Нидн намрар Элстд бүрдәгдсн шар шаҗна нарт-делкән III ик хургт һучн һар орн-нутгин элчнр ирҗ орлцсн билә. Терүнә йовудт мана таңһчин һардвр кесг нутгла цаарандан нөкцлтхәр үгцсн мөн. Эн җилин хөн сард Элстд Энткг орн-нутгин сойлын Өдрмүд болхмн. Энүнә тускар шидр «Калмыкия» РИА-н барин төвд селкүлчнрлә болсн харһлтд келгдв.

Арвн тавн җил хооран хальмг келндән хару, төрскнч седклтә, билгтә Шорван Феликс Һәрән Лиҗ хойр хальмг ээҗнрин дүр тогтаһад, эн җилмүдин эргцд билг-эрдмәрн олн хәләһәчнриг байрлулҗ йовна. Дуука Куука хойр хальмг ээҗин бәәдл-җирһл үзүлҗ, келн-улсин амн үгин зөөрлә таньлдулҗ олн әмтнә седкл авлсн болдг. Келхд, эднә концерт болхин туск зәңг дарунь ик холд тарад, сул орм үлдсн уга.

Ниицлтин җил олн керг-үүлдврмүдәрн соньн болҗана. Иигәд эн җилин лу сарин 20-д Тыва Республикин сойлын министерствин седвәрәр кегдсн телехарһлтын тускар урднь бичләвидн. Шидр моһа сарин 30-д ирлцңгү керг-үүлдвр болв. Ода Хальмг Таңһч, Тыва болн Бурять: ах-дү республикүд дунд соньн күүндвр болв.
Әрәсән улсин ниицлтин җилин эклц болсн, бурхн-шаҗна үүлдәчнрин дөрвдгч нарт-делкән хург угтҗ кегдсн тер күүндврин йовудт Тыван болн Хальмгин орлцачнр Цаһан Сарин болн Шагаан байрин тускар тоолврарн хувалцв. Келн улс болһна хаврин байрин туск тууҗ болн авъясмуд цугтад соньн болв.

Һаза дуларад ирхлә, бидн хавран тоснавидн. Йиртмҗ серәд, хальмг у-өргн теегт бамб цецгүд экләд цецгәрнә. Мел эн саамд мана таңһчд «Бамб цецгин наадмин» байр сара хонгт давулгдна. Бемб өдрлә Элстин Диилврин талвңд эн байр өргмҗтәһәр секгдв.

Хаврин кем хальмг теегт хамгин сәәхн цаг болдг. Мел эн цагт өргн тег улан, цаһан, шар бамб цецгүдәр бүркгднә. Үвлин хөөн күн болһн серсн болад, тег әмләд, чидл урһсн болҗ медгднә. Ах үйин улс болхла үвләс әмд-менд һарч, дарани хавран тосад байрлна. Нег һазра мана бичәчнр, шүлгчнр болн зурачнр хаврин ке-сәәхн теегән магтҗ, кедү үүдәврмүдән нерәдсн болх гиҗ сангдна.

Хаврин кем хальмг теегт хамгин сәәхн цаг болдг. Мел эн цагт өргн тег улан, цаһан, шар бамб цецгүдәр бүркгднә. Үвлин хөөн күн болһн серсн болад, тег әмләд, чидл урһсн болҗ медгднә. Ах үйин улс болхла үвләс әмд-менд һарч, дарани хавран тосад байрлна. Нег һазра мана бичәчнр, шүлгчнр болн зурачнр хаврин ке-сәәхн теегән магтҗ, кедү үүдәврмүдән нерәдсн болх гиҗ сангдна.

Театрин нарт-делкән өдриг Хальмгт соньнар эклв. Таңһчин һурвн театрин артистнр Б.Б.Городовиковин нертә уульнцин өөрк паркд урһа модд суулһв. Әрәсән театрин үүлдәчнрин ниицәнә (СТД) 150 җилд нерәдсн керг-үүлдврмүд дунд эннь цугтаг хамцулсн ик үүлдвр болв.

Давсн үлмҗ өдрлә Элстд, Хальмг ик сурһулин ик талвңд уулын улсин хаврин болн шинрлтин Навруз нәр-нааднд нерәдгдсн керг-үүлдвр болв. Хальмг ик сурһульд сурчадг Туркменистана, Киргизин, Узбекистана болн нань чигн орн-нутгудын оютнр энд цуглрҗ олн-әмтиг эврәннь келн-улсин ик байрла йөрәв.

Урҗ өдр Элстин «Октябрь» кинотеатрт Москва балһснд көдлдг нер һарсн баахн режиссер болн продюсер Саңһҗин Евгений цокч авсн «Космическая собака Лида» нертә фильм үзүлв. Нег һазра улсла хамдан энүг Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату бас хәләв.

Сойл - келн-улсин үндсн болдгинь җирһлин тууҗ медүлҗәнә. Давсн цагиг, эндрк өдриг залһлдулҗ, сойлын көдләчнр җилин дөрвн цагт әмтнд сергмҗ үүдәҗ, билг-эрдмәрн байрлулна.