Хальмг Таңһчд нертә спортсменмүд баһ биш, Олимпийск наадна, нарт-делкән, Европин, Әрәсән марһасин дииләчнр тедн дунд зөвтә орман эзлнә. Хол 1966 җилд Элстин багшин училищт физкультурин әңг секгдлә. Энд сурһульмудын ирлцнгү багшнриг болн дамшачнриг белддг болв. Элстин багшин колледжин һардач Җамбинә Татьяна болн ирлцңгү сурһмҗин әңгиг толһалҗадг Мукөвүнә Галина «Калмыкия» зәңгллһнә бүрдәцд болсн харһлтд ончта өөнин тускар келҗ өгв.
«Мана колледж 60 җилин туршарт физкультурин багшнриг белдҗәнә, энд кесг сән авъяс батлгдсн бәәнә, мана ветеранмудын хоршасн дамшлт мергҗлтнриг белдлһнә һол ул-сүүрнь болна. Таңһчин сурһуль-эрдмин болн номин министерствин дөңгәр эн әңгин төлә шин кергсл хулдҗ авгдҗана, тернь улм сән мергҗлтнриг белдлһнд туслна. Эн җилмүдин туршарт һурвн миңһн һар багш белдгдв. Бидн кесг төсв күцәввидн, тер тоод колледжин талвңд оютнрин төлә өдгә цага ФОК тосхх зура бәәнә. Спортын марһаст шунмһаһар орлцдг уйн наста спортсменмүдиг дөңннәвидн, теднә мергҗлтиг өөдлүллһнд кергтә таал тогтанавидн», гиҗ Татьяна Николаевна харһлтыг эклв.

Шидр Москва балһснд Кремлевск бәәшңд «Мини Әрәсә, мини өрк-бүл» гидг төсвин йовудт ик концерт болв. Нертә артистнр Шаман, Катя Лель, Диана Гурцкая, Александр Добронравов болн орн-нутгин регионмудас ирсн билгтнр нег тәәз деер һарч, өрк-бүлин, авъясмудын, Төрскндән дурта болдгин тускар ду-бииһәрн медүлв.
Хальмг Таңһчас «Алтн» ансамблин уйн наста биичнр концертд орлцснь бахмҗта йовдл болв. Келхд, хойр җил хооран эн ансамблин биичнр «Орн-нутгин бахмҗ» гидг төсвин йовудт Кремлевск бәәшңд болсн концертд орлцад, билг-эрдмәрн олн-әмтиг байрлулсн билә. Ансамбль 2013 җилд бүрдәгдсмн, Нарин-Шаринә Наталья терүг эн җилмүдин эргцд һардҗана. Эстрадн болн өдгә цага би биилдг ансамблин биичнр Әрәсән марһасин болн кесг наадмин дииләч болад, нер һарсмн. Тиигәд, «Ик болн бичкн», «Әрәсән сурһульчнрин хавр» гидг төсвст эдн күцәмҗтәһәр орлцсмн.

Алдр орс шүлгч Александр Пушкин эврә үүдәврмүдтән хальмг улсиг тодлҗ, теегин кеермҗ болсн хальмг күүкд күүнд нерәдсн шүлгиг ода кен эс меднә. Тер мет Элстин лицейин сурһульчнр алдр орс шүлгчин үүдәврмүдин тускар лицейин Өдрлә эврә кичәлмүдтән бас нег тодлснь темдгтә болв.

Санҗрһа Басңгин нер зүүҗәдг Сарпан района Шарнута дунд сурһульд шидр кесг үй улсиг хамцулсн ончта йовдл болв. Энд бәәрн сурһулин түрүн багш, Төрскән харсгч Алдр дәәнд орлцач Окна Үлмҗд (зургт) нерәдсн санлын самбр байрин бәәдлд секгдв.

Одахн Элстин 12-ч тойгта сурһульд Төрскән харсгч Алдр дәәнә ончта йовдлд нерәдсн керг-үүлдвр болв. 83 җил хооран Кавказиг хортнас сулдхад болсн бәрлдәнд Советин Союзин Улан әәрмин зөргтә дәәчнр фашистнрин цергә әңгүдиг хамх цоксмн. 1942 җилин така сарин 25-ас авн 1943 җилин хулһн сарин 9 күртл болсн догшн дәәлдәнә йовудт хортыг Кавказин һазрас көөҗ һарһсмн.

Одахн Целинн района Аршан Булг селәнә сойлын Герт «Күчтә хальмг келн» гидг района марһан болв. Эн марһан 2022 җилд Төрскән харсгч Алдр дәәнд орлцач, шүлгч, хальмг келндән хару, төрскнч седклтә Бүүрчин Пөлҗән санлд нерәдҗ бүрдәгдсн болдг. Түрүләд эн марһанд зуг Аршан Булг селәнә әмтн орлцдг бәәсмн, нидн терүнд района чинр зүүлһх седвәр һарв. Целинн района толһач Увшан Басң эднә седвәриг дөңнәд, района марһа бүрдәлһнә туск заавр батлв. Эн җил терүнд района нәәмн сурһулин элчнр орлцснь темдгтә болв.

Шаҗна медрл авдг сурһуль Элстд үүлднә. Сурһулин шин җил эклснә дару ирлцңгү сурһуль чигн көдлмшән цааранднь давулв.
Балһсна сурһуль болһнас күүкд-көвүд ирҗ, оюни туст эклц медрл авна. Төрскн һазрин тууҗ - сойл медхәр, өвкнрин авъясмудла таньлдҗ, бурхн-шаҗна эклц медрл авхар баһчуд нааран ирнә.

Эцкин өдр. Иим нертә сән өдр мана литд 2021 җилд орсмн. Эн җилин хулһн сарин 16-д Н. Пальмовин нертә Келн-улсин музейд эцкнрин Өдриг угтсн байрин хург болв. Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын (Парламентин) Ахлач Артем Михайлов, таңһчин социальн делгрлтин, күч-көлснә болн көдлмшәр тетклһнә министр Нахошкинә Мингиян, таңһчин сойлын болн зуульчллһна министр Бембин Евгений, Хальмг Таңһчин залврин Ахлачин ах селвгч Манҗин Пүрвә болн нань чигн улс эн байрт орлцв.

Нью-Йоркд болсн өдгә цага хувцна долан хонгт хальмг улсин зег хатхмр, бамб болн бадм цецгүд иргч цагин хувц үүдәдг улсин оньг авлв.
«Давсн, өдгә, иргч цаг» гидг нертәһәр үзүлгдсн хувцна хураңһу Нью-Йоркин ик һәәхүлд йоста өврмҗ үүдәв. Модельер Ульяна Урюсова үзүлсн эн хувцн тиигҗ шууга татв. 2012 җилд хувц үүдәлһнә халхар үүлдҗәдг эн эрдмч Флоридад дизайна болн өдгә цагин эв-арһин Академь төгсәв. Дарунь Парижд үүлддг Лесаж сурһулин хатхмрин халхар бәрмт цаас авсн болдг.

Эн өдрмүдт мана таңһчд ончта керг-үүлдврмүд болв, тиигәд, Әрәсән ДОСААФ-ин, «Алдр тег» орн-нутгин ралли-рейдин марһас болв, кесг регионмудас болн һазадын орн-нутгудас мотоциклистнр ирв.