Шидр мана таңһчд Әрәсән күүкд улсин ниицәнә әңгүдин ик хург болв. Маднла хам-хоша бәәдг регионмудас ирсн гиичнр дунд Карачаево-Черкесин делегац бас билә. «Ногай давысы» газетин ах редактор-һардач Алтынай Атуова, «Черкес хэку» газетин ах редактор-һардач Люсана Абидокова болн «Солң» гидг бичкдүдин седкүлин ах редактор Мадина Асланукова делегацин ханьд ирсн болдг. Эдн мана таңһчд һурвн өдртән бәәһәд, хальмг улсин сойлла таньлдҗ, хальмг тег һәәхч цаган сергмҗтәһәр давулв. Хәрхиннь өмн гиичнр «Калмыкия» зәңгллһнә агентствд ирәд, хальмг барин көдләчнрлә харһад, эврәннь һарцсин тускар келҗ өгв.

2007 җиләс авн мөрн сарин 20-д мана орн-нутгт донормудын Келн-улсин Өдр темдглнә.

Одахн Целинн района Овата селәнд одхларн Бадмин Церн медәтлә таньлдад, хальмг кел хадһллһна болн делгрүллһнә кергт туслҗахинь медүв. Церн Гаряевич селәнә эдл-ахун халхд олн җилдән көдләд, ода ачта амрлһнд бәәнә. Тавн җил хооран хальмг кел даслһна баг бүрдәһәд, ниигмин сүлҗәнә эв-арһар төрскнч седклтә улсиг хамцулад, хальмг кел даслһна керг бүтәв.

«Әрәсән улсин алдр дуулврмуд» гидг төсвин йовудт мана «Җаңһрла» орн-нутгин хотл балһсна улс таньлдв.
Келн-улсин Москван Герт бүрдәгдсн VIII хургин йовудт «Җаңһрин» тускар күүндвр болв. Хальмг улсин урн үгин алтн зөөр болҗадг «Җаңһр» эн байрт орлцсн цуг улсин оньг йосндан авлв.

Давсн долан хонгт Хальмг Таңһчд соньн олн йовдлмуд болв. Тер тоод Хальмгт автономь тогталһнд ик ач-тусан күргсн йосна болн олна үүлдәч, бичәч Амр-Санана Антона нернлә залһлдата хойр йовдл учрв. Эн олна үүлдәчин тускар седкүлч болн бичәч Увшин Вячеслав дегтр бичв. Дегтр барас һарсн кемлә Хальмгт Амр-Санана Антона зе күүкн Татьяна Соколовская авальтаһан ирснь темдгтә болв.

Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату Әрәсән Залврин Ахлачин дарук Дмитрий Чернышенкон һардврт зуульчллһ делгрүллһнә төрәр болсн селвлцәнд орлцв.

2030 җил күртл мана таңһчин эрүл-менд харлһна халхиг шаңһа көтлвр күцәлһнә йовудт делгрүлҗ шинрүлхмн.
Района 10 эмнлһнд, Элстин поликлиникд, 54 селәнә ФАП-мудт болн ОВОП-мудт ясвр күцәгдхмн. Тер мет өдгә цага шишлң кергсл хулдҗ авгдхмн.

Моһа сарин чилгчәс авн ик хур орсна ашт Дагестанд һолмуд дүүрәд, кесг балһсд-селәд уснд авгдад, ик аюл учрв. Бәәрн улсин гермүдт усн орад, нәрн бәәдл тогтв. Тер мет уулын һазрт цасн икәр орад, бас зеткртә йовдл учрв. Әрәсән Президент Владимир Путин орн-нутгин залврт Дагестанд дөң-нөкд болхин туст даалһвр өгсмн. Мана ик орн-нутгин булң болһнас әмтн эврә сән дурар Дагестанд одад, дор ормднь әмтнд дөңгән күргҗәнә. Әрәсән регионмудт шишлң әңгүд секгдәд, буйнч седклин керг-үүлдврмүд эклв. Хальмг Таңһч хам-хоша бәәдг Дагестана ахнр-дүүнрән эн күнд цагла бас дөңнхәр шиидв. Таңһчин Толһач Хаска Батун даалһврар Элстәс Дагестан Республикүр хот-хол, эм, дулан хувцн йовулгдв.

Үвләр орсн цасн хәәләд, нарн мандлад, тег серәд, делгүдән көкрәд, хавр ирсиг медүлнә. Эн кемд малчнрин төлә төл авлһна дааврта кем эклнә. Энүг сән йовудтаһар давулхин төлә таңһчин селәнә эдл-ахун бүрдәцс, фермермүд малын теҗәлән эртәснь белдәд, хаша-хаацан ясад, дааврта кевәр көдлмшән күцәнә.
Хальмгин селәнә эдл-ахун министерствин зәңглсәр, таңһчин эдл-ахуст асргдҗадг 320 миңһн һар толһа бод мал, 1,5 миңһн һар хөн, 1000 шаху темән үвлзлһнд орсн билә. Цуг эдл-ахуст керглгдх малын хот белдгдсмн. Намрин сармудт зөвәр дулан болад, мал өдртән теегт идшләд, малын хот әрвнәр олзлгдв гиҗ келх кергтә.
Ода таңһчин эдл-ахуст төл авлһна көдлмш гүргүдән орчксн бәәнә. Район болһнд шишлң штаб бүрдәгдв. Энүнә медлд селәнә эдл-ахун бүрдәцст, КФХ-ст болн ЛПХ-ст төл авлһна кем яһҗ күцәгдҗәхнь даңгин бүрткгднә. Тер мет селәнә эдл-ахун министерствин мергҗлтнр СМО-син толһачнрла болдг харһлтст нәрн төрмүдиг арднь орҗ хаһлна.

Һардачин туст керг бүтәгдв.
Баһ Дөрвдә района зарһин приставмудын әңгин көдләчнр бүрдәцин һардачин туст керг бүтәв.
Бәәрн залу күн кредит авад, зуг өрән цаг-болзгтнь даңцасн уга болв. Приставмудын көдләчнр бүтәгдсн кесг кергүдиг хамцулад, дарунь поштар бүрдәцин хайгар илгәҗ. Бичг авсн һардач энүгән бүрдәцин тоочд үзүлсн уга бәәҗ. Ирлцңгү шиидврәр сар болһн һардачин җалвин өр даңцалһнд йовулгдх зөвтә бәәсмн.
Хөөннь эн һардач дәкнәс зөв-йос эвдснь илдкгдв. Өдгә цагт энүнә туст бүтәгдсн керг Элст балһсна прокуратурт йовулгдсн болв. Ирлцңгү керг зарһд хәләгдснә ашт зөв-йос эвдсн һардачин туст шиидвр батлгдхмн.