- Удл уга элстд, июль сарин 26-27-д, Хальмг Тањєчд тўрўн болљ Энткг орн-нутгин Ґдрмўд эклх. Эн орн-нутг Ірісілі кесг зун љилин туршарт иньгллтин болн олн халхин нґкцлтин хірлці бірљ ўўлдљіні. Сўл љилмўдт болхла эн Ірісін регионмудла, тер тоод Хальмг Тањєчла, залєлдаєан ґргљўлљіні- гиљ «Калмыкия» РИА-д болсн кўўндвриг сойлын болн туризмин министрин ўўлиг дааљадг Хоњєр Эльбиков эклв.

«Тањєчин імтні социальн теткврин комплексн Цутхлњ» гидг учрежденя ґрк-бўлмўдт болн бичкдўдт дґњ кўрглєні іњгин медлд «Бамб цецг» гидг лагерь ўўлдљіні. Июнь сарин 4-с авн бає теткврті, олн ўрті болн љирєлин кўнд таалд туссн ґрк-бўлмўдин кўўкд-кґвўд энд амрчана. Ут тоодан 25 кўўкн-кґвўн эн селгінд орљана. Эн бичкдўд эн љил 1-ч класст орх, тегід школын ґмн энд сергмљтієір амрхин тґлі соньн программ белдгдсн бііні.

Одахн «Калмыкия» РИА-н барин Цутхлњд болсн брифингд Хальмг Тањєчин социальн делгрлтин, кўч-кґлсні болн кґдлмшір тетклєні министрин ўўл дааљадг Марина Ользятиева журналистнрла харєад, «Демография» гидг келн-улсин тґсвір кўцігдх керг-ўўлдврмўдин тускар тодрхаєар келљ ґгв. Июнь сарин 8-д мана орн-нутгт социальн кґдлічин Ґдр темдглні, тегід эн кемд бидн кељ-кўцісн кґдлмшиннь аш диглљ, эркн чинрті тґрмўд темдглљ авнавидн гиљ дааврта єардач келв.

Рыночн хірлціні таалд хулд-гўўлгі делгрўлні гисн амр биш. Нег ўлў сетевой хулд-гўўлгін делгрсн цагт мейірклєиг дааєад, олзтаєар кґдлхд кўчр болна. Тегід чигн урднь тањєчин район болєнд гилті ўўлдљісн райпос хаагдад, кґдлдгін уурв. Харм тґрхд, ода тањєчд зуг Кґтчнрі болн Хар Єазра райодт райпо бііні.

Давсн долан хонгт Хальмг Тањєчин прокуратурт насни-дигт кўрід уга бичкдўдиг аля-азд йовдлмудас хґрлєні тґрір форум болв. Терўнд ямаран учрас ишті бичкдўд зака эвдљ аля-азд йовдлмуд єарєдгин, яєад эдн імндін кўрдгин, эдн талдан бичкдўдіс мґњг некљ баєчудын организацсин ханьд ордгин, амрлєна кемд бичкдўдиг кґдлмшір тетклєні, цаган сергмљтієір болн тустаєар давулхиг бўрділєні болн нань чигн тґрмўд эн хургт босхгдв.

Îäàõí Ýëñòä, Õàëüìã óíèâåðñèòåòä, ´í÷í áîëí á³³äë-šèðºëèí ê¢íä òààëä òóññí áàº÷óäò Øèí šèëèí ´ìí ´ðãíä äåì ê¢ðãëºíä íåð³äñí õóðã áîëâ. Ýíä ôàêóëüòåòì¢äèí äåêàíìóä, îþòíð, ñïåöèàëèñòíð îðëöâ. Ò¢ð¢ë³ä áàº÷óäûí ýð¢ë-ìåíäèã ÿñðóëëºíà ò´ð³ð Õàëüìã ÃÓ-í ñàíàòîðèé-ïðîôèëàêòîðèéèí àõ ìåäñåñòðà Òàìàðà Ñàðàíãîâà êåëš ´ãâ. Ýíä îëí ç¢ñí ïðîôèëüò³ ýì÷íð ê´äëí³, òåã³ä îþòíð ìåäèöèíñê öóòõëœä èð³ä, ýð¢ë-ìåíä³í ÿñðóëš ÷àäšàíà ãèš ýí òåìäãëâ.
- Òèèì èê òóñòà ê´äëìø ê¢ö³ñíäíü ïðîôèëàêòîðèéèí êîëëåêòèâä õàíëòàí ´ðãš³í³â. Ìàíà îþòíðò íàì áàëºñíà ïîëèêëèíèêä îäàä êåðã óãà, ïðîôèëàêòîðèéèí ýì÷íð ýäí³ ýð¢ë - ìåíäèíü øèíšëš ýìíí³. Òàäíàñ êåí ïðîôèëàêòîðèéä îäíà?- ãèš ðåêòîð Áàäì Ñàëàåâ ñóðâ. Áîëâ õóðãò èðñí îþòíð äóíä òèèì ê¢í îëäñí óãà. Òåðíü ñ³í ÷èãí áîëõ ãèš ðåêòîð òåìäãëâ, áîëâ ýâð³ííü ýð¢ë-ìåíäèí òóñêàð áຠöàãàñí àâí óõàëõ êåðãò³. Òåã³ä ôàêóëüòåòèí äåêàíìóäò îþòíðèí ýð¢ë-ìåíä á¢ðòêëºíä óëì èê îíüãàí ´ãõ ñåëâã ´ããäâ.
Ê¢íä á³³äëä òóññí, ä´œ êåðãëš³õ áîëí ´í÷í îþòíðò ïðîôêîìä èð³ä ýðëº áè÷õ êåðãò³, òèèãõë³ ýäíä ìàòåðèàëüí ä´œ ê¢ðããäõ. Ôåäåðàëüí çàêàºàð òèèì êåðã-¢¢ëäâð ê¢ö³ãäš³í³. Ýí šèë áຠáèø ì´œãí ýí êåðãò ºàðºãäâ, ñîöèàëüí êåñã äåì ýí¢í³ óë äååð ´ããäâ.
Îäà 7 ´í÷í îþòíä äåì ´ããäš³í³, êåìð ýäí îëíà ê´äëìøò îðëöšàõëà, ñ³³í³ð ñóð÷àõëà, ñòèïåíäüä áàñ íåìëò àâõ. Òåã³ä ñ³³í³ð ñóðòí, ëåêöàñ áîëí ñåìèíàðìóäàñ áè÷³ äóòòí, ãèš ðåêòîð êåëâ. Ìàíà óíèâåðñèòåòèí îþòíðèí òîîä ²ð³ñ³í ÷åìïèîíìóä, âîëîíòåðìóä, íàíü ÷èãí àêòèâèñòíð áàñ éîâíà, ýäí áàñ íåìëò ñòèïåíäüä³í àâíà.
Òåð ìåò ýê-ýöê óãàºàð ¢ëäñí îþòíðò ôåäåðàëüí çàêàíëà èðëö³ò³º³ð ÿìàðàí äåì ê¢ðããäš³õèí òóñêàð ôèíàíñèí-ýêîíîìè÷åñê ³œãèí ºàðäà÷ Î÷èð Ìàöåêîâ êåëš ´ãâ. Ôåäåðàëüí áþäæåòèí ì´œãí³ñ ýäíä ó÷åáíèê¢ä, õóâö-õóíð, õîò-õîë õóëäš àâõèí ò´ë³ 16 ì蜺 øàõó àðñëœ ´ããäí³. Óò-òóðøòàí Õàëüìã-í ´í÷í îþòíðò áîëí ñîöèàëüí äåì êåðãëš³õ íàíü ÷èãí áàº÷óäò 27 ñàé àðñëœ ´ããäí³. Òèèã÷ê³ä ýäí³ ³œã šèë áîëºí íåìð ì´œã àâëºíà òóñê ýðëºèã îðóëš ´ãí³. Ýí šèë íîìèí áîëí àõ ñóðºóëèí ìèíèñòåðñòâ 5 ñàé 200 ì蜺í àðñëœãà íåìëò ´ãâ, äåì êåðãëš³õ öóã îþòíðò òåðíü ´ããäâ.
Îëíà ê´äëìøò øóíìºàºàð îðëöšàõ îþòí Âèòàëèé Ñàìîéëîâ Õàëüìã ÃÓ-í ºàðäâð ýäíä äåì áîëí ì´ð³ ´ã÷³ñí³ ò´ë³ õàíëòàí ´ðãâ. Ýí áèèºèí àíñàìáëüä îðëöšàíà. 4-÷ êóðñò ñóð÷àõäàí ¢¢ðì¢ä볺³í õàìäàí Ôðàíöä, Èòàëüä îäàä èðš. "Ê¢í áîëºí îëíà ê´äëìøò, ñïîðòä, áèëã-ýðäìèí êðóæîêä ýñ ãèš àíñàìáëüä îðëöõàð á³³õë³, ò¢¢í³ ñàíàíü ê¢öõ",- ãèš Âèòàëèé êåëâ.
Òåð ìåò òàëäàí ôàêóëüòåòì¢äèí ñòóäåíòð ïðîôêîìä õàíëòàí ´ðãâ. Ýíä êåç³ ÷èãí îþòíðèí ýðëºèã öàãëàíü àâíà, òåã³ä ÷èãí áàº÷óä äåì³í óäàí ê¢ë³õø. ¥ðê-á¢ëò³ îþòíðò ÷èãí èê ä´œ ê¢ðããäí³. Òàëäàí ðåãèîíàñ èðñí îþòíð ò¢ð¢í ñààìä ý쳺³ä îëíà ê´äëìøò îðëöäãî á³³ñìí. ijê³ä èšëä³ä, øèí ¢¢ðì¢ä³í îëàä, âîëîíòåðìóä áîëí íàíü ÷èãí àêòèâèñòíð áîëñìí.
- Ìàäíä ìàòåðèàëüí ä´œ ´ãñí äååð³í, á¢ë³í ¢ã êåë³ä, ìàíà ê¢ö³š³õ êåðãèã, ìàíà áèëã-ýðäìèã, øóíëòûí ä´œíí³, òåð¢í³ ò´ë³ õàíëòàí ´ðãõ³ð ñåäë³â. Öóã âóçìóäò òèèãš ñ³³í³ð îþòíðëà çàëºëäà á³ðí³ ãèš êåëš áîëøãî,- ãèš ãóìàíèòàðí ôàêóëüòåòèí îþòí Ñîôüÿ Áàäìàåâà êåëâ.
-Áèäí óíèâåðñèòåòä ñóð÷àõ öóã áàº÷óäò îíüãàí ´ãõ³ð ñåäí³âèäí. Îäàõí ´ðê-á¢ëò³ îþòíðò ä´œ áîëëàâèäí. Òèèì éîâäë ìàäíèã áàéðëóëíà. Îþòíð ñóðñí äååð³í áè÷êä¢ä³í àñðíà, òåðíü áàñ ñ³í, îëíä òóñòà éîâäë. Òåã³ä òàäíàñ ê¢í áîëºí òèèì òóñòà ¢¢ëäâð ê¢ö³õë³ ñ³í áîëõ. Ê¢ö³ìšä ê¢ðõ³ð ñåäš³õ öóã áàº÷óäûã ä´œíõ ñåäêë 碢í³âèäí. Ìàäí äàðó-äàðóíü õàðºëòñ êåš ìàíà óíèâåðñèòåòèí äåëãðëòèí òóñêàð êåëõ ç´âò³âèäí. Ñóðºóëÿí, íîìèí øèíšëëò³í ÿñðóëõèí ò´ë³ á³³äã öóã ýâ-àðºèã îëçëòí, áèäí îíüäèí ä´œ áîëàä á³³õâèäí, ýð¢ë-ìåíä³í áàòðóëõèí òóñêàð áè÷³ ìàðòòí, Õàëüìã óíèâåðñèòåò ø¢¢š àâñíäòí õàíëòàí ´ðãš³í³â, óíèâåðñèòåò òàäíä óëì èê óðìä ´ãòõ³, ê¢ö³ìš á³ðõ ñåäêë 碢ëºòõ³, -ãèš Áàäì Ñàëàåâ îþòíðèã óðìäóëâ.
Ò¡ÐÂ²Í ªóíàÎäàõí Ýëñòä, Õàëüìã óíèâåðñèòåòä, ´í÷í áîëí á³³äë-šèðºëèí ê¢íä òààëä òóññí áàº÷óäò Øèí šèëèí ´ìí ´ðãíä äåì ê¢ðãëºíä íåð³äñí õóðã áîëâ. Ýíä ôàêóëüòåòì¢äèí äåêàíìóä, îþòíð, ñïåöèàëèñòíð îðëöâ. Ò¢ð¢ë³ä áàº÷óäûí ýð¢ë-ìåíäèã ÿñðóëëºíà ò´ð³ð Õàëüìã ÃÓ-í ñàíàòîðèé-ïðîôèëàêòîðèéèí àõ ìåäñåñòðà Òàìàðà Ñàðàíãîâà êåëš ´ãâ. Ýíä îëí ç¢ñí ïðîôèëüò³ ýì÷íð ê´äëí³, òåã³ä îþòíð ìåäèöèíñê öóòõëœä èð³ä, ýð¢ë-ìåíä³í ÿñðóëš ÷àäšàíà ãèš ýí òåìäãëâ.
- Òèèì èê òóñòà ê´äëìø ê¢ö³ñíäíü ïðîôèëàêòîðèéèí êîëëåêòèâä õàíëòàí ´ðãš³í³â. Ìàíà îþòíðò íàì áàëºñíà ïîëèêëèíèêä îäàä êåðã óãà, ïðîôèëàêòîðèéèí ýì÷íð ýäí³ ýð¢ë - ìåíäèíü øèíšëš ýìíí³. Òàäíàñ êåí ïðîôèëàêòîðèéä îäíà?- ãèš ðåêòîð Áàäì Ñàëàåâ ñóðâ. Áîëâ õóðãò èðñí îþòíð äóíä òèèì ê¢í îëäñí óãà. Òåðíü ñ³í ÷èãí áîëõ ãèš ðåêòîð òåìäãëâ, áîëâ ýâð³ííü ýð¢ë-ìåíäèí òóñêàð áຠöàãàñí àâí óõàëõ êåðãò³. Òåã³ä ôàêóëüòåòèí äåêàíìóäò îþòíðèí ýð¢ë-ìåíä á¢ðòêëºíä óëì èê îíüãàí ´ãõ ñåëâã ´ããäâ.
Ê¢íä á³³äëä òóññí, ä´œ êåðãëš³õ áîëí ´í÷í îþòíðò ïðîôêîìä èð³ä ýðëº áè÷õ êåðãò³, òèèãõë³ ýäíä ìàòåðèàëüí ä´œ ê¢ðããäõ. Ôåäåðàëüí çàêàºàð òèèì êåðã-¢¢ëäâð ê¢ö³ãäš³í³. Ýí šèë áຠáèø ì´œãí ýí êåðãò ºàðºãäâ, ñîöèàëüí êåñã äåì ýí¢í³ óë äååð ´ããäâ.
Îäà 7 ´í÷í îþòíä äåì ´ããäš³í³, êåìð ýäí îëíà ê´äëìøò îðëöšàõëà, ñ³³í³ð ñóð÷àõëà, ñòèïåíäüä áàñ íåìëò àâõ. Òåã³ä ñ³³í³ð ñóðòí, ëåêöàñ áîëí ñåìèíàðìóäàñ áè÷³ äóòòí, ãèš ðåêòîð êåëâ. Ìàíà óíèâåðñèòåòèí îþòíðèí òîîä ²ð³ñ³í ÷åìïèîíìóä, âîëîíòåðìóä, íàíü ÷èãí àêòèâèñòíð áàñ éîâíà, ýäí áàñ íåìëò ñòèïåíäüä³í àâíà.
Òåð ìåò ýê-ýöê óãàºàð ¢ëäñí îþòíðò ôåäåðàëüí çàêàíëà èðëö³ò³º³ð ÿìàðàí äåì ê¢ðããäš³õèí òóñêàð ôèíàíñèí-ýêîíîìè÷åñê ³œãèí ºàðäà÷ Î÷èð Ìàöåêîâ êåëš ´ãâ. Ôåäåðàëüí áþäæåòèí ì´œãí³ñ ýäíä ó÷åáíèê¢ä, õóâö-õóíð, õîò-õîë õóëäš àâõèí ò´ë³ 16 ì蜺 øàõó àðñëœ ´ããäí³. Óò-òóðøòàí Õàëüìã-í ´í÷í îþòíðò áîëí ñîöèàëüí äåì êåðãëš³õ íàíü ÷èãí áàº÷óäò 27 ñàé àðñëœ ´ããäí³. Òèèã÷ê³ä ýäí³ ³œã šèë áîëºí íåìð ì´œã àâëºíà òóñê ýðëºèã îðóëš ´ãí³. Ýí šèë íîìèí áîëí àõ ñóðºóëèí ìèíèñòåðñòâ 5 ñàé 200 ì蜺í àðñëœãà íåìëò ´ãâ, äåì êåðãëš³õ öóã îþòíðò òåðíü ´ããäâ.
Îëíà ê´äëìøò øóíìºàºàð îðëöšàõ îþòí Âèòàëèé Ñàìîéëîâ Õàëüìã ÃÓ-í ºàðäâð ýäíä äåì áîëí ì´ð³ ´ã÷³ñí³ ò´ë³ õàíëòàí ´ðãâ. Ýí áèèºèí àíñàìáëüä îðëöšàíà. 4-÷ êóðñò ñóð÷àõäàí ¢¢ðì¢ä볺³í õàìäàí Ôðàíöä, Èòàëüä îäàä èðš. "Ê¢í áîëºí îëíà ê´äëìøò, ñïîðòä, áèëã-ýðäìèí êðóæîêä ýñ ãèš àíñàìáëüä îðëöõàð á³³õë³, ò¢¢í³ ñàíàíü ê¢öõ",- ãèš Âèòàëèé êåëâ.
Òåð ìåò òàëäàí ôàêóëüòåòì¢äèí ñòóäåíòð ïðîôêîìä õàíëòàí ´ðãâ. Ýíä êåç³ ÷èãí îþòíðèí ýðëºèã öàãëàíü àâíà, òåã³ä ÷èãí áàº÷óä äåì³í óäàí ê¢ë³õø. ¥ðê-á¢ëò³ îþòíðò ÷èãí èê ä´œ ê¢ðããäí³. Òàëäàí ðåãèîíàñ èðñí îþòíð ò¢ð¢í ñààìä ý쳺³ä îëíà ê´äëìøò îðëöäãî á³³ñìí. ijê³ä èšëä³ä, øèí ¢¢ðì¢ä³í îëàä, âîëîíòåðìóä áîëí íàíü ÷èãí àêòèâèñòíð áîëñìí.
- Ìàäíä ìàòåðèàëüí ä´œ ´ãñí äååð³í, á¢ë³í ¢ã êåë³ä, ìàíà ê¢ö³š³õ êåðãèã, ìàíà áèëã-ýðäìèã, øóíëòûí ä´œíí³, òåð¢í³ ò´ë³ õàíëòàí ´ðãõ³ð ñåäë³â. Öóã âóçìóäò òèèãš ñ³³í³ð îþòíðëà çàëºëäà á³ðí³ ãèš êåëš áîëøãî,- ãèš ãóìàíèòàðí ôàêóëüòåòèí îþòí Ñîôüÿ Áàäìàåâà êåëâ.
-Áèäí óíèâåðñèòåòä ñóð÷àõ öóã áàº÷óäò îíüãàí ´ãõ³ð ñåäí³âèäí. Îäàõí ´ðê-á¢ëò³ îþòíðò ä´œ áîëëàâèäí. Òèèì éîâäë ìàäíèã áàéðëóëíà. Îþòíð ñóðñí äååð³í áè÷êä¢ä³í àñðíà, òåðíü áàñ ñ³í, îëíä òóñòà éîâäë. Òåã³ä òàäíàñ ê¢í áîëºí òèèì òóñòà ¢¢ëäâð ê¢ö³õë³ ñ³í áîëõ. Ê¢ö³ìšä ê¢ðõ³ð ñåäš³õ öóã áàº÷óäûã ä´œíõ ñåäêë 碢í³âèäí. Ìàäí äàðó-äàðóíü õàðºëòñ êåš ìàíà óíèâåðñèòåòèí äåëãðëòèí òóñêàð êåëõ ç´âò³âèäí. Ñóðºóëÿí, íîìèí øèíšëëò³í ÿñðóëõèí ò´ë³ á³³äã öóã ýâ-àðºèã îëçëòí, áèäí îíüäèí ä´œ áîëàä á³³õâèäí, ýð¢ë-ìåíä³í áàòðóëõèí òóñêàð áè÷³ ìàðòòí, Õàëüìã óíèâåðñèòåò ø¢¢š àâñíäòí õàíëòàí ´ðãš³í³â, óíèâåðñèòåò òàäíä óëì èê óðìä ´ãòõ³, ê¢ö³ìš á³ðõ ñåäêë 碢ëºòõ³, -ãèš Áàäì Ñàëàåâ îþòíðèã óðìäóëâ.
Ò¡ÐÂ²Í ªóíà

Îäàõí Õàëüìã óíèâåðñèòåòä ðåêòîð Ãåðìàí Áîðëèêîâèí ñàíëä íåð³äñí àñõí áîëâ. Äåêàáðèí 20-ä Ãåðìàí Ìàíäæèåâè÷ 74 íàñ 碢õ á³³ñìí. Ýí éîâäëä íîìòíðèí áîëí îþòíðèí õàðºëò íåð³äñìí. Ýí¢íä Ãåðìàí Ìàíäæèåâè÷èí àâàëíü Ãàëèíà Âèêòîðîâíà, îëí šèëä³í óíèâåðñèòåòä õàìäàí ê´äëš³ñí ´´ðõí ¢¢ðì¢äíü, îþòíð áîëí áàãøíð îðëöâ.
Àñõíà ýêëö³ð "Ãàäàíüå íà áàðàíüåé ëîïàòêå" ôèëüì ¢ç¢ëâ, Ãåðìàí Áîðëèêîâèí áîëí òåð ¢éèí óëñèí áè÷êí³ íàñíä áàñ òèèì éîâäë ó÷ðšàñíü ëàâòà. ijê³ä àõð í¢ð ¢ã³í Õàëüìã ÃÓ-í ðåêòîð Áàäì Ñàëàåâ êåëâ. Áèäí ýðê áèø Ãåðìàí Ìàíäæèåâè÷èí òóñê ñàíëûíü õàäºëõ ç´âò³âèäí, ÿºàä ãèõë³ ìàíà ê¢íäò³ ðåêòîð Áîðëèêîâ óíèâåðñèòåòèí äåëãðëòèí ò´ë³ áຠáèø ¢¢ëäâð ê¢ö³ñìí, ýí¢í³ ºàðäâðò ôàêóëüòåòì¢äèí áîëí îáùåæèòüñèí ´äã³ öàãèí øèí ãåðì¢ä òîñõãäëà.
Òèèã÷ê³ä Ãåðìàí Ìàíäæèåâè÷ áàãø áîëºíä îíüãàí ´ã³ä, äèññåðòàö õàðñëºíä, ïàòüðàð òåòêëºíä ä´œ áîëšàñìí, òåð¢í³ ºàðäšàñí öàãò ïðîôåññîðìóäûí òîíü ç´â³ð ´ñâ, òèèì êåâ³ð óíèâåðñèòåòèí ò´ë³ ´´ä³í ìåðãšëòò³ êàäðìóä áåëäëºíä ýí ºîë îíüãàí ´ã÷³ñìí. Îþòíðèí êåñã êåðã¢äò ðåêòîð Áîðëèêîâ áàñ øóíìºàºàð îðëöšàñìí.
Óäë óãà 2019 šèëä áèäí Ãåðìàí Ìàíäæèåâè÷èí 75 šèëèí îí÷òà ´´íèã Ýëñòä, Òðîèöêä áîëí Öàºàí Íóð ñåë³íä ´ðã³ð òåìäãëõâèäí ãèš ðåêòîð Áàäì Ñàëàåâ òåìäãëâ.
Öààðàíäíü àâàëüíü Ãàëèíà Âèêòîðîâíà òîäëâðàðí õóâàëöâ: "Óíèâåðñèòåò òåð¢í³ õîéðäã÷ ãåðíü á³³ñìí, áèäí õîéð áàñ óíèâåðñèòåòä òàíüëäëàâèäí. Ê¢íä³ð ãåìòñí³ õ´´í Ãåðìàí Ìàíäæèåâè÷ ´äã³ öàãèí àïïàðàòóðò ýð¢ë-ìåíä³í øèíšëë³, àøíü ñ³í áèë³, òåã³ä àâàëüì öààðàíäíü øóíëòòàºàð ê´äëõ ñàíà 碢š³ñìí, éèðä³í îíüäèí øóíëòòà, óðìäòà ê¢í á³³ñìí. Õîë éîâëºíàñ ñ´´íè ´ð³ëë³ èðñí áèéíü ´ð¢íäíü ê´äëìøò³í ºàðäìí”.
Ýäí³ Ãàëèíà ꢢêíü ºàçàäûí îðäóäò, òåð òîîä ßïîíÿ áîëí Àâñòðàëèí âóçìóäò ê´äëš, áèîëîãèí õàëõàð øèíšëëò êåí³. Ê´â¢íü Äàíçàí ýê-ýöêä³í îíüäèí êèëìš³í ´ã÷ éîâñìí. Áè÷³÷èí, ëèòåðàòîðèí áèëãò³ áîëàä ýí õàëõàð ê´äëš³í³. Ãåðìàí Ìàíäæèåâè÷ ÷èãí ꢢêí, ê´â¢íä³í îíüãàí ´ã÷ éîâñìí. Äååðëêõ, îíö ç´â, îíö ñ³í òààë áèéèííü ò´ë³ õ³³äìí áèø, ïàëàòêä ýñ ãèš ãèè÷ë¢ðèí "ëþêñò" á³³õìí ãèš éè뺚³ñìí óãà.
- Áèäí Ãåðìàí Ìàíäæèåâè÷ë³ íåã âóçä - Íîâî÷åðêàññê ïîëèòåõíè÷åñê èíñòèòóòä, ñóðëàâèäí, õàìäàí ê´äëš³ë³âèäí, õàìãèí ò¢ð¢íä èíæåíåðèí ôàêóëüòåòèã õàäºëš, òåð¢ã ´ð㚢ëõ ê¢ñë ò³âš³ë³âèäí. Ïðèêàñïèéñê âóçìóäûí àññîöèàöèã áèäí õàìäàí òîãòàšàëàâèäí, òåð¢í³ òóñêàð ²³äðõí³ òåõíè÷åñê óíèâåðñèòåòèí ðåêòîð Þðèé Ïèìåíîâ ÷èãí Ãåðìàí Áîðëèêîâëà õàìäàí ¢¢ëäš³ë³âèäí ãèš òîäëšàëà, - ãèš ¢¢ðíü, äîöåíò Ñåìåí Âàñëÿåâ òîîëâðàí êåëâ.
Öààðàíäíü Ñàíàë Áàäìàåâ ꢢíäâðò îðëöâ. Ö´´êí ¢ã íàìòðèí òóñêàð ýí êåëâ.Ãåðìàí Ìàíäæèåâè÷ 1971 šèëä àññèòåíò áîëš Õàëüìã ÃÓ-ä èðš ê´äëâ, òàœº÷èí áຠíàñòà íîìòíðèí ñîâåòèí àõëà÷ á³³ñìí. 1990-÷ šèëì¢äèí ýêëö³ð ðåêòîð áîëñìí.
-Áè Ãåðìàí Ìàíäæèåâè÷èí 20 ¢éèíü ìåäí³â, ýäí öóãòàí òàœº÷äàí òîîìñðòà ³ìòí á³³ñìí, òåð ìåò ðåêòîð Áîðëèêîâ Õàëüìã ÃÓ-í áîëí òàœº÷èí äåëãðëòä èê ò³âö³í îðóëš ìàíà ãåðëò³ èðã÷èã ÷èãí éè뺚 òîãòàš éîâñìí,-ãèš òîîëâðàí ïðîôåññîð Ïåòð Áèòêååâ êåëâ. - Ãåðìàí Áîðëèêîâëà õàìäàí ê´äëš³ñí ¢¢ðì¢äíü, áàãøíð òåð¢í³ ¢¢ëäâðèíü 䴜횳ñìí, òåã³ä õàìöó ê¢÷í-÷èäë³ð óíèâåðñèòåòä àñïèðàíòóð, äèññåðòàö õàðñäã ñîâåò, äîêòîðàíòóð òîãòàãäñìí.
Öààðàíäíü ïðîôåññîðìóä Ëàã Áàäìàõàëãàåâ, Âëàäèìèð Óáóøàåâ áîëí íàíü ÷èãí áàãøíð òîîëâðàðí õóâàëöâ. Éîñòà ºàðäà÷ áîëñí äååð³í Ãåðìàí Ìàíäæèåâè÷ óíèâåðñèòåòä íîìèí øèíšëëòèí, ñóðºóëèí ê´äëìøèí, ìåðãšëò³í ´´äë¢ëõèí ò´ë³ ñ³í òààë òîãòàñìí, ýí¢í³ ò³âñí óë-ñ¢¢ð³ð ò¢øã êåš Õàëüìã óíèâåðñèòåò ²ð³ñ³í äåëãðëòò³ âóçìóäûí òîîä îðšàíà.
Ò¡ÐÂ²Í ªóíà

Êåç³í³ øàòð èê- áè÷êí óãà íààääã á³³ñìí. XIX çóí šèëèí ýêëö³ð õàëüìã í¢¢äë ºàçð ò´ã³ëš éîâñí íîìò-øèíšë³÷ Â.Áåðãìàíà áè÷ñ³ð, øàòðò áàÿ÷óä, ãåëœã¢ä áîëí ýãë óëñ ÷èãí äóðòà áèë³. 1852 šèëä ìàíà ºàçðò èðñí îðñ ýòíîãðàô Ï. Íåáîëüñèí èèãš áè÷ñìí: "Õàëüìãóäûí õàìãèí òààñòà íààäí - øàòð".
Øàòð íààäëºíà êåìä õàëüìãóä ã¢í óõàºàí ìåä¢ëäã á³³ñìí. Íåð ºàðñí îðñ øàòð÷ Àëåêñàíäð Ïåòðîâèí òîäëâðò èèãš êåëãäš³í³: "1821 šèëä íàíä ãåíåðàë Ïàñêåâè÷ë³ òàíüëäõ àðº ó÷ðëà. Òåð õàëüìã íîéíëà øàòð íààäš. Šèðºëäì ò¢ð¢í áîëš òèèì ê¢÷ò³ øàòð÷ õàðºâ ãèš õàëüìãèí òóñêàð ýí êåëë³".
Øàòð îëí äóíä ´ðã³ð òàðõãäñìí. Õàëüìã óëñò èèì ¢ëã¢ð á³³í³: "Øàòð íààääã äàñëºíä àëòí ÷èãí õàðì áèø". Õàëüìã øàòð ýâð³ êåëí-óëñèí çîêàëìóäòà. Òåäí³ íåð³äëºí, êåâ-ÿíç ìàíà í¢¢äë óëñèí á³³äë-šèðºë, àâã-á³ðö, àâúÿñ-çàœøàë ìåä¢ëí³. Êåëõä, "êîðîëü" õàëüìãàºàð "õàí", ýíòí àëâòûí ¢çìšò³ ýçí, îëíà àëäð ¢¢ëä³÷ áîëšàíà. "Ôåðçü" - "áåðñí", ýíòí öåðã³ õóâö-õóíðòà, çåð-çåâò³ ºàðäà÷. "Ñëîí" - "çàí". Õàëüìãóä ä´ðâí ç¢ñí ìàë, òåð òîîä òåì³, ´ñêí³. Çàí (ñëîí) õàëüìãóäûí á³³äë-šèðºëä îëçëãäõø. Òåã³ä ìàíà øàòðò ýíòí "òåì³íä" ñîëüãäñìí.
"Ëàäüÿ" - "òåðãí". Êåç³í³ õàëüìãóä öóã òîîòûã òåðã³ð ç´´äã á³³ñìí. Ýíòí îäà ÷èãí ìàë÷íðò èê òóñàí ê¢ðãí³. "Ïåøêè" -"ê´â¢í". Õàëüìãóä áè÷êí øàòðèã (ïåøêè) õîøò á³³õ äàëà ìàëìóäëà 䢜ö¢ëäã á³³š. Áîëâ ýäí ýí¢ã "ê´â¢í" ãèš íåð³äš. Ìàíà ´âêíð øàòðèã ³ð¢í³ð õàäºëäã áèë³. Òåäí òåð¢ã áóëàð êåñí ò¢œãðöãò ò³âäã á³³š.
Øàòðèí áåòê (øàõìàòíàÿ äîñêà) ìîäíàñ êåãääìí, òåð¢ã õàëüìã çååã³ð êååð¢ëäã á³³ñìí. Êåç³í³ øàòðèí ôèãóðìóä õàìãèí ¢íò³ ìîääàñ, ÿñíàñ, ´âð³ñ êåãääã áèë³. Ýäí öóºàð õóäîæåñòâåíí êåâ-ÿíçòà áîëäìí.
Õàëüìã øàòðò "õàí" éèð øóíìºà. Áîëâ ìàíà øàòðò "õààíà" ðîêèðîâêèí çîêàë óãà. Ýí øàòðèí áåòêèí 8-÷ ãîðèçîíòàëüä ÿìàðàí ÷èãí ºóðâí ïîçèöàñ éîâõ àðºòà áîëšàíà. Õàëüìã øàòðò á³³õ 8 "ê´â¢í³ñ" (ïåøêè) çóã íåãíäíü ãîðèçîíòàëüí òàòàñ äàìšàä, ýâð³ îðìàñí ê´íäð³ä éîâõ ç´â ´ããäí³.
Ìàíà øàòðò öàºàí ôèãóðìóä ýðêš³í óãà öàºàí êëåòêä ò³âãäí³, õàð ôèãóðìóä -õàð êëåòêä. Ýíòí äîðä ¢çãèí óëñèí õ³ë³öë³ èðëöí³.
ÁÎÑÕÌŠÈÍ Âàëåíòèíà

Øèäð "Êàëìûêèÿ" ÐÈÀ-í òàëâœä äàðàíè áðèôèíã áîëâ. Æóðíàëèñòíð Ýëñòèí áîëí Õàëüìãèí àðõèåïèñêîï Þñòèíèàíëà õàðºâ. Áðèôèíãä ãåëœ Àëåêñèé Ãðèùåíêî áîëí ïðîòîèåðåé Þðèé Êîòèíîâ áàñ îðëöâ.
Ê¢íäò³ ãèè÷, àðõèåïèñêîï Þñòèíèàí, äàâšàõ šèëä åïàðõèí êåñí ¢¢ëäâðèí òóñêàð êåëâ. Ýí šèëä Ãîðîäîâèêîâñê áàëºñíä öåñàðåâè÷ Àëåêñèéèí ÷îíš ê¢öö òîñõãäâ áîëí ³ð¢ñëãäâ. Ýíòí îëí ç¢ñí öààšëà õàðºàä, ³ìí³ñí õàºöñí óëñò áóìá áîëšàíà.
2018 šèëä õîéð ºàøóòà éîâäë: îðñ õààíà (Íèêîëàé II) ´ðê-á¢ëèã àëñíà 100 šèë áîëí õàëüìã óëñèí öààšëëºíà 75 šèë áîëšàíà. Òåð ´äð ïðîòîèðåé Þðèé Êîòèíîâ ³âð³ ¢ðäë³ õàìäàí êåñí "Äîðîãà â âå÷íîñòü" ãèäã ïàíîðàìí ýêñïîçèöñèã îëí ³ìòí³ îíüãò òóñõàâ. Ýí¢í³ ýêíü öóã õàëüìã óëñ ìåò öààšëà õàðºëà. Òåã³ä ýíòí òåäíä íåð³äãäâ.
"Îðñ áîëí õàëüìã óëñ îíüäèí ä´ðâí öàãò áàéð-çîâëœãàí õóâàëöš, íåã-íåãíä³í òóñàí ê¢ðãí³. Ìàíà ñ³í õ³ðëö³í³ òóñêàð áè÷êä¢äò, áàº÷óäò äàœãèí êåëõ êåðãò³. Òèèãõë³ ìàíà óëñèí èíüãëëò óëì áàòðàä éîâõ", - ãèš ãèè÷ êåëâ.
Ãîðîäîâèêîâñêä ÷îíš ³ð¢ñëš³ñí öàãò Ýëñòä Í. Ïàëüìîâèí íåðò³ òàœº÷èí Êåëí-óëñèí ìóçåéä õàëüìã óëñèã öààšëà õàðºóëàä, ê¢¢í³ ºàçðóð òóóñí éîâäëä øèøëœ ýêñïîçèö ñåêãäë³. Ýëñòä ³ð¢í Êèðèëëûí áîëí Ìåôîäèéèí Êàôåäðàëüí ÷îíš òîñõãäšàíà. Ãèè÷èí êåëñ³ð, ÿíâàðü ñàðèí 6-ä, îðñ áóðõí-øàšíà áàéðèí ´ìí ´ðãíä (Ðîæäåñòâî) òîñõãäšàõ ÷îíšèí õàìãèí äîð äàâõðò (öîêîëüíûé ýòàæ) ³ð¢í Ñîôèÿä íåð³äãäñí íîì óìøõ ê¢ñë á³³í³.
Àðõèåïèñêîï ýí ÷îíšä ì´œã öóãëóëš í´êä áîëñí òàœº÷èí óëñò èê õàíëòàí ´ðãâ. Ãèè÷ Õàëüìãèí øàší ëàì Òýëî Òóëêó ðèíïî÷åí èê òóñòà ¢¢ëäâðèíü øèøëœ òåìäãëâ. Äàðóê šèëä ÷îíšèí òîñõëòûí ê´äëìø óëì øóíìºàäóëãäõ ãèš àðõèåïèñêîï í³³ëš³í³.
2019 šèëä åïàðõèé áàñ äàëà áóéíòà êåðã-¢¢ëäâðì¢ä ê¢ö³õ³ð á³³í³. Áðèôèíãèí ÷èëã÷³ð Ýëñòèí áîëí Õàëüìãèí àðõèåïèñêîï òàœº÷èí óëñèã øèí šèëèí áàéðëà öàºàí ñåäêë³ñí é´ð³º³ä, ýäíä ýð¢ë-ìåíä, õ´âò³ šèðºë äóðäâ. Æóðíàëèñòíðò áàñ á¢ë³í ¢ã êåëš, áåëã¢ä íåð³äâ.

Ìåíäâò, "Õàëüìã ¢íí" ãàçåòèí ê¢íäò³ ê´äë³÷íð!
Ìàíà Àðòåçèàí ñåë³í áè÷êä¢äèí õîéð ñàäòà, òåäí³ñ íåãíü Áóðîâîé ïîñåëêä ¢¢ëäí³. Òåã³ä áè ñàäìóäûí ñóðºìšëà÷íðèí òóñêàð á¢ë³í ¢ã êåëõ³ð á³³í³â. ߺàä ãèõë³ îêòÿáðü ñàðèí 5-ä Áóðîâîé ïîñåëêä ê´äëäã "Áàéð" áè÷êä¢äèí ñàä 45-÷ šèëèí ´´í³í òåìäãëâ.
¥´íèí ´ìí ´ðãíä ñàäò ÿñâðèí ê´äëìø äàâóëãäëà, îäà ó÷ðåæäåíü ´äã³ öàãèí íåêâðì¢äë³ èðëöš³í³. Ñàäûã 35 šèëèí òóðøàðò Íèíà Íàìèíîâíà ×îëóòàåâà ÷àäìãàð ºàðäšàíà. Àõ ñóðºìšëà÷ Ëþäìèëà Çóðãàíîâíà Ëåáåäåâà áîëõëà ñàä á¢ðä³ãäñí³ñ àâí òåíä³í ê´äëš³í³. Äàìøëòòà ýí ê´äë³÷ êåä¢ áè÷êä¢äèã øêîëä áåëäñíü òîîëõä áåðê. ×îëóòàåâà Ëåáåäåâà õîéð Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷èí ì´ð³º³ð à÷ëãäëà. Áè÷êä¢äèí ñàä ñåêãäõë³ Õàëüìã Òàœº÷èí Òîëºà÷ ó÷ðåæäåíüä 100 000 àðñëœ éè뺚 ´ãâ. 2009 šèëä "Áàéð" ñàä òàœº÷èí äîøêîëüí ó÷ðåæäåíüñèí ìàðºàíä îðëöàä äèèë³÷ áîëâ. Ñàäûí óë äååð äàðó-äàðóíü îëí ç¢ñí ñåìèíàðìóä äàâíà. Ìàíà ðàéîíä áè÷êä¢äèí ñàäìóäò ¢¢ëääã ê´äë³÷íð òèèã³ð³í èð³ä äàìøëòàðí áîëí ñ¢â-ñåëâã³ðí õóâàëöíà,
"Áàéð" ñàäò ê´ãšìèí ºàðäà÷àð Âàëåíòèíà Ïåòðîâíà Äæàìáûøåâà 35 šèëèí òóðøàðò ê´äëš³í³. Êåä¢ ê¢¢êä áàéðèí ´äðì¢äë³ ê´ãšì÷èí àêêîðäåîíà àéñ äàõàä äóóëñí, áèèëñí áîëõ! Òåð ìåò 35 šèëä³í ñóðºìšëà÷àð Íèíà Èâàíîâíà Äàêèåâà ê´äëš³í³. Áຠíàñòà ê´äë³÷íð ñàäò áàñ á³³í³. Òåäí êåí ãèõë³, Åëåíà Âëàäèìèðîâíà Õàíòûåâàí, Êåðìí Èâàíîâíà Ëóçóíãîâàí, Íàòàëüÿ Âàñèëüåâíà Õàëàåâàí, Òàòüÿíà Âàñèëüåâíà Õîäæãîðîâàí íåðä çààõ êåðãò³. Ýäí³ õ³ë³âðò 66 ê´â¢í áîëí ꢢêí á³³í³. Áè÷êä¢äèí ýð¢ë-ìåíä øèíšëš õ³ë³äãíü - ìåäñåñòðà Îëüãà Èâàíîâíà Óáóøàåâà. Áຠïåðñîíàëûí ê´äë³÷íðèí íåðä áàñ çààõ êåðãò³. Ýíòí Ëþäìèëà Èâàíîâíà Áîñàåâà, Ìàðèÿ Íàìèíîâíà Î÷èð-Ãîðÿåâà, Ìàðèÿ Ãîãàåâíà Óáóøàåâà, Íàòàëüÿ Ãåííàäüåâíà Ëèäæèåâà, Êåðìí Áîðèñîâíà Áîñõîìäæèåâà. Ìàðèíà Çóðãàíîâíà Íàòûðîâà áîëõëà þì óºàäã ìàøèí³ îïåðàòîðàð ¢¢ëäí³. Íèíà Íàìèíîâíà ×îëóòàåâàí êåëñ³ð, Ìàðèíà Çóðãàíîâíà éèð äààâðòà, ê´äëìøò³í äóðòà ê¢í. Òåð¢í³ íèë÷³ð ñàäûí ´ëã-ýä êåç³ ÷èãí öåâð-öåð.
Ýäë-àõóí õàëõàð Çóõðà Ìàãîìåäîâíà Ìàãîìåäîâà äààâðòà. Ýí ê´äë³÷ òîðâð óãàºàð áè÷êä¢äèí ñàäûã õîò-õîîëàð òåòêí³.
Áè÷êä¢äèí ñàä Àðòåçèàí ïîñåëêèí ÑÌÎ-í à÷ëâðòà. Ë.Ç.Ëåáåäåâà ²ð³ñ³í Ôåäåðàöèí äóíä ñóðºóëü-ýðäìèí ê¢íäò³ ê´äë³÷ ì´í. ²ð³ñ³í Ê¢íäëëºí³ ºàøãàð Í. Í. ×îëóòàåâà, Â.Ï.Äæàìáûøåâà áîëí Í. È. Äàêèåâà à÷ëãäëà.
Áè÷êä¢äèí ñàäò îëí ç¢ñí êðóæîêóä ¢¢ëäí³. ¡ëã¢ðíü, "Àëòí Áóëã" êðóæîêèí ãåø¢ä õîîðíäàí çóã õàëüìãàºàð ꢢíäí³, ñïîðòûí õàëõàð ÷èãí ìàðºëäíà. Êåëõä, "Áàéðò" áè÷êä¢äèã ñóðºìšëëºíà, àìðëºíà ò´ë³ öóã òààë á³³í³. Ñàäûí ãåðèí äîòðêíü ÷èãí, ºàçàêíü ÷èãí éèð ñ³³õí. Ê´äë³÷íð õîîðíäàí íè-íåãí á³³í³. "Ìàíàä ê¢¢í³ ê¢¢êä óãà. Òåäí öóãòàí ìàíà áè÷êä¢ä. Ýäí áîëõëà ýâð³ çàœòà, ê¢í áîëºíëà ýýëò³º³ð, í³³ºèíü îëš ê¢¢íäõ êåðãò³", - ãèš ñàäûí ê´äë³÷íð êåëí³. Ýí¢í³ òóñêàð áè÷êä¢äèí ýê-ýöêíð ìåäí³.
"Öåêåðòà" ÑÏÊ-í ºàðäâð áè÷êä¢äèí ñàäò äàœãèí ä´œ ê¢ðãí³, í´êä áîëíà. ÑÏÊ-í àõëà÷ Ñåðãåé Çóðãàíîâè÷ Äæóëüäæóåâèí íèë÷³ð "Áàéð" á³³öèí òåõíèê³ð, ñïëèò-ñèñòåì³ð, êîìïüþòåð³ð, òåëåâèçîðàð áîëí íàíü ÷èãí òîîòàð òåòêãäë³.
Îäà Àðòåçèàí ïîñåëêèí ìåäëä á³³äã "Áåðåçêà" íåðò³ áè÷êä¢äèí ñàäûí òóñêàð áàñ íåã ö´í ¢ã êåëõ³ð á³³í³â. Áè÷êä¢äèí ó÷ðåæäåíüñò Àðòåçèàíñê ÑÌÎ-í àõëà÷ Àëåêñåé Ýðäíè-Ãîðÿåâè÷ Íàðàíîâ èê ä´œã³í ê¢ðãí³. ¥äã³ öàãò "Áåðåçêà" ñàäûã Ñâåòëàíà Áîðèñîâíà Îðóñîâà òîëºàëšàíà. Ýí áàñ ç´â³ð èê äàìøëòòà ê´äë³÷, äîøêîëüí ó÷ðåæäåíüñò 35 šèëèí òóðøàðò ê´äëš³í³. Ñâåòëàíà Áîðèñîâíà ²ð³ñ³í Ôåäåðàöèí äóíäûí ñóðºóëü-ýðäìèí ê¢íäò³ ê´äë³÷ ì´í. Òåð¢í³ ºàðäšàõ ñàäò ñóðºìšëà÷íðèí õ³ë³âðò 80 ê´â¢í áîëí ꢢêí á³³í³. Ýí ó÷ðåæäåíü áàñ ýí šèë ç´â³ð øèíð¢ëãäñìí, á³³öèí áîëí êîìïüþòåðí øèí òåõíèê³ð òåòêãäñìí. Ñóðºìšëà÷íð àñðšàñí ꢢêäò³í äóðòà, òåäí³ ýê-ýöêíðë³ íèèò³ á³³í³. Àõ ñóðºìšëà÷ Èííà Ïàâëîâíà Òþðáååâà õàëüìã êåëí³ êðóæîê ºàðäíà, Âåðà Òèìóðîâíà Íàðàíîâà "Óìåëûå ðó÷êè", Íàòàëüÿ Âëàäèìèðîâíà Õàðöõàåâà áîëõëà "Áóäü çäîðîâ" ãèäã êðóæîê. Áè÷êä¢ä íààðàí îëàð èðí³. Ñóðºìšëà÷íð Íàäåæäà Ìàêñèìîâíà Ñëèñêàÿ, Ãàëèíà Ìèõàéëîâíà Áàäìà-Ãàðÿåâà òåàòðàëüí õàëõàð ¢¢ëä³ä, áè÷êä¢äèí îëí ç¢ñí íààää ¢ç¢ëí³. Áຠíàñòà ê´äë³÷íð Çîÿ Íèêîëàåâíà Òîñòàåâà, Åâäîêèÿ Ãîðÿåâíà Êèêååâà, Ñâåòëàíà Åâãåíüåâíà Ýðäíè-Ãîðÿåâà, þì óºàäã ìàøèí³ îïåðàòîð Âàëåíòèíà Äàâàåâíà Ðóñèíîâà, ýäë-àõóí çàâåäóþù Ïîëèíà Íàðìàåâíà Î÷èðîâà, çàì÷ Òàòüÿíà Î÷èðîâíà Ñàíäæè-Ãàðÿåâà àõòà áàñ ó÷ðåæäåíÿ ´´íèí ´ìí ´ðãíä 㢚ðš ê´äëš³í³.
Áè÷êä¢äèí ó÷ðåæäåíüñèí òóñêàð Õàð ªàçðà ÐÌÎ-í àäìèíèñòðàöèí òîëºà÷ Âàëåðèé Ãîðÿåâè÷ Áàäìàåâ áàñ ìàðòõø. ¡ëã¢ðíü, ýí šèë ïîñåëêèí õîéð ñàäûí ìàòåðèàëüí-òåõíè÷åñê ê´ðœãèíü áàòðóëõàð ðàéîíà áþäæåò³ñ, êèðöõä, 19 ñàé àðñëœ éèëºãäë³.
Òåã³ä áè á³³ðí ³ìòí³ íåðí äååð³ñ áè÷êä¢äèí õîéð ñàäûí ê´äë³÷íðèã ´´ðäš éîâõ ´´íë³íü õàëóíàð é´ð³š³í³â. Óò íàñòà, áàò êèøãò³ áîëòí!
Ìàðèÿ ÅÑÈÍÎÂÀ
Àðòåçèàí ñåë³í