Шидр Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату Москвад көдлв. Түрүләд Әрәсән залврин Ахлачин дарук Дмитрий Чернышенкон һардврт сурһуль-эрдмин бүрдәцсин бат ясврин төрәр болсн селвлцәнд орлцв. Тер мет ЮФО-д Әрәсән Президентин элч Владимир Устинов түүмр саглуллһна болн хаврин цагт орсн усна төрмүдәр видеозалһлдана эв-арһар давулсн сүүрт бас орлцсн болдг. Терүнәс нань шар шаҗна сурһалин болн шинҗллтд туслдг саңгин хүүвин сүүрт орлцад, терүнд 2025 җилин ашинь дигләд, эн җилин көдлмшин зура батлгдсмн.

«Аэрофлотын» самолетмуд Элстд 2024 җилин мөчн сарас авн нисдг болв. Өдгә цагт болхла долан хонгт дөрв дәкҗ нисч ирнә. Одахн кесн то-дигәр хойр шаху җилин туршарт 500 дәкҗ нисч ирәд, 80 миңһн һар кү зөөсн болдг.

Цергә шишлң керг-үүлдвр эклснәс авн нег һазра дәәчнрән дөңнхин төлә мана таңһчин седвәртә улс арһ-чидлән агсад, буйнч седклин кергүдән күцәҗәнә гиҗ темдглх кергтә. Олна кергт ик-бичкн уга орлцад, мах, сенр хот-хол, дулан хувц-хунр,эм болн талдан олн тоот цуглулад, мана цергчнрт даңгин илгәнә.
Октябрьск района Цаһан Нур селәнә күүкд улс эн кергт бас шунмһаһар орлцҗана. Өдр болһн эдн герин көдлмшән күцәчкәд, үдин хөөн селәнә сойлын Герт цуглрна. Бат ясвр кегдсн сарул-сәәхн болн дулан бәәрнд кесг частан көдлнә. Өөмс өлгнә, гөлм гүрнә, шавтсн дәәчнр цусан зогсадг олн зүсн бүс болн кенчрәр талдан тоот уйна.

Һучн долан җил хооран 1989 җилин лу сарин 15-д Афганистанас Советин Союзин цергә әңгүдиг һарһла. Афганистанд учрсн дән йисн җилдән болсмн, түүнә йовудт 15 миңһн һар советск иргнмүд әмнәсн хаһцсмн. 2011 җиләс авн эн өдриг Төрскнә меҗә һатц цергә даалһвран күцәҗәсн Әрәсән иргнмүдин санлын өдр гиҗ темдглнә.

Москва балһснд «Крокус Экспо» гидг нарт-делкән һәәхүлин төвд Әрәсән хот-хоолын «Продэкспо-2026» һәәхүл болҗана. Терүнд 35 орн-нутгин хойр миңһн һар бүрдәц эдл-уушан үзүлҗәнә. Һәәхүлд хот-хоолас нань спортын, чик авг-бәрцин халхар өвәрц эдл-ууш олна оньгт тусхагдҗана. Эн керг-үүлдврин йовудт 100 орн-нутгин элчнр сән чинртә хот-хол кеҗ һарһдг бүрдәцслә нөкцлт батлҗ, теднә эдл-уушиг хулдҗ авлһна туст бооца батлна.

Шидр таңһчин селәнә эдл-ахун министр Гаван Тимур Приютна районд одад, «Агрофирма Уралан» ООО-д үвлзлһнә кем яһҗ давҗахинь бүрткв.
– Нидн тенд һурвн миңһн толһа бод мал багтамҗта бордлһна талвң шишлң кергсләр теткгдсн билә. Өдгә цагт эннь таңһчин нүүрлгч эдл-ахусин тоод йовна. Мана таңһчд мал бордлһна талвңгуд тосхгдад, мал өсклһнә халхиг улм делгрүллһнд туслҗана. Тегәд үвлин цагт малан һару угаһар асрх таал учрна, – гиҗ Гаван Тимур темдглв.

Нүр үгин ормд: Яшкулин района «Кировский» нертә совхоз 1951 җилд бүрдәгдсн болдг. Экнәрәс авн бәәрн күч-көлсчнр дөрвн зүсн малан асрад, җил ирвәс олз-оруһан икдүлҗ, нүүрләчнрин тоод йовсмн. Өдгә цагт болхла селәнә эдл-ахун эн бүрдәц тохма мал өскдг эдл-аху болҗ, таңһчдан бәәтхә нам Әрәсәд чигн нер һарч йовхнь дару-дарунь соңсгдна.

Одахн Городовиковск балһсна 3-ч тойгта сурһульд баһ наста болн дамшлтта багшнрин таңһчин селвлцән болв. Эднә нөкцлтиг өргҗүләд баһчудын мергҗлтинь өөдлүллһнә төрәр күүндв болв. Тиим җисән таңһчд өргҗәд йовхла, терүнә ашт ик сурһулян төгсәсн мергҗлтнрин эв-довнь болн дамшлтнь өсх зөвтә. Эн керг-үүлдврт «Хальмг Таңһчин җилин багш» гидг таңһчин болн райодын марһана дииләчнр, Городовиковск, Приютна болн Яшалтан райодын бичкдүдин садмудын сурһмҗлачнр, дунд сурһульмудын болн СПО-н бүрдәцсин багшнр, «Пеликан» болн «Постижение» муниципальн клубмудын гешүд орлцв.

Шидр «Калмыкия» таңһчин зәңгллһнә бүрдәцд «Нүүрләчнрин җисән» олна бүрдәцин үүлдврин тускар күүндвр болв. Әрәсән җисәнә Хальмг Таңһчд үүлддг әңгин һардач Анхана Саглр болн Орн-нутгин Хүүвд мана таңһчин элч Көкән Анастасия давсн җилд кеҗ-күцәсән ашлад, болн эн җил күцәгдх төсвсин тускар келҗ өгв.
Сүл то-дигәр, таңһчд үүлддг олна җисәнә ханьд 24 миңһн сурһульч орна. Таңһчин район болһна болн хотл балһсна сурһуль болһнд олна бүрдәцин әңгүд үүлднә. Олна җисәнә гешүд дунд нурһлҗ сурһулян йилһән сәәнәр сурдг, олна бәәдл-җирһлд шунмһаһар орлцдг, седвәртә, билгтә болн арһта күүкд-көвүд орна. Болв Анхана Саглрин келсәр, зөв-йос эвдәд дотр-дундын кергүдин цергллтин оньгт бәәдг насни дигт күрәд уга бичкдүд эдн дунд бас бәәнә, тегәд эдниг олна үүлдврт орлцулҗ, чик сурһмҗ өгх кергтә болна. Бичкдүд бийснь олн зүсн керг-үүлдврмүдин седвәр татад, билг-эрдмин наадм, марһас, хәләврмүд болн дамшлтын харһлтс давулна.

[b][b] 2025 җилд Хальмгт олн күн зуульчлҗ ирв. Зуульчлачнрин оньгиг авлҗадг регион болҗахан Хальмг Таңһч дәкнәс медүлв.
2025 җилин ашар Әрәсән Федерацд зуульчлачнрин то икдүллһәр кегдҗәдг көдлмшәрн Хальмг Таңһч нүүрт һарв. Эн туст күсл тәвҗ, дигтә-дарата, өдр болһни көдлмш кегдәд, иим керг бүтв. Әрәсән Ниицәнә XXI чуулһна йовудт зуульчллһна төрәр бәәдг хүүвин сүүрт зуульчллһна халхар үүлддг һоллгч шинҗләч болн Russia Discovery компаня һардач Вадим Мамонтовин келсәр, Хальмгт ирҗәдг зуульчлачнрин то 36 процентд өсв. 2025 җилин арвн сарин туршарт Хальмгт ирсн әмтнә то 47 процентд икдҗ. [/b]