнриг көдлмшт орлцулхин төлә 2020 җиләс авн «Земск багш» гидг көтлвр экләд күцәгддг болв.

Цергә шишлң керг-үүлдвр эклснәс авн мана орн-нутгин улс түрүн зергләнд әмән әрвллго йовсн салдсмудыг дөңнҗ, ирлцңгү тусан күргәд бәәнә. Буйнч седклтә әмтн, арһлачнр, эгл улс чигн нег һазра цергчнриг керглгдҗәдг тоотар даңгин теткнә. Олна кергин төлә цуһар шунмһаһар орлцҗ йовна.

Өцклдүр, һаха сарин 2-т, Элстин болн райодын сурһульмудт байрин хургуд болв. Эн өдр Элстин 4-ч тойгта сурһульд күндтә гиич болҗ, Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату ирв. «Күндтә эк-эцкнр болн сурһульчнр, таниг цугтаһитн Медрлин өдрлә болн сурһулин шин җил эклснлә йөрәҗәнәв. Тадн зуни сармудт сәәнәр амрад, ода сәәнәр сурхит, гиҗ санҗанав. Тадн кесг шин тоот медҗ авхит болн кесг соньн керг-үүлдврән күцәхит. Оньдин тиим шунлтта улс болҗ өстн.

Давсн долан хонгт Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату Көтчнрә районд керг-төрин халхар одад, бәәрн улсла харһҗ, эдниг үүмүлҗәдг төрмүдәр күүндв. Косин Хоньна нертә гимназьд болсн харһлтд района селәдин элчнр орлцад, нәрн төрмүд босхч, Бату Сергеевич болн таңһчин залврин дааврта һардачнр өгсн цәәлһвриг соңсв.

Һаха сарин 3-д мана орн-нутгт терроризмиг гемтллһнә Өдр темдглгднә. Ар Осетин Беслан балһсна дунд сурһульд 2004 җилд һурвн өдрин туршарт сурһульчнриг, багшнриг болн эк-эцкнриг бәрәнд авад, кесгиннь әмнд күрснә ашт һурвн зун һар күн, теднә тоод 186 күүкн-көвүн әмнәсн хаһцв.

Нөкәдүр, һаха сарин 2-т, таңһчин сурһульчнр болн багшнр Медрлин өдр темдглхмн, тиим кевәр 2024-2025 җилин сурһулин шин җил эклх. Эн өдр Элстин болн райодын сурһульмудт байрин нәр болхмн. «Чинртә юмна туск күүндвр. Иргч ямаран болхмб? Медрлин өдрт нерәдҗ» гисн төрәр сурһульчнрла күүндвр болхмн.

Шидр Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату «Негдсн Әрәсә» партин хүүвин сегләтрин үүлиг цаг зуур дааҗадг Владимир Якушевин болн Әрәсән гегән-герлин министр Сергей Кравцовин һардврт сурһуль-эрдмин бүрдәцсин бат ясвр күцәлһнә болн тосхлтын төрәр болсн сүүрт орлцв. Терүнд сурһулин шин җилд ирлцңгү бүрдәцс яһҗ белдгдснә тускар күүндвр болв.

Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату Элстин болн Хальмгин архиепископ Юстинианиг таңһчд шаҗна халхар церглҗ йовх 10 җилин өөнлә йөрәв. Ончта эн йовдлд нерәдсн хург Казанск кафедральн чонҗин оюни-гегән-герлин төвд болв. Таңһчд бәәдг кесг шаҗна элчнр, йосна халхин һардачнр, олна бүрдәцсин элчнр эн хургт орлцв.