Редакцас: Эн җил Төрскән харсгч Алдр дән эклснә 80 җилин өөн болхмн. Санлын Өдр угтҗ бидн хальмг олн-әмтнә шүлгч Көглтин Дава 1965-ч җилд «Хальмг үнн» газетд Советин Союзин Баатр Михаил Арыкович Сельгиковин тускар бичсн илдкл тана оньгт тусхаҗанавидн.
Сельгика Михаил Төрскән харсгч Алдр дәәнә өмн Әәдрхнд цергә училищ төгсәһәд, түрүн өдрәс авн дәәлдҗ йовсмн. 1941-ч җилин бар сарин 11-әс авн эн Орловск (ода Брянск) муҗд партизанск отрядын ханьд орад, залу-зөрмг кевәр немшнрлә дәәлдсмн. Темдглхәс, Михаил Арыкович эгл цергч болҗ отрядт цергә үүлдврән экләд, терүнә командир болн Степан Разина нертә партизанск отрядын штабин һардач болсмн. 1942-ч җилд Чапаевин нертә партизанск бригадын һардвр Сельгика Михаилыг Фурмановин нертә партизанск отрядын командирин дарукд батлв.
1965-ч җилд СССР-ин Деед Советин Президиумин зәрлгәр Михаил Арыкович Сельгиковд Советин Союзин Баатрин цол зүүлһгдв. Давсн җилд Сельгика Михаилын 100 җилин өөн күцв. Советин Союзин Баатрин нериг Көтчнрә района Көглт селәнә сурһуль, Элст балһсна уульнц зүүнә.

Мөрн сарин 3-д маднла хамдан көдлҗәсн Санһҗин Чингиз сәәһән хәәв. Хөрн дөрвтә баахн көвүн генткн гемнәд, эмнлһнд нег долан хонгт бәәһәд сәәһән хәәснь мана редакцин коллективин төлә икл һундлта, зовлңта болв. Чингиз мана редакцд һурвн җил хооран күч-көлснә хаалһан эклв. Хальмг ик сурһульд дөрвн җилә сурһулян төгсәһәд көдлн бәәҗ магистратур төгсәв. Баахн көвүн цааранднь эрдмәрн көдлх саната бәәсмн.

Өр-өвч седкләс болн ни-эвәр бәәлһнәс чинртә юмн һазр деер уга, – гиҗ оюни багш, шаҗна үүлдәч Гевш Джампа тоолдмн. 1994-ч җилд Хальмгт ирәд, гүн номта эн багш таңһчд Бурхн Багшин номиг шинәс өргҗ делгрүллһнд шунҗ орлцсмн. Оюни ик медрлтә, цецн ухата болн серглң заңта гевшиг таңһчин әмтн икәр күндлҗ тевчдг билә. Эн җилин лу сард оюни багш болн цецн ухатл бурхн болв.
«Сохраним Тибет» гидг олна саңгин көдләчнрт гевш Джампа өгсн интервьюг умшачнрин оньгт тусхаҗанавидн. Герлтсн чирәтә, җөөлн хәләцтә, тиньгр заңта номин нәрн сурврмудыг амрар цәәлһҗ өгч, ухани зөөрәсн хувалцҗах бәәдлдән эн мана санан-седклд үлдв.

1988-ч җилин мөрн сарла би түрүн болҗ «Хальмг үнн» газетд көдлхәр ирхлә, намаг тер дарунь дааврта сегләтрин дарукин үүлд шиидсмн. Тиигхд «Хальмг үннд» дааврта сегләтрәр Түмдә Галина көдлҗәсмн, терүнә дарунь Цернә Владимир билә. Володяла хамдан бидн нег-негән соляд газетин тойган һарһдг биләвидн.

- Галя, хіімнь, бос! Цаачнь мґрн тергір муульта тґмр хаалє тосхдг імтн ирљ, чамаг кўліљіні. Улускомин єардач угаєар йовшговидн, маднд кґдлмшин туст заавр ґгх, дікід талдан райодас баєчудыг авч ирх ўг ґглі, кўн кўртљіхш гиєід бііні. Кўўкм, кґґрк, тер кґдлмштін йосндан даргдљана, ґцклдўр сґґни ґріллі ирлі, эндр ґр ціієід уга біітл Советин йосна кергін кўціхір йовх зґвті болљана. Хай тер кґдлмшін, невчк амр, гґњгн юм олљ ав, – гиљ экнь кўўкін серўлн бііљ келљіні.

1943-ч җил декабрь 28-д дегц хальмгудыг нүүлһхлә, Мууһа Борис шинкән көлдән орсн бальчр көвүн, хаалһин түрү-зүдүг дааһад, экиннь нилчәр әмд үлдсмн. Муев Борис Доляевич 1942 җилд Көтчнрә района Сарпа селәнд төрсмн. Эцкнь – Долян Му, Моңһл орн-нутгин революцин орлцач, офицер, экнь – Боова. Эцкнь отхн көвүһән һарад угаднь сәәһән хәәв. Борис деерән хойр ахта, нег эгчтә үлдсмн. Боова һанцарн дөрвн үрән атхад үлдв.

Сталинградын дәәлдлән (1942-ч җилин така сарин 2-с авн 1943-ч җилин лу сарин 2 күртл) күмн-улсин тууҗд хамгин ик гидг бәәр-бәрлдә болснь маһд уга. Шишлң то-дигәр терүнә йовудт хойр таласнь 2 сай һар күн әмнәсн хаһцсмн. Эндр Сталинградын дәәлдәнд советск цергүд немш-фашистнрин цергүдиг хамх цоксн Өдр болҗ темдглгдҗәнә.

О ссыльном детстве рассказал Наран, у него есть старший брат Джиргал. В школу они не ходят. Мать, числившаяся на швейной фабрике, была надомницей: шила наволочки; отец, вернувшийся с фронта, почти все время находился в больницах и госпитале после четырех ранений. Работал на заводе в две смены, учился заочно в радиотехникуме. Это ближний круг маленького рассказчика. Место действия в повести – Новосибирск. Послевоенный хронотоп явлен через приметы: пятиэтажные дома, построенные пленными немецкими солдатами, фронтовики-инвалиды, полуголодное существование с очередями за мукой, чувство постоянного, еще не осознанного и непонятного страха, передававшегося братьям от матери.

Мини төрскн селән Аршан Булгт Ностан Церн йир тоомсрта күн бәәсмн. Бидн теднә өрк-бүлтә хамдан нег уульнцд бәәдг биләвидн. Нег дәкҗ, кирцхд арвн шаху җил хооран, төрскнүрн ирәд, би Ностан Цернә эрүл-мендинь медхәр терүн тал золһҗ ирләв. Тиигхд Церн Очирович 75-та бәәсмн. Мини ирснд өвгн икәр байрлад, бәәсн хот-хооларн намаг тооһад, ямаран бәәсәрм соньмсад, кесгтән күүндвидн.

Кўнд-кўчр, аврлт уга Тґрскін харсгч Алдр дііні љилмўд маднас цаг ирвіс холљад йовна, тиим болв чигн терўг мартљ болшго, яєад гихлі мана тањєчин ґрк-бўл болєн тер діінд ўрдін, эцкін, элгн-садан, ахнран-эгчнрін геесмн. Кесг арвад мињєн хальмг салдс фронтд залу-зґргтієір діілдљ йовсмн. Хґр єар хальмг салдс Советск Союзин Геройин ґґдін нер зўўсмн.