Шар шаҗна үүлдәчнрин IV нарт-делкән ик хург төгсв. Өдгә цагт ик чинр зүүҗәдг эн хург тууҗд орв. Бурхн Багшин номин цаарандк делгрлтд сойлын залһлдана, өвкнрин авъясмуд хадһллһна, әмтн хоорндан ниитәһәр бәәлһнә тускар күүндвр болв.
Ноха сарин 17-ас авн 20 күртл болсн делкән ик чинртә хургин орлцачнрт Әрәсән Президент Владимир Путин йөрәлин бичгән илгәсмн. Әрәсән улсин ниицлтин җилд болсн шаҗна үүлдәчнрин нарт-делкән ик хургин чинр темдгләд, улсин хоорндк залһлданд, эвин болн нөкцлтин бәәдл тогталһнд эн керг-үүлдврин чинриг Владимир Владимирович өөдән үнлв.

Җил болһн сурһулин җил эклхин өмн иим мөргүлмүд кедг сән авъяс Бурхн Багшин Алтн сүмин үүлдврт батрсн бәәнә. Күүкд-көвүд мөргүлд орад, шаҗна хувргудын әдст күртәд, сурһулин җил күцәмҗтә болтха гиҗ зальврна. Эн җил иим мөргүлмүд ноха сарин 23-д болн 30-д болҗана.
Ноха сарин 23-д болсн мөргүлд ик зуудан талдан һазрт сурх баһчуд цуглрҗ ирв. Ода зуг амрлһна цагт Элстд ирҗ, мөргүлд орхан медәд, баһчуд гелңгүдин умшсн ном оньган өгч соңсад, оютнрин җирһлнь цаһан хаалһта болхин туст зальврцхав.

Одахн «Келни билг» мөрәһәр ачлгдсн улсин нерд медгдв. Эдн мана төрскн кел хадһллһнд болн делгрүллһнд нилчән күргҗ йовна.
Хальмг келнә болн утх-зокъялын йилһән сән багш болҗ Баһ Дөрвдә района Уңһн Төөрәч селәнә дунд сурһульд көдлҗәдг, Хальмг Таңһчин «Җилин багш» гидг марһана нүүрләч Цагдан Кару (зургт) заагдв. Терүнә сурһульчнр района болн таңһчин хальмг келнә марһаст орлцҗ дииләчнрин нер зүүнә.

Орн-нутгт селәнә эдл-ахун делгрлтд болн терүнә төлә кадрмуд белдлһнд һол оньг өггдҗәнә. «АПК-н кадрмуд» гидг шаңһа төсв тер чинртә керг күцәлһнд туслҗана. Әрәсән Залврин сүүрмүдт селәнә эдл-ахун делгрлтин төрмүд даңгин хәләгднә. Баһ наста мергҗлтнрин то өсх зөвтә гиҗ неквр тәвгдҗәнә. АПК-н халхд шин эв-арһс олзлх баһчудыг белдхин төлә сурһульмудын улд агроклассмуд секгдҗәнә, селәнә эдл-ахун халхар шинҗллт кеҗәдг, терүг делгрүлҗәдг багшнриг болн номтнриг дөңнх кергтә гиҗ темдглгднә.

Шидр таңһчин райодар болн Элстд сурһулин шин җил угтҗ багшнрин селвлцән болв. Сарпан района Уманцево селәнә дунд сурһульд цуглрсн Сарпан, Целинн, Көтчнрә, Октябрьск болн Баһ Дөрвдә райодын сән гисн багшнр ачлгдв. Тер тоод Баһ Дөрвдә района Тундутово селәнә дунд сурһулин һардачин дарук Инна Непенкина болн Плодовитое селәнә дунд сурһулин тууҗин багш Светлана Сафронова «Әрәсән сурһуль-эрдмин күндтә көдләч» гидг нер зүүв. «Келни билг» гидг таңһчин мөрәһәр ачлгдсн Баһ Дөрвдә района Уңһн Төөрәч селәнә дунд сурһулин хальмг келнә болн утх-зокъялын багш Цагда Каруд Әрәсән гегән-герлин Министерствин Күндллһнә һашг бәрүлҗ өггдв. Баһ Дөрвдә гимназин багш Бамбша Эльза Хальмг Таңһчин сурһуль-эрдмин болн номин министерствин Күндллһнә һашгар ачлгдв. Селвлцәнә йовудт багшнрин мергҗлт өөдлүллһнә таңһчин күрәлңгин көдләчнр кичәлмүдт өдгә цагин эв-арһс олзллһна төрәр тодрха цәәлһвр өгв.

Хальмг Таңһчин колледжмүдт 2026 җилин абитуриентнриг орулҗ авлһна дааврта керг-үүлдвр төгсчәнә. 9-ч болн 11-ч классан төгсәсн арвтнрт тааста эрдмән шүүҗ авхин төлә зуг цөөкн өдр үлдв.

Одахн Элстд таңһчин колледжмүдин багшнрин селвлцән болв. Сән авъяст тохрсар, ноха сард болдг селвлцәнд көдлмшән үнн-чик седклтәһәр күцәдг көдләчнриг онц темдглҗ болв.

Әәдрхн балһснд Әрәсән һазадын орна кергүдин Министерствин элчллт секгдәд, шидр дигтә 25 җил болв. Сүл хөрн тавн җилмүдин эргцд энүнә мергҗлтнр Әрәсән Федерацин болн Көк теңгсин көвән регионмудын хоорндк, тер мет талдан нутгудла иньгллт болн нөкцлт батруллһна кергт туслҗ йовна.
Олн җилмүдин туршарт элчллтиг ик дамшлтта дипломатнр һардҗ йовла. Тедн дунд Евгений Казьмин, Евгений Торбин, Олег Коломин, Александр Астанин, Алексей Буданов мөн. Тодлхас, эдн дунд нег һазра Җевака Мергн көдләд, бас ач-тусан күргсинь заахмн. Байрин керг-үүлдврт Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату орлцснь бас темдгтә болв.

Әрәсәд үүлддг Беларусь Республикин күцц зөвтә элч Юрий Селиверстов шидр мана таңһчур керг-төрин халхар ирв. Сүл җилмүдт Хальмг Таңһч болн Беларусь хоорнд нөкцлт болн иньгллтин залһлдан батрад йовна.

Бембә өдрлә Элст балһснд болн таңһчин райодар орн-нутгин тугин Өдрт нерәдсн керг-үүлдврмүд давулгдв. 1994 җиләс авн орн-нутгин Президентин зәрлгәс иштә ноха сарин 22 – Әрәсән тугин Өдр болҗ батлгдв. Элстин Диилврин паркд байрин концерт болв. Асхн тавн часла паркд олн-әмтн цуглрв.
Сойлын таңһчин төвмүдин, «Движение первых» җисәнә, «Негдсн Әрәсән баһчудын гвардин» болн «Дәәч» төвин элчнр, СВО-н ветеранмуд Диилврин паркин талвңд Әрәсән ик тугиг һарһв.