Шидр Әрәсән ФМБА-н оториноларингологийин номин шинҗллтин төвин Әәдрхнд үүлддг әңгин мергҗлтнр мана таңһчд ирв. Эдн таңһчин әмтнә эрүл-мендин бәәдл шинҗлсн деерән хальмг эмчнрлә «төгрг ширән» сүүр давулҗ, эмнлһнә төрмүдәр күүндв. Харһлтын йовудт таңһчин эмчнр Әәдрхнә төвин улд мергҗлтән өөдлүллһнә төр бас босхв.

Мөрн сарин 21-д Манҗин Аркадин нертә Хальмг филармоньд «Духовная аристократия степи» гидг соньн нәр олна оньгт тусхагдсн билә. Энүнә тускар тодрхаһар седкүлчнрлә болсн харһлтд Хальмгин билг-эрдмин ачта үүлдәч Татьяна Милованова болн Әәдрхнә музей-заповедникин һардачин дарук, тууҗ номин доктор, буддолог-номт Андрей Курапов келҗ өгв.

Дөчн җил хооран мөрн сарин 26-д Чернобылин АЭС-т аюл учрад, олн-әмтнд ик әәмшг учрасмн. Терүнә ашинь уга келһнд Советин Союзин булң болһнас, тер тоод Хальмг Таңһчас, кесг зун миңһәд күн орлцад, әмән әрвллго залу-зөрмгән үзүлсмн. Мана бичкн таңһчас 1670 күн Чернобыльд учрсн аюлын аш уга келһнд орлцсмн, теднәснь эндр зуг 360 күн әмд бәәнә. Харм төрхд, эднә эрүл-мендин бәәдлд ик харшлт күрггдснә ашт цуһар олн зүсн шалтгта улс болна. Мана таңһчд «Союз Чернобыль» гидг олна ниицәг һардҗадг Һучна Борис үүрмүдиннь санл мөңкрүллһнә кергиг күцәҗ йовна. Шидр бидн Борис Букиевичлә харһад күүндвидн.

«Үгин болн җирһлин ашнь,
Үйин өрчд шиңгрәсн багшт
Җилмүд төрүц әәмшг уга,
Җигтә кевәр дүрнь баһрна!»
Нуура Владимир

Хальмг Таңһчин «Өөрднр» бииһин театр цергә шишлң керг-үүлдврт орлцҗадг дәәчнрт күрч, тер мет дәәнә госпитальмудт концертс үзүлҗ ик чинртә керг күцәҗәнә. Давсн җилд чигн эн билгтнр цергчнр эмнлһ авчадг госпитальмудт концертс бүрдәсн билә. Ода «Өөрднр» Әрәсән харслтын Министерствин медлд бәәдг Кубанск цергә сурһульд сурчадг баһчудт үзүлв.

Н. Пальмовин нертә Келн-улсин музейд шидр йир ховр нег дегтр белглгдв. Тернь Чиңһс хаана туск дегтр болв. Хар-Даван Эрнҗән бичсн дегтр «Чингис хан: как полководец и его наследие. Культурно-исторический очерк Монгольской империи» гиҗ нерәдгднә. Эн дегтр Сербийд 1929 җилд барлгдҗ һарсмн. «Всемирная история. Вече» гидг цуг делкәд темдгтә чинртә һарцсин хураңһуд Хар-Даван Эрнҗәнә эн дегтр орсинь бас ончта йовдл болв.
Музейин көрңд орҗ ирсн эн дегтр йир ховр һарц болҗана. Хар-Даван Эрнҗән һаран тәвәд, сербск үүртән белглсн дегтр ода түүрвәчин һарсн һазртнь ирв. Дегтриг Келн-улсин музейд мана һазра күүкд күн, ода Нижний Новгород балһснд көдлҗәдг Светлана Помпаева белглв.

Мөрн сарин 21-д «Балһсна сән кец-таал тогталһн» төсв күцәлһнә йовудт ясгдх олн бәәрнә туст суңһвр эклв.

Хальмгин Толһач Хаска Бату Ростовин, Аһшин, Әәдрхнә мүҗст болн Хальмг Таңһчд үүлддг Россельхознадзорин Заллтын һардач Алексей Коноваловла харһв.

Шидр Москва балһснд «Бичкн Төрскн – Әрәсән күчн» Цугәрәсән хургин йовудт нег һазра Базыра Светланад Әрәсән бәәрн һазрин йосна залврин ачта көдләчин нерн зүүлһгдснь темдгтә болв. Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату Светлана Эрднеевнаг өөдән ачлвр авснлань йөрәв.

Элстин бичкдүдин үүдәлтин герт бәәрн залврин бүрдәцин сән Өдрт нерәдсн байрин хург болв. Хальмг Таңһчин Толһачин һардврин ахлачин дарук Шипин Екатерина, таңһчин залврин Ахлачин негдгч дарук Цернә Эрднь, Элст балһсна Хургин ахлачин дарук Александр Владимиров, Элстин һардврин ахлачин дарук Дмитрий Довгополов терүнд орлцв.