Әрәсә Африкин орн-нутгудла нөкцлтән өргҗүлҗ цуг халхар делгрүлхәр седҗәнә. Терүнә тускар Москвад болсн ик хургт Әрәсән Президент Владимир Путин келсн үгдән онц темдглв. Хургт Африкин тивин 48 орн-нутг орлцв. Әрәсә Африкин орн-нутгудын әмтнә җирһлин таал ясрулх саната бәәхән бас медүлв.

Ода мана орн-нутгт тосхлтын халхин делгрлтд һол оньг өггдҗәнә. Эрдмин бат медрл авсн, кергән сән чинртәһәр күцәдг инженермүд, тосхачнр, ширдәчнр-шалдачнр кергтә болҗана. Нег үлү мана таңһчд тосхлтын йовуд җил ирвәс өргҗәд йовна, эдлврт орулгдсн гермүдин то җил болһн өсәд йовна. Тегәд чигн Элстин политехникин колледжд тосхтын халхд кергтә мергҗлтнриг белдлһнд һол оньган тусхана.
Энд тосхачнриг, шалдачнр-ширдәчнриг болн тосхлтын нань чигн эрдмтә мергҗлтнриг белднә. Болв ода эн халхд шин кергсл болн эв-арһс өргнәр олзлгдна, тегәд терүг сәәнәр медҗ авч олзлх кергтә. Одахн колледжд Киров балһснас «СМиТ» бүрдәцин мергҗлтнр ирҗ, тосхлтд хамгин шин эв-арһс олзллһна туст дамшлтарн хувалцв.

Хальмг ик сурһулин улд болсн нарт -делкән хургт Көк теңгсин көвән регионмудын тогтурта бәәдлиг цааранднь хадһлхин тускар харһлтд орлцачнр тоолврарн хувалцв.

Элстд эргндк йиртмҗин шинҗләчнрин нарт-делкән хург болв. Көк теңгсин көвән 5 орн-нутгин болн Әрәсән регионмудын ик сурһульмудын болн номин бүрдәцсин номтнр терүнд орлцв. Көк теңгсин көвән аһу ик региона тогтурта делгрлтин болн усн баһрҗадг таалыг ууруллһна тускар энд тодрха күүндвр болв.
Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын (Парламентин) Ахлач Артем Михайлов, Хальмг Таңһчин залврин Ахлач Босхмҗин Гилән болн Әрәсән Президентин күцц зөвтә элчллтин ах инспектор Александр Беляев нарт-декән керг-үүлдврт орлцачнриг йөрәв. Эргндк бәәдлин эркн чинртә төрмүд хаһлхин төлә Көк теңгсин көвән орн-нутгудын номтнр хамцу үүлдвр күцәҗ, терүг өргҗүләд бәәхлә шинҗллтс туста болх гиҗ темдглгдв.

Әрәсән, Ирана, Азербайджана, Казахстана болн Туркменистана толһачнрин хамцу тоолврар ул кеҗ, 2025 җилд Тегеран балһснд болсн Көк теңгсин көвән нутгудын ик цуглранд ирлцңгү хург Әрәсән Федерацд давулх шиидвр батлгдла. Әрәсән номин болн ах сурһулин министерств мана ик сурһулин ул деер номин-дамшлтын хург бүрдәх даалһвр маднд өгв. Хальмг ик сурһульд иткҗәхин темдг болҗана.

Алдр орс шүлгч Александр Пушкин эврә үүдәврмүдтән хальмг улсиг тодлҗ, теегин кеермҗ болсн хальмг күүкд күүнд нерәдсн шүлгиг ода кен эс меднә. Тер мет Элстин лицейин сурһульчнр алдр орс шүлгчин үүдәврмүдин тускар лицейин Өдрлә эврә кичәлмүдтән бас нег тодлснь темдгтә болв.

Одахн Элстин политехникин колледжд байрин хург болв. СПО-н бүрдәцсин байрин Өдрт болн таңһчин олна үүлдәч Илья Ниманович Эльвартыновин 100 җилин өөнд эн нерәдгдв.
Колледжин һардач Васькинә Галина байрин хургиг нүр үгәр секв. «Давсн җил мана колледж 60 җилин өөнән темдглв. Эн җилмүдин эргцд мана сурһулин бүрдәц таңһчин эдл-ахун төлә 13 миңһн мергҗлтиг белдв. Тосхачнрин, маши залачнрин, уячнрин, өдгә эв-арһсин мергҗлтнрин эрдм дассн баһчуд эндр таңһчд көдлҗәнә. Дөрвн җил хооран мана колледжд Илья Эльвартыновин нерн зүүлһгдлә. Илья Ниманович кезә чигн колледжин бәәдл-җирһләр, оютнриг белдлһнә йовудар соньмсч, таңһчин ирлцңгү үүлдврин босхмҗд болн делгрлтд ик ач-тусан күргсмн»,- гиҗ Галина Васильевна темдглв.

Хулһн сарин 9-әс авн 10 күртл Казахстана Актау балһснд Көк теңгсин көвән орн-нутгудын номин шинҗллтин төвмүдин болн ик сурһульмудын негдлтин Ик хург болв. Б.Б.Городовиковин нертә Хальмг ик сурһуль энүнд бас орлцад, Салан Бадм илдкл кев. Көк теңгсин көвән эргндк бәәдл ясруллһна халхар кесг төр энд хәләгдв, тедниг дигтә-даратаһар хаһллһнд өдгә цагин номин болн сурһуль-эрдмин бүрдәцс хамцу үүлдҗ, шин эв-арһсиг өргнәр олзлх зөвтә болв.
Актау балһснд болсн хургин хөөн хулһн сарин 25-ас авн 28 күртл Элстд нарт- делкән номтнрин болн шинҗләчнрин өргн харһлт болхмн. Нарт -делкәд учрҗадг гүн учр-утхта сольврин болн усн баһрҗадг таалд бәәдл нәрдәд йовна. Тегәд Көк теңгсин көвән кесг орн-нутгуд орҗадг регионд тогтурта бәәдл хадһлхин төлә шин седвәр татх кергтә. Тер төрәр номтнр болн шинҗләчнр Элстд болх хургт тоолврарн хувалцхмн. Тиим кевәр Актауд болсн Көк теңгсин туск күүндвр цааранднь давулгдхмн.

Б.Б.Городовиковин нертә Городовиковск балһсна олн салврта гимназин болн Луганск Улсин Республикин В.В.Шевченкон нертә Нижненагольчикск дунд сурһулин сурһульчнрла хамдан «Лица дружбы» шаңһа төсв күцәлһнә йовудт залу-зөргин кичәл давулв.

Одахн Хальмг ик сурһульд Әрәсән ик сурһулин болн номин Министерствин номтнрин делегац ирв. Давсн җилд министерствин демәр селекцин болн тохма мал өсклһнә төв таңһчин ик сурһулин медлд экләд көдлсмн, тер төсв ода яһҗ күцәгдҗәхинь НТП-н шинҗлхәр шаңһа бүрдәцин һардачин дарук Татьяна Модянова болн әңгин толһач Юлия Андронова Элстд ирсмн.