Җил болһн моһа сарин 25-д сойлын көдләчин Өдр темдглгднә. Эн җил байрин хурган Хальмгин сойлын көдләчнр моһа сарин 27-д кехмн. Әрәсән улсин ниицлтин җилиг ик өргмҗин бәәдлд экләд, сойлын министрин үүлд шидр батлгдсн олна үүлдәч болн номт Бембин Евгенийин һардврт олн керг-үүлдвр күцәхәр сойлын көдләчнр шунҗана. Төрскн һазриг цуг делкәд туурулсн бамб цецгүдин наадмиг дарани кемдән белдҗ давулхар эн халхин көдләчнр ода белдҗәнә.
Таңһчин сойлын көдләчнр төрскн һазрин ке-сәәхн тоотыг ирҗәх олн зуульчнрт үзүлнә. Эн тоотыг белдҗ үзүлҗәх эрдмчнрин билг-эрдмнь җил ирвәс өсәд йовна. Эднә седвәрин болн шунлтын нилчәр Хальмгт сойл цуг халхарн делгрҗ йовхинь әмтн медҗәнә.

Әрәсәд зарлгдсн улсин ниицлтин җиләс иштә таңһчд олн керг-үүлдврмүд бүрдәгдҗәнә. Тер тоод олн келн-улсин урн үгин зөөрлә таньлдулҗадг керг-үүлдврмүд дегтрин саңгудт давҗана. Шидр «Төрскн һазрин олн келнә хамцу дүүрән» керг-үүлдвр А. Амр Санана нертә Келн-улсин дегтрин саңд давв.

Крым Әрәсән ханьд орсн цагас авн 12 җил давв. Ода эн тоха арл болн Севастополь балһсн Әрәсән ни-негн бүлд делгрлтин хаалһд йовна. «Крымск хавр» нертә керг-үүлдвр Хальмг Таңһчд бас болв. Моһа сарин 18-д Диилврин паркд тууҗлгч чинртә эн йовдлд нерәдгдсн концертд олн улс цуглрҗ ирв. «Мана Крымск хавр» гидг байрин керг-үүлдвр эдниг Хамцулв.

Шидр Элстд «Хамдан» нертә билгтә баһчудын таңһчин марһан арвн тавдгч кемдән болв. Әрәсән улсин ниицлтин җиллә ирлцҗ эн марһана көтлвр бүрдәгдснь темдгтә.

Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату сойлын болн зуульчллһна министрин үүлд батлгдсн Бембин Евгенийла харһҗ күүндв. Тер өдр урднь министрәр көдлсн Түрвән Саглрла бас харһад, ханлтан өргв.

Әрәсәд улсин ниицлтин җил гиҗ орн-нутгин Президент Владимир Путинә зәрлгәр зарлгдсмн. Әрәсән ик нутгин нег хүвнь болгч Хальмг Таңһчд улсин ниицлтин җилд нерәдсн байрин ик керг-үүлдвр моһа сарин 16-д болв.

Хаврин түрүн сар зөвтән орад, нарна толянд ээврлҗ һаза һарч ирҗ, уульнцсар йовҗадг олн улс үзгднә. Кесгнь серүн аһар киилҗ, парксин олн сандлмудт үүрмүдтәһән күүндҗәхнь бас үзгднә. Бичкдүдән дахулсн эк-эцкнр тедн дунд баһ биш йовхнь байрта.

Моһа сарин 13-д мана таңһчд хальмг шүлгләнә өдр темдглв. Хальмгин хәәртә үрн, Социалистическ Күч-көлснә Баатр, хальмг улсин алдр шүлгч Көглтин Даван 90 җилин өөнлә ирлцҗ, 2012 җилд эн өдр батлгдсн болдг.

Хальмг номин төвин көдләчнрин ач-тусар 1957 җиләс авн Хальмг Таңһчиг шинәс босхсна хөөн һарчасн келн-улсин «Хальмг үнн» газетин хуучн тойгуд өдгә цагин эв-арһ олзлсна ашт шинрүлгдв.

- Орн-нутгин йосна күчәр һәәлгдсн хальмг улс Сиврин аврлт уга тууврин күчр-күнд зовлңгиг арвн һурвн җилин туршарт дааҗ һарад далн җил хооран төрскн таңһчдан ирв. «Хальмг улс машидәс буулдад, ууляд-унҗад төрскн һазртан мөргәд үүмсн билә», - гиҗ тер һашута чигн, байрта чигн кем сананднь мөңкинд үлдснә тускар медәтнр келнә.

Цаһан Сарин байриг бидн сара хонгтан темдглҗ, нег-негндән золһҗ однавидн. Мана таңһчла хам-хоша бәәдг Әәдрхнә мүҗлә бидн бат залһлда бәрҗ, сойлын халхар хамдан олн зүсн керг-үүлдвр давулнавидн. Шидр Хальмг Таңһчин Толһачин даалһврар Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын (Парламентин) Ахлач Артем Михайлов Әәдрхн балһснд болсн Цаһан Сарин байрт орлцв.