Хальмг ик сурһулин коллектив Әрәсәд нүүрт һарад, «Приоритет-2030» төсвин орлцач болҗ өөдән нерән иткүлв.

Эндр селәнә һазрт бәәдг улсин то баһрад йовхнь һундлта. Баһчуд дунд сурһулян төгсәһәд, орн-нутгин балһсдт ик сурһуль төгсәҗ, нурһлҗдан тенд үлдәд көдлнә. Бичкн селәдт альд көдлхмб гисн сурвр даңгин үүднә. Мал өсклһнә халхар эс гиҗ дунд сурһуль бәәхлә багшар көдлҗ болхмн. Талдан бүрдәцс цөн, тегәд баһчуд балһсн тал темцнә.

Экин сән өдрт нерәдҗ Әрәсән күүкд улсин ниицәнә Хальмг региональн әңг «Өрк-бүлин авъясмуд: үйнрин залһлдан» гидг марһана дииләчнриг ачлв. Эн марһан дөрвн җил дарандан давулгдҗана, тегәд сән авъяст тохрв гиҗ келҗ болхмн. Терүнд орлцачнр ут ду дуулв, хальмг келәр шүлг айслулҗ умшв. Эн җил мана орн-нутгт Төрскән харсачин җил болҗана, Алдр Диилврин 80 җилин ончта өөн темдглгдв, тегәд «Мини өрк-бүлин баатрмуд» гидг онц марһан зарлгдсн билә.

Нас утдуллһн – кезәңк хальмг авъяс мөн. Мана хальмг улст дала авъясмуд бәәнә. Эдн дунд «нас утдуллһн» ик чинр зүүнә. Хальмг литд җилмүд эврә нерәдлһтә: туула, лу, моһа, мөрн, хөн, мөчн, така, ноха, һаха, хулһн, үкр, бар мөн. Күн ямаран җилд һарна, тиим җилтә болна. Арвн хойр җил болад, дарук җилднь насн ордг. Насн орхла, насан утдулх кергтә. Җил орхин өмн гелңд одад нас утдулдг, ном умшулдмн. Гелң тал одхларн цә, тос, шикр-балта авч оддмн, мөңгәр бәрц бәрдмн, шүтәнднь мөргдмн. Гелңд одхларн ээҗ-аавдан йөрәл авхулдмн, өөрхн улстан нерәдәд киилг, эд өргҗ мөргдмн.

Үкр сарин 30-д кикбоксингин нарт-делкән өдр темдглнә. Әрәсәд, нег үлү Хальмг Таңһчд кикбоксинг өргнәр делгрҗәнә гиҗ келх кергтә. Шин ул батлгдад, сән спортсменмүд, дамшачнр болн нүүрләчнр өсчәнә.

Намрин сүл сарин дундурар малчнрин төлә үвлзлһнә хамгин дааврта кем эклв. Тегәд таңһчин фермермүд малын өвс-тоосинь зөөҗ орулад, эртәснь белдв.
Хальмгин селәнә эдл-ахун министерствин зәңглсәр, таңһчин эдл-ахуст 320 миңһн һар толһа бод мал, 1,5 миңһн һар хөн, 1000 шаху темән үвлзлһнд орв. Цуг эдл-ахуст малын хот белн бәәнә. Эн җилин намр зөвәр дулан болад, мал өдртән теегт идшлв, эннь малын хот хадһллһнд туслв гиҗ келх кергтә. Ветеринарийин халхар бас ирлцңгү керг-үүлдврмүд цаглань күцәгдв.

Тогтсн авъясар селәнә эдл-ахун көдләчнрин сән өдрлә ирлцүләд, җил болһн намрар Элстд хот-хоолын яарм болна. Шидр балһсна Диилврин талвңд селәнә яармд олн-әмтн ирҗ, тааста хот-хоолан хулдҗ авв. Хальмгин селәнә эдл-ахун министерств энүг бүрдәсн болдг.

Давсн долан хонгин чилгчәр Элстд экин Өдрт нерәдсн байрин хург болв. Олн үртә, таңһчин олна бәәдл-җирһлд шунмһаһар орлцдг, көвүднь цергә шишлң керг-үүлдврт орлцҗадг экнр, таңһчин болн Әрәсән марһаст күцәмҗ бәрсн өрк-бүлмүд терүнд орлцв.

Маңһдур авъяст тохрсар цуг нарт-делкәд гемтә-шалтгта улсин Өдр темдглхмн. Эн өдриг ООН-а Генеральн Ассамблей 1992 җилд эрмдгтә улсин зөв харсхин, эднә төрмүдт оньг тусхахин күслтәһәр зарлсмн. Сүл җилмүдт гемтә-шалтгта улс олна бәәдл-җирһлд, спортын болн билг-эрдмин керг-үүлдврмүдт шунмһаһар орлцдг болв. Мана таңһчд «Бидн таднла әдл, зуг чидлтә» гидг дуудвртаһар параспартакиад давуллһн сән авъяст тохрв.